ഉള്ളടക്കം
- 1. എന്താണ് ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസം? (The Triple Bottom Line Concept)
- 2. കുമാരകം മാതൃക: ആഗോള ശ്രദ്ധ നേടിയ തുടക്കം
- 3. സ്ട്രീറ്റ് പ്രോജക്റ്റും മറവന്തുരുത്തിന്റെ ആഗോള വിജയവും
- 4. പെപ്പർ പദ്ധതിയും ജനകീയ ടൂറിസം ആസൂത്രണവും (PEPPER)
- 5. അയ്മനവും കാന്തല്ലൂരും: ഗ്രാമീണ ജീവിതാനുഭവങ്ങളുടെ വിസ്മയം
- 6. ഗ്രാമീണ ഹോംസ്റ്റേകളും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ താമസ സൗകര്യങ്ങളും
- 7. പാരമ്പര്യ കലകളുടെ പുനരുജ്ജീവനം: കൾച്ചറൽ സ്ട്രീറ്റുകൾ
- 8. പരമ്പരാഗത മത്സ്യബന്ധനവും ചീനവല അനുഭവങ്ങളും
- 9. കുടുംബശ്രീയുടെ പങ്കും വനിതാ ശാക്തീകരണവും
- 10. ഡിജിറ്റൽ ക്രാഫ്റ്റ്സ് മാർക്കറ്റും പ്രാദേശിക ഉൽപ്പന്ന വിപണനവും
- 11. സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങളും അഗ്രി-ഫെസ്റ്റിവലുകളും
- 12. പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും ഗ്രീൻ പ്രോട്ടോക്കോളും
- 13. ഭാവി വികസന പാത: കാരവൻ ടൂറിസവും ഡിജിറ്റൽ നോമാഡുകളും
- 14. ഉപസംഹാരം
- സ്രോതസ്സുകൾ (References)
‘ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം നാട്’ എന്ന ഖ്യാതിയോടെ ലോക വിനോദസഞ്ചാര ഭൂപടത്തിൽ ഇടംപിടിച്ച കേരളം, ആഡംബര ഹോട്ടലുകളിലും പരമ്പരാഗത കാഴ്ചകളിലും ഒതുങ്ങിനിന്നിരുന്ന ടൂറിസത്തെ ജനകീയവും സുസ്ഥിരവുമാക്കി മാറ്റിയ വിപ്ലവകരമായ മുന്നേറ്റമാണ് ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസം മിഷൻ (Responsible Tourism Mission Society). പരിസ്ഥിതിക്ക് കോട്ടം തട്ടാതെ, നാട്ടിൻപുറങ്ങളിലെ സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതനിലവാരം ഉയർത്തുകയും അവരുടെ തനത് സംസ്കാരവും തൊഴിലും സഞ്ചാരികൾക്ക് അനുഭവവേദ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഈ കേരള മോഡൽ, ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ലോക വിനോദസഞ്ചാര സംഘടനയുടെയും (UNWTO) ലണ്ടനിലെ വേൾഡ് ട്രാവൽ മാർക്കറ്റിന്റെയും (WTM) അന്താരാഷ്ട്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടി ആഗോളതലത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
1. എന്താണ് ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസം? (The Triple Bottom Line Concept)
പരമ്പരാഗത വിനോദസഞ്ചാരം പലപ്പോഴും പ്രാദേശിക പരിസ്ഥിതിയുടെ തകർച്ചയ്ക്കും വൻകിട റിസോർട്ടുകളുടെ സാമ്പത്തിക ചൂഷണത്തിനും കാരണമായപ്പോൾ, അതിന് ബദലായി രൂപപ്പെട്ടതാണ് റെസ്പോൺസിബിൾ ടൂറിസം:
- മൂന്ന് തൂണുകൾ (Triple Bottom Line):
- സാമ്പത്തിക ഉത്തരവാദിത്തം (Economic Responsibility): വിനോദസഞ്ചാര വരുമാനത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളിലേക്കും കർഷകരിലേക്കും കരകൗശല വിദഗ്ദ്ധരിലേക്കും നേരിട്ടെത്തുക.
- സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തം (Social Responsibility): നാടിന്റെ തനത് സംസ്കാരം, കലകൾ, ജീവിതരീതികൾ എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുകയും അതിഥികളെ ഗ്രാമീണ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കുകയും ചെയ്യുക.
- പാരിസ്ഥിതിക ഉത്തരവാദിത്തം (Environmental Responsibility): പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ ചൂഷണം ചെയ്യാതെ, പ്ലാസ്റ്റിക് പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കി പ്രകൃതിസൗഹൃദമായി ടൂറിസം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുക.
- കുമാരകം പൈലറ്റ് പ്രോജക്റ്റ്: 2007-ൽ കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കുമാരകത്ത് പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ ആരംഭിച്ച പദ്ധതി പിന്നീട് ലോകബാങ്കിന്റെയും യുനെസ്കോയുടെയും പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റുകയും സംസ്ഥാനത്തുടനീളം വ്യാപിപ്പിക്കുകയുമായിരുന്നു.
2. കുമാരകം മാതൃക: ആഗോള ശ്രദ്ധ നേടിയ തുടക്കം
ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസത്തിന്റെ ഈറ്റില്ലം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്നത് കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കുമാരകത്തെയാണ്:
- ഹോട്ടലുകളും കർഷകരും തമ്മിലുള്ള കണ്ണി: വൻകിട റിസോർട്ടുകൾക്ക് ആവശ്യമായ പച്ചക്കറികൾ, മുട്ട, പാൽ, മത്സ്യം എന്നിവ പ്രാദേശിക കർഷകരിൽ നിന്ന് ന്യായവിലയ്ക്ക് നേരിട്ട് സംഭരിക്കുന്ന വിതരണ ശൃംഖല കുമാരകത്ത് വിജയകരമായി നടപ്പിലാക്കി.
- വില്ലേജ് ലൈഫ് എക്സ്പീരിയൻസ് (VLE): കള്ളുചെത്ത്, കയർപിരി, വലവീശൽ, തെങ്ങുകയറ്റം തുടങ്ങിയ നാടൻ തൊഴിലുകൾ നേരിട്ട് കാണാനും സ്വയം പരീക്ഷിക്കാനുമുള്ള അവസരം വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികളെ കുമാരകത്തിലേക്ക് ആകർഷിച്ചു. ഇത് പരമ്പരാഗത തൊഴിലാളികൾക്ക് മികച്ച വരുമാനമാർഗ്ഗമായി മാറി.
3. സ്ട്രീറ്റ് പ്രോജക്റ്റും മറവന്തുരുത്തിന്റെ ആഗോള വിജയവും
കേരള റെസ്പോൺസിബിൾ ടൂറിസം മിഷൻ നടപ്പിലാക്കിയ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ പദ്ധതികളിലൊന്നാണ് ‘സ്ട്രീറ്റ്’ (STREET – Sustainable, Tangible, Responsible, Experiential, Ethnic Tourism):
- മറവന്തുരുത്തിലെ വാട്ടർ സ്ട്രീറ്റ്: കോട്ടയം ജില്ലയിലെ മറവന്തുരുത്ത് പഞ്ചായത്തിൽ നടപ്പിലാക്കിയ വാട്ടർ സ്ട്രീറ്റ് പദ്ധതി ലണ്ടനിൽ നടന്ന വേൾഡ് ട്രാവൽ മാർക്കറ്റിൽ (WTM) അഭിമാനകരമായ ഗ്ലോബൽ അവാർഡ് കരസ്ഥമാക്കി.
- തോട് നവീകരണവും കയാക്കിംഗും: വൻതോതിൽ പായലും മാലിന്യങ്ങളും അടിഞ്ഞുകൂടി ഒഴുക്ക് നിലച്ച 18 കിലോമീറ്ററിലധികം നീളമുള്ള ഗ്രാമീണ കനാലുകളും കൈത്തോടുകളും നാട്ടുകാരുടെയും പഞ്ചായത്തിന്റെയും പങ്കാളിത്തത്തോടെ വൃത്തിയാക്കി. ഈ തോടുകളിലൂടെ തുഴച്ചിൽ വള്ളങ്ങളും കയാക്കിംഗും (Kayaking) ആരംഭിച്ചതോടെ വിദേശികളടക്കമുള്ള സഞ്ചാരികൾ ഇവിടേക്ക് ഒഴുകിയെത്തി.
- ഗ്രാമീണ കലകളും തനത് അനുഭവങ്ങളും: തോട്ടിൻകരകളിൽ കളരിപ്പയറ്റ്, കോൽക്കളി, പരമ്പരാഗത മത്സ്യബന്ധനം എന്നിവ സഞ്ചാരികൾക്ക് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയും നാടൻ ഭക്ഷണശാലകൾ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ മറവന്തുരുത്ത് ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായി മാറി.
4. പെപ്പർ പദ്ധതിയും ജനകീയ ടൂറിസം ആസൂത്രണവും (PEPPER)
ടൂറിസം വികസനം ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ സാധാരണ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാനാണ് ‘പെപ്പർ’ (People’s Participation for Planning and Empowerment through Responsible Tourism) പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്:
- ഗ്രാമസഭകളിലൂടെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങൾ കണ്ടെത്തൽ: ഓരോ പഞ്ചായത്തിലെയും തനത് പ്രകൃതിഭംഗിയുള്ള തോടുകൾ, കാവുകൾ, കുന്നിൻപുറങ്ങൾ, പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവ പ്രാദേശിക ഗ്രാമസഭകളിലൂടെ കണ്ടെത്തി ടൂറിസം മാപ്പിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.
- നാട്ടുകാരുടെ പങ്കാളിത്തം: പ്രാദേശിക ജനങ്ങൾക്ക് പരിശീലനം നൽകി അവരെ ടൂർ ഗൈഡുകളും ഹോംസ്റ്റേ നടത്തിപ്പുകാരുമാക്കി മാറ്റാൻ പെപ്പർ പദ്ധതിക്ക് സാധിച്ചു.
5. അയ്മനവും കാന്തല്ലൂരും: ഗ്രാമീണ ജീവിതാനുഭവങ്ങളുടെ വിസ്മയം
വിനോദസഞ്ചാര രംഗത്ത് വിസ്മയം തീർത്ത മറ്റ് രണ്ട് പ്രധാന ഗ്രാമങ്ങളാണ് കോട്ടയത്തെ അയ്മനവും ഇടുക്കിയിലെ കാന്തല്ലൂരും:
- അയ്മനം മോഡൽ ആർ.ടി വില്ലേജ്: അരുന്ധതി റോയിയുടെ ബുക്കർ പുരസ്കാരം നേടിയ ‘ദി ഗോഡ് ഓഫ് സ്മോൾ തിങ്സ്’ (The God of Small Things) എന്ന നോവലിന്റെ പശ്ചാത്തലമായ അയ്മനം ഗ്രാമത്തെ ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസത്തിന്റെ മാതൃകാ ഗ്രാമമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ലോകപ്രശസ്ത ട്രാവൽ മാഗസിനായ കോണ്ടെ നാസ്റ്റ് ട്രാവലറും (Condé Nast Traveller) ടൈം മാഗസിനും ലോകത്ത് തീർച്ചയായും സന്ദർശിക്കേണ്ട ഇടങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ അയ്മനത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തി.
- കാന്തല്ലൂർ ബെസ്റ്റ് ടൂറിസം വില്ലേജ്: ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ ശീതകാല പച്ചക്കറികളും ആപ്പിൾ, ഓറഞ്ച് തോട്ടങ്ങളും നിറഞ്ഞ കാന്തല്ലൂരിന് കേന്ദ്ര വിനോദസഞ്ചാര മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ‘മികച്ച ഗ്രാമീണ വിനോദസഞ്ചാര വില്ലേജ്’ (Best Tourism Village Gold Award) പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. ഗ്രാമപഞ്ചായത്തും നാട്ടുകാരും ചേർന്ന് സുസ്ഥിര കൃഷിയും ടൂറിസവും സംയോജിപ്പിച്ചതാണ് ഈ നേട്ടത്തിന് പിന്നിൽ.
- വലിയപറമ്പയും ചേറ്റുവയും: കാസർകോട്ടെ വലിയപറമ്പ കായലിലും തൃശ്ശൂരിലെ ചേറ്റുവ കണ്ടൽക്കാടുകളിലും തുരുത്തുകളിലും ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രാദേശിക പങ്കാളിത്ത വിനോദസഞ്ചാരം വിജയകരമായി നടപ്പിലാക്കിവരുന്നു.
6. ഗ്രാമീണ ഹോംസ്റ്റേകളും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ താമസ സൗകര്യങ്ങളും
ഹോട്ടൽ സംസ്കാരത്തിന് പകരം അതിഥികളെ സ്വന്തം കുടുംബാംഗങ്ങളെപ്പോലെ സ്വീകരിക്കുന്ന ഹോംസ്റ്റേകൾ ഗ്രാമീണ ടൂറിസത്തിന്റെ നട്ടെല്ലാണ്:
- തനത് വാസ്തുവിദ്യയും ശുചിത്വവും: നാലുകെട്ടുകളും എട്ടുകെട്ടുകളും പാരമ്പര്യ വീടുകളും പരിപാലിച്ചുകൊണ്ട് വിദേശികൾക്ക് സുരക്ഷിതമായ താമസമൊരുക്കാൻ നാട്ടുകാർക്ക് സാധിക്കുന്നു. മഴവെള്ള സംഭരണികളും ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റുകളും ഇവിടെ നിർബന്ധമാണ്.
- സാംസ്കാരിക വിനിമയം: വിദേശ സഞ്ചാരികൾ കുടുംബാംഗങ്ങളോടൊപ്പം പാചകം ചെയ്യാനും മലയാളം വാക്കുകൾ പഠിക്കാനും ഉത്സവങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാനും താല്പര്യം കാണിക്കുന്നത് പരസ്പര സ്നേഹവും സാംസ്കാരിക സൗഹൃദവും വളർത്തുന്നു.
7. പാരമ്പര്യ കലകളുടെ പുനരുജ്ജീവനം: കൾച്ചറൽ സ്ട്രീറ്റുകൾ
കേരളത്തിന്റെ തനത് അനുഷ്ഠാന കലകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലും ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസം വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നു:
- തെയ്യവും പടയണിയും: ഉത്തര മലബാറിലെ തെയ്യങ്ങളും മധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ പടയണിയും കഥകളിയും കളരിപ്പയറ്റും സഞ്ചാരികൾക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തുന്ന പ്രത്യേക കൾച്ചറൽ ടൂറുകൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.
- കലാകാരന്മാർക്ക് നേരിട്ടുള്ള വരുമാനം: ഇടനിലക്കാരുടെ ചൂഷണമില്ലാതെ പ്രാദേശിക ക്ഷേത്ര കലകളിലും നാടൻ പാട്ടുകളിലും ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന കലാകാരന്മാർക്ക് മാന്യമായ വേതനവും അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളും ഇതിലൂടെ ലഭ്യമാകുന്നു.
8. പരമ്പരാഗത മത്സ്യബന്ധനവും ചീനവല അനുഭവങ്ങളും
കേരളത്തിന്റെ തീരദേശ-കായൽ സംസ്കാരത്തിന്റെ പ്രതീകമായ പരമ്പരാഗത മത്സ്യബന്ധനം ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസത്തിലൂടെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു:
- ചീനവലകൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കൽ: ഫോർട്ട് കൊച്ചിയിലും കുമ്പളങ്ങി മോഡൽ വില്ലേജിലും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള കൂറ്റൻ ചീനവലകൾ (Chinese Fishing Nets) കയർ വലിച്ച് താഴ്ത്താനും ഉയർത്താനും സഞ്ചാരികൾക്ക് നേരിട്ട് അവസരം നൽകുന്നു. പരമ്പരാഗത മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾക്ക് ഇതിലൂടെ ദിവസേന മാന്യമായ അധിക വേതനം ഉറപ്പാക്കാൻ സാധിക്കുന്നു.
- തദ്ദേശീയ ജലാശയ സംരക്ഷണം: ഉൾനാടൻ മത്സ്യത്തൊഴിലാളി സംഘങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് കായലുകളിൽ വിഷം കലക്കിയോ ചെറിയ കണ്ണികളുള്ള വലകൾ ഉപയോഗിച്ചോ ഉള്ള അശാസ്ത്രീയ മീൻപിടുത്തം തടയാൻ ആർ.ടി ക്ലബ്ബുകൾ ജാഗ്രത പുലർത്തുന്നു.
9. കുടുംബശ്രീയുടെ പങ്കും വനിതാ ശാക്തീകരണവും
കേരളത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസത്തിന്റെ വിജയത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ പങ്ക് വഹിക്കുന്നത് കുടുംബശ്രീ മിഷനാണ്:
- 25,000-ത്തിലധികം ഗുണഭോക്താക്കൾ: ആർ.ടി മിഷന്റെ കീഴിൽ സംസ്ഥാനത്തുടനീളം രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ചെറുകിട യൂണിറ്റുകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും നയിക്കുന്നത് സാധാരണക്കാരായ സ്ത്രീകളാണ്.
- തനത് നാടൻ ഭക്ഷണശാലകൾ (Ethnic Food Courts): സഞ്ചാരികൾക്ക് മായമില്ലാത്ത നാടൻ കേരളീയ വിഭവങ്ങൾ — കപ്പയും മീൻകറിയും, കരിമീൻ പൊള്ളിച്ചത്, പാലപ്പം, നാടൻ ചിക്കൻ കറി എന്നിവ ശുചിത്വത്തോടെ വിളമ്പുന്ന കുടുംബശ്രീ ഭക്ഷണശാലകൾ വൻ ജനപ്രീതി നേടി.
- കലാ-കരകൗശല ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ: തെങ്ങോല നെയ്ത്ത്, കയർ പിരി, പനമ്പ് നിർമ്മാണം, മൺപാത്ര നിർമ്മാണം എന്നിവയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഇടനിലക്കാരില്ലാതെ മികച്ച വിലയ്ക്ക് നേരിട്ട് സഞ്ചാരികൾക്ക് വിൽക്കാൻ വിപണി ലഭിക്കുന്നു.
- വനിതാ ഗൈഡുകളും സ്റ്റോറിടെല്ലർമാരും: സ്വന്തം നാടിന്റെ ചരിത്രവും ജൈവവൈവിധ്യവും ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ സഞ്ചാരികൾക്ക് വിവരിച്ചുകൊടുക്കുന്ന നൂറുകണക്കിന് വനിതാ കമ്മ്യൂണിറ്റി ടൂർ ലീഡർമാരെ ആർ.ടി മിഷൻ പരിശീലിപ്പിച്ചെടുത്തു.
10. ഡിജിറ്റൽ ക്രാഫ്റ്റ്സ് മാർക്കറ്റും പ്രാദേശിക ഉൽപ്പന്ന വിപണനവും
പരമ്പരാഗത കരകൗശല വസ്തുക്കൾക്ക് ആഗോള വിപണി ഒരുക്കാൻ ആധുനിക ഇ-കൊമേഴ്സ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ സഹായിക്കുന്നു:
- ജി.ഐ ടാഗ് ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ പ്രചാരണം: ആറന്മുള കണ്ണാടി, ബാലരാമപുരം കൈത്തറി, ചേന്ദമംഗലം കൈത്തറി, പയ്യന്നൂർ പവിത്ര മോതിരം എന്നിവയ്ക്ക് ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലൂടെ ആഗോള ആവശ്യക്കാരെ കണ്ടെത്താൻ ആർ.ടി മിഷൻ പ്രത്യേക വിപണന സൗകര്യം ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.
11. സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങളും അഗ്രി-ഫെസ്റ്റിവലുകളും
ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസം പദ്ധതികൾ ഗ്രാമീണ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിലേക്ക് വലിയ തോതിലുള്ള മൂലധന പ്രവാഹമാണ് സാധ്യമാക്കിയത്:
- ഗ്രാമീണ വരുമാനത്തിലെ കുതിപ്പ്: പ്രാദേശിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിറ്റഴിക്കുന്നതിലൂടെയും സേവനങ്ങളിലൂടെയും കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ സാമ്പത്തിക നേട്ടമാണ് ഓരോ വർഷവും ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങളിലേക്ക് നേരിട്ടെത്തുന്നത്.
- 2.2 കോടിയിലധികം ആഭ്യന്തര സഞ്ചാരികൾ: കോവിഡിന് ശേഷമുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളം സന്ദർശിച്ച ആഭ്യന്തര വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ എണ്ണം സർവ്വകാല റെക്കോർഡുകൾ ഭേദിച്ച് 2.2 കോടി പിന്നിട്ടു. തിരക്കേറിയ നഗരങ്ങളിൽ നിന്നും ആൾക്കൂട്ടങ്ങളിൽ നിന്നും മാറി ശാന്തമായ ഗ്രാമാന്തരീക്ഷവും നാടൻ രുചികളും ആസ്വദിക്കാൻ ആളുകൾ താല്പര്യപ്പെടുന്നതാണ് ഇതിന് പ്രധാന കാരണം.
- കാർഷിക ഫെസ്റ്റിവലുകളും അനുഭവവേദ്യ ടൂറിസവും: പാലക്കാട് മുതലമടയിലെ മാമ്പഴ ഫെസ്റ്റിവൽ, മറയൂരിലെ പരമ്പരാഗത ശർക്കര നിർമ്മാണ കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കുള്ള കാർഷിക സന്ദർശനങ്ങൾ, വയനാട്ടിലെ കാപ്പി വിളവെടുപ്പ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവ കർഷകർക്ക് വലിയ വിപണി സാദ്ധ്യതകൾ തുറന്നു നൽകുന്നു.
12. പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും ഗ്രീൻ പ്രോട്ടോക്കോളും
വിനോദസഞ്ചാരം പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭാരമാകാതിരിക്കാൻ കർശനമായ നിയന്ത്രണങ്ങളാണ് ആർ.ടി മിഷൻ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്:
- സീറോ പ്ലാസ്റ്റിക് ഡെസ്റ്റിനേഷനുകൾ: ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസം വില്ലേജുകളിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് കുപ്പികളും കാരിബാഗുകളും പൂർണ്ണമായി നിരോധിക്കുകയും പ്രകൃതിദത്ത തുണിസഞ്ചികളും കളിമൺ പാത്രങ്ങളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
- കായൽ സംരക്ഷണവും ഡ്രെയിനേജ് ഓഡിറ്റും: ഹൗസ്ബോട്ടുകളിൽ നിന്നും റിസോർട്ടുകളിൽ നിന്നുമുള്ള മലിനജലം കായലുകളിലേക്ക് ഒഴുക്കിവിടുന്നത് തടയാൻ ബയോ-ഡൈജസ്റ്റർ ടാങ്കുകളും സീവേജ് ട്രീറ്റ്മെന്റ് പ്ലാന്റുകളും നിർബന്ധമാക്കി.
- ജൈവവൈവിധ്യ രജിസ്റ്ററുകൾ: ഓരോ ഗ്രാമത്തിലെയും പക്ഷികൾ, തുമ്പികൾ, കണ്ടൽച്ചെടികൾ, നാടൻ മത്സ്യങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദമായ ജൈവവൈവിധ്യ രജിസ്റ്ററുകൾ തയ്യാറാക്കി പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ ബോധവൽക്കരണം നൽകുന്നു.
13. ഭാവി വികസന പാത: കാരവൻ ടൂറിസവും ഡിജിറ്റൽ നോമാഡുകളും
കാലഘട്ടത്തിനനുസരിച്ച് ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസത്തിന്റെ ചക്രവാളങ്ങൾ കൂടുതൽ വികസിക്കുകയാണ്:
- കാരവൻ ടൂറിസം (Keravan Kerala): ഉൾനാടൻ ഗ്രാമങ്ങളിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്ന കാരവനുകൾക്കായി പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ കാരവൻ പാർക്കുകൾ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
- ഡിജിറ്റൽ നോമാഡ്സ് (Workation): ഐടി പ്രൊഫഷണലുകൾക്ക് പ്രകൃതിരമണീയമായ ഗ്രാമങ്ങളിൽ താമസിച്ച് ജോലി ചെയ്യാനുള്ള ഹൈ-സ്പീഡ് ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യങ്ങളോടെയുള്ള ഹോംസ്റ്റേകൾ വർധിച്ചുവരുന്നു.
- ആഗോള ആർ.ടി സ്കൂൾ: മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ടൂറിസം പ്രതിനിധികൾക്ക് ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസത്തിൽ പരിശീലനം നൽകാൻ അന്താരാഷ്ട്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ആരംഭിക്കാനുള്ള നടപടികൾ പുരോഗമിക്കുന്നു.
14. ഉപസംഹാരം
വിനോദസഞ്ചാരം എന്നാൽ ആഡംബരത്തിന്റെ വെട്ടിത്തിളക്കങ്ങൾ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഒരു നാടിന്റെ സംസ്കാരത്തെയും ജനതയെയും പ്രകൃതിയെയും ആദരിക്കുന്ന സ്നേഹപൂർണ്ണമായ ഒത്തുചേരലാണെന്ന് ലോകത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയാണ് കേരളം. വികസനത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി സാധാരണ മനുഷ്യരെയും ഗ്രാമങ്ങളെയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസം മിഷൻ, ഭൂമിയുടെ പച്ചപ്പും തനിമയും ചോർന്നുപോകാതെ വരുംതലമുറകൾക്കായി സൂക്ഷിക്കാനുള്ള മഹത്തായ ഒരു സന്ദേശമാണ് ആഗോള സമൂഹത്തിന് പകരുന്നത്.
സ്രോതസ്സുകൾ (References)
- Kerala’s STREET Tourism Project Bags Global Award at WTM London — Kerala Tourism
- Kerala’s Responsible Tourism Model: Global Vehicle for Economic Empowerment — The Economic Times
- Why Little-Known Tourist Spot Maravanthuruthu Won Big at WTM London — The South First
- Kerala’s Responsible Tourism Approach & Community Economic Benefits — The Druk Journal
- Kerala Responsible Tourism Mission Society (KRTMS) Official Portal
- United Nations World Tourism Organization (UNWTO) Sustainable Tourism Guidelines
