സീപ്ലെയ്ൻ സർവീസും കേരളത്തിലെ വ്യോമ-ടൂറിസം വിപ്ലവവും: കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് മാട്ടുപ്പെട്ടിയിലേക്ക്, ജലാശയങ്ങളിലെ പുതിയ കണക്റ്റിവിറ്റിയും സാധ്യതകളും

ഉള്ളടക്കം

1. 1. കേരളത്തിലെ സീപ്ലെയ്ൻ പദ്ധതി: ഒരു ദശാബ്ദത്തിന്റെ ചരിത്രവും തിരിച്ചുവരവും
2. 2. വാട്ടർ എയറോഡ്രോം ശൃംഖലയും ഉഡാൻ (UDAN) റൂട്ടുകളും
3. 3. വിനോദസഞ്ചാര വിപണിയിലെ കുതിപ്പും ഹൈ-എൻഡ് ട്രാവൽ സാധ്യതകളും
4. 4. ഉൾനാടൻ മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടെ ആശങ്കകളും പാരിസ്ഥിതിക വെല്ലുവിളികളും
5. 5. സാങ്കേതിക സവിശേഷതകളും സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങളും
6. 6. സാമ്പത്തിക പ്രായോഗികതയും നിരക്ക് ഘടനയും
7. 7. ഇന്ത്യയ്ക്കും കേരളത്തിനും മുന്നിലുള്ള സാധ്യതകളും നയപരമായ ശുപാർശകളും
8. ഉപസംഹാരം
9. സ്രോതസ്സുകൾ

കേരളത്തിന്റെ വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയിലും പ്രാദേശിക വ്യോമയാന ഗതാഗതത്തിലും സമാനതകളില്ലാത്ത വിപ്ലവത്തിന് വഴിതുറന്നുകൊണ്ട് കേരളത്തിലെ സീപ്ലെയ്ൻ പദ്ധതി വീണ്ടും സജീവ ചർച്ചയായിരിക്കുകയാണ്. കൊച്ചിയിലെ ബോൾഗാട്ടി മറീനയിൽ നിന്ന് പറന്നുയർന്ന 17 സീറ്റർ ആംഫിബിയസ് വിമാനം (Amphibious Aircraft) ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ മൂന്നാറിലുള്ള മാട്ടുപ്പെട്ടി അണക്കെട്ടിന്റെ ശാന്തമായ ജലാശയത്തിൽ വിജയകരമായി ഇറങ്ങിയതോടെ, ഒരു ദശാബ്ദത്തിലേറെയായി മുടങ്ങിക്കിടന്ന വലിയൊരു സ്വപ്നത്തിനാണ് പുനർജന്മം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്. കായലുകളും കടൽത്തീരങ്ങളും മലയോര തോട്ടങ്ങളും നിറഞ്ഞ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണമായ ഭൂപ്രകൃതിയിൽ യാത്രകൾ അതിവേഗമാക്കാൻ ഇത്തരം ചെറുവിമാനങ്ങൾക്ക് സാധിക്കുമെന്നത് വിനോദസഞ്ചാരികളെയും വ്യവസായ ലോകത്തെയും ഒരുപോലെ ആവേശത്തിലാക്കുന്നു.

റോഡ് മാർഗ്ഗം മണിക്കൂറുകൾ നീളുന്ന ദുർഘടമായ ചുരങ്ങളും ഗതാഗതക്കുരുക്കുകളും താണ്ടി മാത്രം എത്തിച്ചേരാൻ കഴിയുന്ന വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളെ അല്പസമയത്തിനുള്ളിൽ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കും എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണം. കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ (CIAL) ഇറങ്ങുന്ന ആഗോള സഞ്ചാരികൾക്ക് അഞ്ചോ ആറോ മണിക്കൂർ നീളുന്ന റോഡ് യാത്ര ഒഴിവാക്കി കേവലം 20 മുതൽ 25 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ മൂന്നാറിലെ തണുപ്പിലേക്ക് പറന്നെത്താൻ സീപ്ലെയ്ൻ സർവീസ് അവസരമൊരുക്കുന്നു. കേന്ദ്ര സിവിൽ ഏവിയേഷൻ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ റീജിയണൽ കണക്റ്റിവിറ്റി സ്കീമായ ‘ഉഡാൻ’ (UDAN – Ude Desh ka Aam Nagrik) പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയാണ് സംസ്ഥാന ടൂറിസം വകുപ്പ് ഈ പദ്ധതി പുനരാവിഷ്കരിച്ചിട്ടുള്ളത്.

എന്നിരുന്നാലും, ആകാശയാത്രയുടെ വർണ്ണാഭമായ സ്വപ്നങ്ങൾക്കൊപ്പം തന്നെ കേരളത്തിലെ ഉൾനാടൻ മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടെ ഉപജീവനവും പരിസ്ഥിതിലോലമായ പശ്ചിമഘട്ട ജലാശയങ്ങളുടെ ജൈവവ്യവസ്ഥയും നേരിടുന്ന ഭീഷണികളും വിസ്മരിക്കാനാവാത്ത യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളാണ്. പരമ്പരാഗത മത്സ്യബന്ധന മേഖലകളെയും കായൽത്തണ്ണീർത്തടങ്ങളെയും സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മാത്രമേ ഇത്തരമൊരു വൻകിട ഏവിയേഷൻ സംരംഭത്തിന് മുന്നോട്ട് പോകാനാകൂ എന്ന ശക്തമായ മുന്നറിയിപ്പുകൾ ഉയർന്നുവരുന്നുണ്ട്. വികസനവും പ്രകൃതിസംരക്ഷണവും തമ്മിലുള്ള സൂക്ഷ്മമായ സന്തുലിതാവസ്ഥ പാലിക്കേണ്ടതിന്റെ അനിവാര്യതയാണ് ഈ ഘട്ടത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.

1. കേരളത്തിലെ സീപ്ലെയ്ൻ പദ്ധതി: ഒരു ദശാബ്ദത്തിന്റെ ചരിത്രവും തിരിച്ചുവരവും

കേരളത്തിൽ സീപ്ലെയ്ൻ സർവീസ് ആരംഭിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്ക് പന്ത്രണ്ട് വർഷത്തിലേറെ പഴക്കമുണ്ട്. 2013-ൽ കൊല്ലത്തെ അഷ്ടമുടിക്കായലിൽ അന്നത്തെ യു.ഡി.എഫ് സർക്കാരിന്റെ കാലത്താണ് പദ്ധതിയുടെ ആദ്യ പരീക്ഷണപ്പറക്കൽ നടത്തിയത്. എന്നാൽ തങ്ങളുടെ പരമ്പരാഗത തൊഴിൽ മേഖലകളും കായലിലെ മത്സ്യസമ്പത്തും കക്കവാരലും തകരുമെന്ന ആശങ്കയിൽ മത്സ്യത്തൊഴിലാളി സംഘടനകൾ ശക്തമായ സമരം ആരംഭിക്കുകയും പരീക്ഷണ വിമാനത്തിന് നേരെ കരിങ്കൊടി കാട്ടുകയും ചെയ്തതോടെ പദ്ധതി താത്കാലികമായി മരവിപ്പിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു. അന്ന് കായൽ ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ വിമാനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രകമ്പനങ്ങളും ഇന്ധന ചോർച്ചയും ചെളിയിളക്കലും മത്സ്യങ്ങളുടെ പ്രജനനത്തെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുമെന്നായിരുന്നു പ്രധാന ആരോപണം.

എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങളായി കേന്ദ്ര സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കിവരുന്ന ഉഡാൻ പദ്ധതിയുടെ പുതിയ ഘട്ടങ്ങളിൽ വാട്ടർ എയറോഡ്രോമുകൾക്ക് (Water Aerodromes) പ്രത്യേക മുൻഗണന ലഭിച്ചതോടെയാണ് കേരളം വീണ്ടും ഈ സാധ്യതയിലേക്ക് കണ്ണുതുറന്നത്. ദി ഹിന്ദു റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതനുസരിച്ച്, ടൂറിസം മന്ത്രി പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പുതിയ സാങ്കേതിക മാനദണ്ഡങ്ങളും മുൻകരുതലുകളും പാലിച്ച് സമഗ്രമായ നയരൂപീകരണം നടത്തിയാണ് പദ്ധതിയുടെ രണ്ടാം ഘട്ടം ആവിഷ്കരിച്ചത്. സ്വിറ്റ്സർലൻഡിൽ നിന്നുള്ള വിദഗ്ദ്ധ സംഘവും ഡി ഹാവിലാൻഡ് കാനഡ (de Havilland Canada) ട്വിൻ ഓട്ടർ വിമാന കമ്പനിയും പദ്ധതിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളായി.

ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് സിവിൽ ഏവിയേഷൻ (DGCA) 2018-ൽ പുറത്തിറക്കിയ പ്രത്യേക വാട്ടർ എയറോഡ്രോം മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ (Civil Aviation Requirements – CAR Section 4) പുതിയ പദ്ധതിക്ക് കൃത്യമായ നിയമസാധുത നൽകി. വിമാനത്താവളങ്ങളെയും കായലുകളെയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് കൊച്ചിൻ ഇന്റർനാഷണൽ എയർപോർട്ട് ലിമിറ്റഡ് (CIAL), കൊച്ചിൻ പോർട്ട് ട്രസ്റ്റ് എന്നിവയുമായി ചേർന്നുള്ള സംയുക്ത ഏകോപനമാണ് ഇത്തവണ സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കിയത്. വിദേശത്തുനിന്നെത്തിയ പൈലറ്റുമാരും ഏവിയേഷൻ സുരക്ഷാ വിദഗ്ദ്ധരും മാട്ടുപ്പെട്ടി ഡാമിന്റെ ആഴം, കാറ്റിന്റെ ഗതി, തടാകത്തിലെ അടിയൊഴുക്കുകൾ എന്നിവ സംബന്ധിച്ച് ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷമാണ് പരീക്ഷണപ്പറക്കലിന് പച്ചക്കൊടി കാട്ടിയത്.

ബോൾഗാട്ടി പാലസ് വാട്ടർഡ്രോമിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച പുതിയ പരീക്ഷണപ്പറക്കൽ യാതൊരു സാങ്കേതിക തടസ്സങ്ങളുമില്ലാതെ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് സർക്കാരിനും ടൂറിസം ഏജൻസികൾക്കും വലിയ ആശ്വാസമാണ് നൽകിയത്. വിമാനത്തിന്റെ ലാൻഡിംഗും ടേക്ക് ഓഫും ജലാശയത്തിന് യാതൊരുവിധ ഘടനാപരമായ നാശനഷ്ടങ്ങളും ഉണ്ടാക്കുന്നില്ലെന്ന് തെളിയിക്കാൻ സാധിച്ചത് പൊതുജനങ്ങളുടെയും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെയും സംശയങ്ങൾ ഒരു പരിധിവരെ ദൂരീകരിക്കാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തിലെ ടൂറിസം വികസനത്തിന് ആക്കം കൂട്ടാൻ പൊതുജന പങ്കാളിത്തത്തോടെയുള്ള സമഗ്രമായ സമീപനമാണ് ആവശ്യമെന്ന് എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും സമ്മതിക്കുന്നുണ്ട്.

2. വാട്ടർ എയറോഡ്രോം ശൃംഖലയും ഉഡാൻ (UDAN) റൂട്ടുകളും

കരയിലും വെള്ളത്തിലും ഒരുപോലെ ഇറങ്ങാനും പറന്നുയരാനും സാധിക്കുന്ന ആംഫിബിയൻ വിമാനങ്ങളാണ് കേരളത്തിൽ സർവീസിനായി നിയോഗിക്കപ്പെടുന്നത്. കേന്ദ്ര വ്യോമയാന മന്ത്രാലയം ഉഡാൻ പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ കേരളത്തിന് 48-ലധികം പുതിയ എയർ കണക്റ്റിവിറ്റി റൂട്ടുകൾക്ക് തത്വത്തിൽ അനുമതി നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്ന് ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നുണ്ട്. കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തെ കേന്ദ്ര ഹബ്ബാക്കി മാറ്റി കേരളത്തിലെ പ്രധാന കായലുകളിലേക്കും ഡാമുകളിലേക്കും സ്ഥിരം സർവീസുകൾ നടത്താനാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

പദ്ധതിയുടെ വിപുലീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാട്ടുപ്പെട്ടിക്കും ബോൾഗാട്ടിക്കും പുറമെ സംസ്ഥാനത്തെ എട്ട് പ്രമുഖ ജലാശയങ്ങളിൽ വാട്ടർ എയറോഡ്രോമുകൾ സ്ഥാപിക്കാൻ സർക്കാർ പദ്ധതി തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. തിരുവനന്തപുരത്തെ കോവളം, കൊല്ലത്തെ അഷ്ടമുടിക്കായൽ, ആലപ്പുഴയിലെ പുന്നമട, കോട്ടയത്തെ കുമരകം, വേമ്പനാട്ടുകായൽ, പാലക്കാട്ടെ മലമ്പുഴ ഡാം, വയനാട്ടിലെ ബാണാസുര സാഗർ ഡാം, കാസർകോട്ടെ ബേക്കൽ എന്നിവയാണ് പ്രാഥമിക സാധ്യതാ പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ മറ്റ് പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങൾ. ഇത്തരം ഓരോ കേന്ദ്രത്തിലും ഫ്ലോട്ടിംഗ് ജെട്ടികൾ (Floating Jetties), സുരക്ഷാ പരിശോധനാ കൗണ്ടറുകൾ, യാത്രക്കാർക്കുള്ള വിശ്രമമുറികൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കുന്നതിനായി ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ഫണ്ട് വകയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

കേരള ടൂറിസം ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ലിമിറ്റഡിന്റെ (KTIL) മേൽനോട്ടത്തിലാണ് വാട്ടർഡ്രോമുകളുടെ നിർമ്മാണ ചുമതലകൾ പുരോഗമിക്കുന്നത്. കൊച്ചിയിലെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ബോൾഗാട്ടി മറീനയ്ക്ക് പുറമെ, ലക്ഷദ്വീപിലെ അഗത്തി, കവരത്തി ദ്വീപുകളിലേക്കും ഗോവയിലേക്കും സീപ്ലെയ്ൻ സർവീസുകൾ വ്യാപിപ്പിക്കാൻ വിമാനക്കമ്പനികൾക്ക് പദ്ധതിയുണ്ട്. കൊച്ചി വാട്ടർ മെട്രോയുമായി (Kochi Water Metro) സീപ്ലെയ്ൻ ടെർമിനലുകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ നഗരത്തിലെത്തുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര യാത്രക്കാർക്ക് റോഡ് ഗതാഗതം തീരെ ഉപയോഗിക്കാതെ തന്നെ മെട്രോ വഴിയും ബോട്ടുകൾ വഴിയും വിമാനത്താവളത്തിലേക്കും തുടർന്ന് ടൂറിസം കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കും യാത്ര ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്ന അത്ഭുതകരമായ മൾട്ടി-മോഡൽ ട്രാൻസ്പോർട്ട് സംവിധാനം രൂപപ്പെടും.

വലിയ റൺവേകളോ ആയിരക്കണക്കിന് ഏക്കർ ഭൂമിയേറ്റെടുക്കലോ ആവശ്യമില്ല എന്നതാണ് വാട്ടർ എയറോഡ്രോമുകളുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഗുണം. സാധാരണ വിമാനത്താവളങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ കോടിക്കണക്കിന് രൂപയും വർഷങ്ങളുടെ കാത്തിരിപ്പും വേണ്ടിവരുമ്പോൾ, പ്രകൃതിദത്ത ജലാശയങ്ങളിൽ വളരെ കുറഞ്ഞ ചിലവിൽ ഫ്ലോട്ടിംഗ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ സ്ഥാപിച്ച് ഏതാനും മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കാൻ സാധിക്കും. ഇത് പൊതുഖജനാവിന് അധിക സാമ്പത്തിക ബാധ്യത വരുത്താതെ തന്നെ അതിവേഗ ഗതാഗത ശൃംഖല സൃഷ്ടിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

3. വിനോദസഞ്ചാര വിപണിയിലെ കുതിപ്പും ഹൈ-എൻഡ് ട്രാവൽ സാധ്യതകളും

ആഗോള വിനോദസഞ്ചാര ഭൂപടത്തിൽ ലക്ഷ്വറി ട്രാവലർമാരെയും (Luxury Travelers) ഹൈ-നെറ്റ്-വർത്ത് സഞ്ചാരികളെയും ആകർഷിക്കുന്നതിൽ കേരളത്തിന് വലിയൊരു കുതിച്ചുചാട്ടം സമ്മാനിക്കാൻ സീപ്ലെയ്ൻ സർവീസുകൾക്ക് കഴിയും. വിദേശ സഞ്ചാരികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ചുരുങ്ങിയ ദിവസങ്ങൾ മാത്രം കേരളത്തിൽ തങ്ങാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരാണ്. അത്തരം സഞ്ചാരികൾക്ക് ആലപ്പുഴയിലെ ഹൗസ്ബോട്ട് യാത്രയും തേക്കടിയിലെ വന്യജീവി സങ്കേതവും മൂന്നാറിലെ തേയിലത്തോട്ടങ്ങളും ഒരൊറ്റ ദിവസം കൊണ്ട് കണ്ടുതീർക്കാനുള്ള അവസരമാണ് ഈ വ്യോമപാതകൾ ഒരുക്കുന്നത് എന്ന് ഔട്ട്‌ലുക്ക് ട്രാവലർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

മാലദ്വീപ്, മൗറീഷ്യസ്, കാനഡ തുടങ്ങിയ വികസിത വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ടൂറിസം വരുമാനത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും സംഭാവന ചെയ്യുന്നത് ദ്വീപുകളെയും റിസോർട്ടുകളെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സീപ്ലെയ്ൻ ശൃംഖലകളാണ്. സമാനമായ രീതിയിൽ കേരളത്തിലെ പഞ്ചനക്ഷത്ര റിസോർട്ടുകളുമായും സ്വകാര്യ കായൽ തുരുത്തുകളുമായും ധാരണയിലെത്തി പ്രീമിയം ടൂർ പാക്കേജുകൾ അവതരിപ്പിക്കാൻ ട്രാവൽ ഏജൻസികൾ തയ്യാറെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, കൊച്ചിയിലെ ഒരു പഞ്ചനക്ഷത്ര ഹോട്ടലിൽ നിന്ന് പ്രഭാതഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞ് സീപ്ലെയ്നിൽ കയറി മൂന്നാറിലെത്തി ഉച്ചയ്ക്ക് തിരികെ കൊച്ചിയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ സാധിക്കുന്നത് ബിസിനസ് പ്രതിനിധികൾക്കും കോൺഫറൻസ് പ്രതിനിധികൾക്കും വലിയൊരു അനുഗ്രഹമായി മാറും.

കൂടാതെ, അടിയന്തര മെഡിക്കൽ ആവശ്യങ്ങൾക്കും ദുരന്ത നിവാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ഈ വിമാനങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്താനാകും. റോഡ് മാർഗ്ഗം ഒറ്റപ്പെട്ടുപോകുന്ന മലയോര ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കോ കായൽ തുരുത്തുകളിലേക്കോ രക്ഷാപ്രവർത്തകരെയും മരുന്നുകളെയും അതിവേഗം എത്തിക്കാനും, ഗുരുതരാവസ്ഥയിലുള്ള രോഗികളെ വലിയ നഗരങ്ങളിലെ സ്പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രികളിലേക്ക് എയർലിഫ്റ്റ് ചെയ്യാനും ഈ ആംഫിബിയസ് വിമാനങ്ങൾ വഴി സാധിക്കും. ഇത് ദുരന്ത നിവാരണ രംഗത്ത് പുതിയൊരു അധ്യായം തുറക്കും. വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പുറമെ, പ്രമുഖ ഐ.ടി, ബിസിനസ്സ് നിക്ഷേപകർക്കും മൂന്നാറിലെയും വയനാട്ടിലെയും ഹൈടെക് റിസോർട്ടുകളിൽ ശാന്തമായി ഇരുന്ന് ജോലി ചെയ്യാനുള്ള ‘വർക്കേഷൻ’ (Workation) സംസ്കാരത്തിന് സീപ്ലെയ്ൻ സർവീസുകൾ വലിയൊരു ഉണർവ്വേകും. മണിക്കൂറുകൾ നീളുന്ന യാത്ര ഒഴിവാകുന്നതോടെ വാരാന്ത്യങ്ങളിൽ പോലും ഇത്തരം കേന്ദ്രങ്ങൾ സന്ദർശിക്കാൻ പ്രൊഫഷണലുകൾക്ക് സാധിക്കും.

4. ഉൾനാടൻ മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടെ ആശങ്കകളും പാരിസ്ഥിതിക വെല്ലുവിളികളും

വിനോദസഞ്ചാര രംഗത്തെ സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങൾ വാഴ്ത്തപ്പെടുമ്പോഴും, ഉൾനാടൻ ജലാശയങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിക്കുന്ന പതിനായിരക്കണക്കിന് മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടെ ഉപജീവന പ്രശ്നങ്ങൾ വലിയൊരു ചോദ്യചിഹ്നമായി തുടരുകയാണ്. കേരള സ്വതന്ത്ര മത്സ്യത്തൊഴിലാളി ഫെഡറേഷൻ (KSMTF) ഉൾപ്പെടെയുള്ള സംഘടനകൾ പദ്ധതിക്കെതിരെ ഉയർത്തുന്ന പ്രധാന പരാതി, വാട്ടർഡ്രോമുകൾ വരുന്നത് കായലുകളിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മീൻപിടുത്ത മേഖലകളിലേക്കാണ് എന്നതാണ്. ഡൗൺ ടു എർത്ത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പാരിസ്ഥിതിക പഠന റിപ്പോർട്ട് അനുസരിച്ച്, വിമാനങ്ങൾ ഇറങ്ങുമ്പോഴും പറന്നുയരുമ്പോഴും ഉണ്ടാകുന്ന ശക്തമായ തിരമാലകൾ ആഴം കുറഞ്ഞ കായൽത്തട്ടുകളെ ഇളക്കിമറിക്കുകയും മത്സ്യക്കുഞ്ഞുങ്ങളെയും മുട്ടകളെയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.

അഷ്ടമുടിക്കായലിലും വേമ്പനാട്ടുകായലിലും പരമ്പരാഗത വള്ളങ്ങളിലും കട്ടമരങ്ങളിലും മീൻപിടിക്കുന്ന സാധാരണക്കാരായ തൊഴിലാളികൾക്ക് വിമാനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപാത വലിയ അപകടഭീഷണിയാണ് ഉയർത്തുന്നത്. വിമാനങ്ങൾ വരുന്ന സമയങ്ങളിൽ മണിക്കൂറുകളോളം വലകൾ വിരിക്കുന്നതും വള്ളങ്ങൾ ഇറക്കുന്നതും തടയപ്പെടുന്നത് ദിവസേന 400 മുതൽ 700 രൂപ വരെ മാത്രം വരുമാനമുള്ള ദരിദ്ര കുടുംബങ്ങളെ കടുത്ത പട്ടിണിയിലേക്ക് തള്ളിവിടുമെന്ന് തൊഴിലാളി നേതാക്കൾ വാദിക്കുന്നു. കൂടാതെ, ചീനവലകൾ (Chinese Fishing Nets), ഊന്നിവലകൾ എന്നിവ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള പരമ്പരാഗത മേഖലകളിൽ സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാൽ മത്സ്യബന്ധന നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നത് വലിയ സാമൂഹിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും.

മത്സ്യത്തൊഴിലാളി ഐക്യവേദി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സമുദ്ര-ഉൾനാടൻ തൊഴിലാളി സംഘടനകൾ ഉന്നയിക്കുന്ന മറ്റൊരു പ്രധാന ആശങ്ക കേരളത്തിന്റെ തനത് മത്സ്യമായ കരിമീൻ (Pearl Spot), കൊഞ്ച് (Brackish Water Prawns) എന്നിവയുടെ പ്രജനനത്തെക്കുറിച്ചാണ്. കായലിന്റെ ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ വളരുന്ന ഇത്തരം മത്സ്യങ്ങൾ വിമാനങ്ങളുടെ ട്വിൻ-പ്രൊപ്പല്ലറുകൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന അണ്ടർവാട്ടർ അക്കൗസ്റ്റിക് പ്രകമ്പനങ്ങൾ (Underwater Acoustic Disturbance) കാരണം ഉൾവലിയാനും നശിക്കാനും സാധ്യതയുണ്ട്. കായലോരങ്ങളിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുമായി മുൻകൂട്ടി യാതൊരു കൂടിയാലോചനയും നടത്താതെ പദ്ധതി ഏകപക്ഷീയമായി നടപ്പിലാക്കരുതെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് പ്രാദേശിക തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾ സർക്കാരിന് നിവേദനങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

പരിസ്ഥിതിലോല പ്രദേശമായ മൂന്നാറിലെ മാട്ടുപ്പെട്ടി അണക്കെട്ടിന് ചുറ്റുമുള്ള വനമേഖല വന്യമൃഗങ്ങളുടെ വിഹാരകേന്ദ്രമാണ്. ആനത്താരകൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് വിമാനങ്ങളുടെ ഇരമ്പൽ വന്യജീവികളെ വിരട്ടുമെന്നും മനുഷ്യ-വന്യജീവി സംഘർഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്നും വനംവകുപ്പിലെ ചില ഉദ്യോഗസ്ഥർ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. കുടിവെള്ള സ്രോതസ്സായ അണക്കെട്ടുകളിൽ എവിയേഷൻ ഇന്ധനത്തിന്റെ നേരിയ അംശമെങ്കിലും കലർന്നാൽ അത് താഴെയുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് ജനങ്ങളുടെ ആരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കുമെന്ന കാര്യത്തിൽ കർശനമായ ശാസ്ത്രീയ നിരീക്ഷണങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്.

5. സാങ്കേതിക സവിശേഷതകളും സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങളും

ആധുനിക എവിയേഷൻ സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ ലോകപ്രശസ്തമായ ട്വിൻ ഓട്ടർ സീരീസ് വിമാനങ്ങളാണ് കേരളത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. കാനഡയിലെ ഡി ഹാവിലാൻഡ് കമ്പനി നിർമ്മിക്കുന്ന ഈ വിമാനങ്ങൾക്ക് വളരെ കുറഞ്ഞ വേഗതയിലും കുറഞ്ഞ ജലാശയ ദൂരത്തിലും (Short Takeoff and Landing – STOL) സുരക്ഷിതമായി ലാൻഡ് ചെയ്യാനും ടേക്ക് ഓഫ് ചെയ്യാനും സാധിക്കും. ഫ്ലോട്ടുകളിൽ ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള പ്രത്യേക വീലുകൾ കാരണം സാധാരണ വിമാനത്താവള റൺവേകളിലും വെള്ളത്തിലും ഒരേപോലെ ഇവക്ക് പ്രവർത്തിക്കാൻ സാധിക്കും എന്നതാണ് ഇതിന്റെ സാങ്കേതിക മികവ്.

ഡയറക്ടറേറ്റ് ജനറൽ ഓഫ് സിവിൽ ഏവിയേഷന്റെയും (DGCA) ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ഏജൻസികളുടെയും കർശനമായ സുരക്ഷാ ഓഡിറ്റിംഗിന് ശേഷമാണ് വാട്ടർഡ്രോമുകൾക്ക് അനുമതി നൽകുന്നത്. വിമാനത്തിന്റെ ലാൻഡിംഗ് സോണുകൾ ബൂയികൾ (Buoys) ഉപയോഗിച്ച് കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തുകയും, സ്പീഡ് ബോട്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ച് അടിയന്തര സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. വിമാനങ്ങളുടെ എൻജിൻ ശബ്ദം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനായി ആധുനിക നോയിസ് സപ്രഷൻ സംവിധാനങ്ങൾ ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളതിനാൽ വന്യജീവികൾക്കും പരിസരവാസികൾക്കും ഉണ്ടാകുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ് സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധർ അവകാശപ്പെടുന്നത്.

കൂടാതെ, ഭാവിയിൽ ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് ബാറ്ററിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇലക്ട്രിക് സീപ്ലെയ്നുകളും ഹൈഡ്രജൻ ഫ്യൂവൽ സെൽ വിമാനങ്ങളും ഈ മേഖലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ സിവിൽ ഏവിയേഷൻ രംഗത്ത് ഗവേഷണങ്ങൾ പുരോഗമിക്കുന്നുണ്ട്. ഇത്തരം ഹരിത സാങ്കേതികവിദ്യകൾ വരുന്നതോടെ കായലുകളിലെ മലിനീകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാകുകയും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ ഗതാഗത സംവിധാനമായി സീപ്ലെയ്നുകൾ മാറുകയും ചെയ്യും. ആഗോള വ്യോമയാന ചരിത്രത്തിൽ മാലിദ്വീപ് ട്രാൻസ് മാൽഡീവിയൻ എയർവേയ്‌സ് (Trans Maldivian Airways) നടത്തുന്ന വിജയകരമായ സീപ്ലെയ്ൻ സർവീസുകൾ കേരളത്തിനും വലിയൊരു മാതൃകയാണ്. അവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് ദ്വീപുകളിലേക്ക് പ്രതിദിനം നൂറുകണക്കിന് വിമാനങ്ങളാണ് യാതൊരു അപകടവുമില്ലാതെ പതിറ്റാണ്ടുകളായി സർവീസ് നടത്തുന്നത്. ഉയർന്ന സാങ്കേതിക പരിശീലനം ലഭിച്ച പൈലറ്റുമാരും കൃത്യമായ റഡാർ നിരീക്ഷണങ്ങളും ഉണ്ടെങ്കിൽ കേരളത്തിലെ ജലാശയങ്ങളിലും സുരക്ഷിതമായി സർവീസ് നടത്താൻ സാധിക്കും.

6. സാമ്പത്തിക പ്രായോഗികതയും നിരക്ക് ഘടനയും

കേരളത്തിലെ സീപ്ലെയ്ൻ പദ്ധതിയുടെ ദീർഘകാല നിലനിൽപ്പ് നിർണ്ണയിക്കുന്നത് അതിന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രായോഗികതയാണ് (Financial Viability). സാധാരണക്കാർക്ക് കൂടി പ്രാപ്യമാകുന്ന രീതിയിൽ ഉഡാൻ പദ്ധതി വഴി കേന്ദ്ര സർക്കാർ നൽകുന്ന വയബിലിറ്റി ഗ്യാപ് ഫണ്ടിംഗ് (VGF) ഈ സർവീസുകൾക്ക് ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. കേന്ദ്ര സബ്‌സിഡി ലഭ്യമാകുന്നതോടെ ഒരു ടിക്കറ്റിന് 2,500 മുതൽ 4,000 രൂപ വരെയുള്ള മിതമായ നിരക്കിൽ യാത്രക്കാർക്ക് സീപ്ലെയ്ൻ സർവീസ് പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ സാധിക്കുമെന്നാണ് പ്രാഥമിക കണക്കുകൂട്ടലുകൾ.

എന്നിരുന്നാലും, വിമാനങ്ങളുടെ ഉയർന്ന പ്രവർത്തനച്ചെലവ്, സ്പെയർ പാർട്സുകളുടെ ലഭ്യത, കായലുകളിലെ ഉപ്പുവെള്ളം കാരണം വിമാനത്തിന്റെ ഫ്രെയിമുകളിലുണ്ടാകുന്ന കൊറോഷൻ (Corrosion) തടയാനുള്ള അറ്റകുറ്റപ്പണി ചെലവുകൾ എന്നിവ സർവീസ് നടത്തുന്ന ഓപ്പറേറ്റർമാർക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്. ഓഫ്-സീസണുകളിൽ ആവശ്യത്തിന് യാത്രക്കാരെ ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ സർവീസുകൾ നഷ്ടത്തിലാകാനുള്ള സാധ്യത തള്ളിക്കളയാനാവില്ല. അതിനാൽ സ്വകാര്യ സംരംഭകരെ ആകർഷിക്കുന്നതിനായി സംസ്ഥാന സർക്കാർ ലാൻഡിംഗ് ഫീസിലും ഏവിയേഷൻ ടർബൈൻ ഫ്യൂവലിലും (ATF) പ്രത്യേക നികുതിയിളവുകൾ പ്രഖ്യാപിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

കേരളത്തിലെ കാലവർഷവും പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയും സീപ്ലെയ്ൻ സർവീസുകൾക്ക് മറ്റൊരു വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്. ജൂൺ മുതൽ ആഗസ്റ്റ് വരെയുള്ള മാസങ്ങളിൽ പെയ്യുന്ന കനത്ത മഴ, കാറ്റ്, ജലാശയങ്ങളിലെ ഉയർന്ന ജലനിരപ്പ്, മൂടൽമഞ്ഞ് എന്നിവ കാരണം വിമാനങ്ങളുടെ വിസിബിലിറ്റി (Visibility) കുറയുകയും സർവീസുകൾ ദിവസങ്ങളോളം റദ്ദാക്കേണ്ടി വരികയും ചെയ്തേക്കാം. ഇത്തരം ഘട്ടങ്ങളിൽ ഓപ്പറേറ്റർമാർക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന ഭീമമായ സാമ്പത്തിക നഷ്ടം നികത്താൻ പ്രത്യേക മോൺസൂൺ പാക്കേജുകൾ ആവശ്യമായി വരും. അതേസമയം, ആഡംബര വിവാഹങ്ങൾ (Destination Weddings), കോർപ്പറേറ്റ് മീറ്റിംഗുകൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിമാനങ്ങൾ ചാർട്ടർ ചെയ്തു നൽകുന്നതിലൂടെ ഓഫ്-സീസൺ നഷ്ടം നികത്താൻ സാധിക്കുമെന്നും കണക്കുകൂട്ടലുകളുണ്ട്.

പൊതു-സ്വകാര്യ പങ്കാളിത്ത മാതൃകയിൽ (PPP Model) പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നതിലൂടെ സർക്കാരിന്റെ സാമ്പത്തിക ബാധ്യത കുറയ്ക്കാനും പ്രൊഫഷണൽ രീതിയിൽ സർവീസുകൾ ഏകോപിപ്പിക്കാനും സാധിക്കും. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ പരിചയസമ്പന്നരായ സി-പ്ലെയ്ൻ ഓപ്പറേറ്റർമാരുമായി ദീർഘകാല കരാറുകളിൽ ഏർപ്പെടുന്നത് വഴി സർവീസുകളുടെ സ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ് സാമ്പത്തിക വിദഗ്ദ്ധരുടെ പക്ഷം. ടിക്കറ്റ് നിരക്കുകൾ കൂടുതൽ സുതാര്യവും ആകർഷകവുമാക്കാൻ ആധുനിക ഓൺലൈൻ ബുക്കിംഗ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളും മൊബൈൽ ആപ്പുകളും സർക്കാർ ഒരുക്കേണ്ടതുണ്ട്.

7. ഇന്ത്യയ്ക്കും കേരളത്തിനും മുന്നിലുള്ള സാധ്യതകളും നയപരമായ ശുപാർശകളും

ഇന്ത്യയിലെ ഇതര സംസ്ഥാനങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ സമുദ്രതീരവും കായലുകളും റിസർവോയറുകളും തിങ്ങിനിറഞ്ഞ കേരളത്തിന് സീപ്ലെയ്ൻ ടൂറിസത്തിൽ ദേശീയ തലത്തിൽ തന്നെ മുൻനിരയിലെത്താൻ വലിയ സാധ്യതകളാണുള്ളത്. ഗുജറാത്തിലെ സ്റ്റാച്യൂ ഓഫ് യൂണിറ്റിയിലേക്ക് ആരംഭിച്ച ആദ്യ സീപ്ലെയ്ൻ സർവീസ് സാങ്കേതിക കാരണങ്ങളാൽ പ്രതിസന്ധിയിലായ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, സുസ്ഥിരമായ ഒരു പ്രവർത്തന മാതൃക വികസിപ്പിച്ചെടുക്കാൻ കേരളത്തിന് സാധിച്ചാൽ അത് രാജ്യത്തെ മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും വലിയൊരു വഴികാട്ടിയാകും.

പദ്ധതി സുഗമമായി മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനായി താഴെ പറയുന്ന നയപരമായ ശുപാർശകൾ നടപ്പിലാക്കാവുന്നതാണ്:

• മത്സ്യത്തൊഴിലാളി ക്ഷേമ പാക്കേജ്: വാട്ടർ എയറോഡ്രോം വരുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ പരമ്പരാഗത മത്സ്യത്തൊഴിലാളി കുടുംബങ്ങൾക്ക് തങ്ങളുടെ വരുമാനത്തിൽ കുറവുണ്ടാകാതിരിക്കാൻ പ്രത്യേക സാമ്പത്തിക പാക്കേജോ ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷയോ ഉറപ്പാക്കുക.
• പ്രാദേശിക തൊഴിൽ സംവരണം: ബോട്ട് ജെട്ടികൾ, സുരക്ഷാ ബോട്ട് ഓപ്പറേഷൻസ്, ഗ്രൗണ്ട് ഹാൻഡ്‌ലിംഗ്, ടൂറിസം ഗൈഡിംഗ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ പ്രാദേശിക മത്സ്യത്തൊഴിലാളി യുവാക്കൾക്ക് മുൻഗണന നൽകി പരിശീലനം നൽകുക.
• കർശന പാരിസ്ഥിതിക മോണിറ്ററിംഗ്: വനംവകുപ്പും മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ ബോർഡും ചേർന്ന് മാട്ടുപ്പെട്ടി ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഡാമുകളിലെ ജലത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരവും വന്യജീവികളുടെ ചലനങ്ങളും നിരന്തരമായി പരിശോധിക്കുന്നതിന് ഒരു സ്വതന്ത്ര നിരീക്ഷണ സമിതിയെ നിയോഗിക്കുക.
• കണക്റ്റഡ് ടൂറിസം സർക്യൂട്ടുകൾ: കൊച്ചി മെട്രോ, കൊച്ചി വാട്ടർ മെട്രോ, റോഡ് ഗതാഗതം എന്നിവയുമായി സീപ്ലെയ്ൻ സമയക്രമം സംയോജിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് സിംഗിൾ ടിക്കറ്റിംഗ് സംവിധാനം നടപ്പിലാക്കുക.
• ഹരിത ഏവിയേഷൻ സബ്‌സിഡി: ഭാവിയിൽ ഇലക്ട്രിക്, ഹൈഡ്രജൻ ചെറുവിമാനങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്ന ഓപ്പറേറ്റർമാർക്ക് സംസ്ഥാന ഹരിത ഊർജ്ജ ഫണ്ടിൽ നിന്ന് പ്രത്യേക സാമ്പത്തിക സഹായവും ചാർജിംഗ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചറും നൽകുക.
• കമ്മ്യൂണിറ്റി ഷെയർഹോൾഡിംഗ്: വാട്ടർഡ്രോമുകളുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്നും ടിക്കറ്റ് വിൽപ്പനയിൽ നിന്നുമുള്ള വരുമാനത്തിന്റെ നിശ്ചിത ശതമാനം പ്രാദേശിക മത്സ്യത്തൊഴിലാളി ക്ഷേമ സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് നൽകുന്ന പങ്കാളിത്ത മാതൃക നടപ്പിലാക്കുക.

ഉപസംഹാരം

കേരളത്തിന്റെ വിനോദസഞ്ചാര രംഗത്തെ ഒരു പുതിയ യുഗത്തിലേക്ക് കൈപിടിച്ചുയർത്താൻ ശേഷിയുള്ള വിപ്ലവകരമായ പദ്ധതിയാണ് സീപ്ലെയ്ൻ സർവീസുകൾ. എന്നാൽ ഏതൊരു ആധുനിക വികസന പദ്ധതിയും ജനങ്ങളെയും പ്രകൃതിയെയും കൂടെ നിർത്തിക്കൊണ്ട് മാത്രമേ വിജയത്തിലെത്തിക്കാൻ സാധിക്കൂ എന്ന ചരിത്രപാഠം ഭരണാധികാരികൾ ഉൾക്കൊള്ളേണ്ടതുണ്ട്. ഉൾനാടൻ മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടെ ന്യായമായ ആശങ്കകൾക്ക് പരിഹാരം കണ്ടെത്തുകയും പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ അതിലോലമായ ജൈവവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പോറലേൽക്കാതെ നോക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ മാത്രമാണ് ഈ ആകാശവിപ്ലവം കേരളത്തിന് അനുഗ്രഹമായി മാറുക.

കൃത്യമായ ആസൂത്രണവും സുതാര്യമായ ഭരണനിർവ്വഹണവും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ സാങ്കേതികവിദ്യകളും ഒത്തുചേർന്നാൽ, ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം നാട്ടിലെ കായലുകളും മലനിരകളും തമ്മിലുള്ള ദൂരം മായ്ച്ചുകളയാൻ സീപ്ലെയ്നുകൾക്ക് തീർച്ചയായും സാധിക്കും. ലോക സഞ്ചാരികൾക്ക് ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം നാടിന്റെ മനോഹാരിത ആകാശക്കാഴ്ചയായി സമ്മാനിക്കുന്നതിനൊപ്പം സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതത്തെയും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെയും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു വികസന മാതൃകയായി കേരളത്തിലെ സീപ്ലെയ്ൻ പദ്ധതി മാറുമെന്ന് പ്രത്യാശിക്കാം. വികസനവും ജൈവസംരക്ഷണവും കൈകോർത്തു നിൽക്കുന്ന ഒരു ഹരിത ഭാവിയിലേക്കാണ് ഈ ചിറകുകൾ പറന്നുയരേണ്ടത്. നമ്മുടെ ടൂറിസം ചരിത്രത്തിലെ തിളക്കമാർന്ന അധ്യായമായി ഇത് മാറും. ഇത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറയെ കൂടുതൽ കരുത്തുറ്റതാക്കാൻ ഏറെ സഹായിക്കും. ഇത് നമ്മുടെ വലിയൊരു സ്വപ്ന സാക്ഷാത്കാരമാണ്.

സ്രോതസ്സുകൾ

• Seaplane service to have trial run from Kochi to Mattupetty dam — The Hindu
• Kerala’s seaplane dreams take flight as Centre approves 48 routes under UDAN scheme — The New Indian Express
• Kerala Introduces Seaplane Service; Here’s What You Need To Know — Outlook Traveller
• Kerala Seaplane Project: Threat to Inland Fishers and Ecosystems — Down To Earth