ഷോപ്പ് ലോഗിൻ
കേരള ബാങ്ക് സഹകരണ മേഖല - ഇന്ത്യൻ കറൻസി നോട്ടുകൾ
വാണിജ്യം

കേരള ബാങ്കും സഹകരണ മേഖലയും: ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ജീവനാഡിയും ആധുനികവൽക്കരണവും

· ധ്വനി

ഉള്ളടക്കം
  1. 1. ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം: കേരളത്തിലെ സഹകരണ നവോത്ഥാനം
  2. 2. രൂപീകരണത്തിന്റെ നാൾവഴികളും എം.എസ്. ശ്രീറാം സമിതിയും
  3. 3. കണക്കുകളിലെ കരുത്ത്: 1.28 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ ബിസിനസ്
  4. 4. സ്വർണ്ണപ്പണയ വിപണിയിലെ വൻ മുന്നേറ്റം
  5. 5. പ്രാഥമിക സഹകരണ സംഘങ്ങളും (PACS) ഗ്രാമീണ ജീവനാഡിയും
  6. 6. വനിതാ സഹകരണ ബാങ്കുകളും മൈക്രോ എന്റർപ്രൈസുകളും
  7. 7. സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റവും ഡിജിറ്റൽ ബാങ്കിംഗും
  8. 8. വെല്ലുവിളികളും കരുവന്നൂർ വിവാദവും ഉണ്ടാക്കിയ ആഘാതവും
  9. 9. റിസർവ് ബാങ്ക് നിയന്ത്രണങ്ങളും ബാങ്കിംഗ് നിയന്ത്രണ ഭേദഗതി നിയമവും
  10. 10. ഭാവി സാധ്യതകൾ: ഗ്രീൻ ഫിനാൻസിംഗും സമഗ്ര പുനരുദ്ധാരണവും
  11. 11. ഉപസംഹാരം
  12. സ്രോതസ്സുകൾ (References)

കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക ഘടനയിൽ സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം (Co-operative Movement) വഹിച്ച പങ്ക് മറ്റേതൊരു ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനത്തേക്കാളും വിപുലവും ആഴമേറിയതുമാണ്. ഗ്രാമീണ കർഷകരെയും തൊഴിലാളികളെയും കട്ടിപ്പലിശക്കാരുടെയും സ്വകാര്യ ബ്ലേഡ് കമ്പനികളുടെയും ചൂഷണത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് സ്വന്തം കാലിൽ നിൽക്കാൻ പ്രാപ്തരാക്കിയത് കേരളത്തിലുടനീളം പടർന്നുപന്തലിച്ച സഹകരണ ബാങ്കുകളാണ്. ഈ സഹകരണ ബാങ്കിംഗ് ശൃംഖലയെ ആഗോള ബാങ്കിംഗ് നിലവാരത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ, ജില്ലാ സഹകരണ ബാങ്കുകളെ സംയോജിപ്പിച്ച് രൂപീകരിച്ച കേരള ബാങ്ക് (Kerala State Co-operative Bank) ഇന്ന് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക രംഗത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തികളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ നേട്ടങ്ങൾക്കൊപ്പം തന്നെ റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ കർശന നിയന്ത്രണങ്ങളും സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കാനുള്ള വെല്ലുവിളികളും ഈ മേഖല ഇന്ന് നേരിടുന്നുണ്ട്.

1. ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം: കേരളത്തിലെ സഹകരണ നവോത്ഥാനം

കേരളത്തിലെ സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വേരുകൾ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിലേക്ക് നീളുന്നതാണ്:

  • ജന്മിത്തത്തിനെതിരായ ചെറുത്തുനിൽപ്പ്: തിരുവിതാംകൂർ, കൊച്ചി, മലബാർ മേഖലകളിൽ കൃഷി ചെയ്തിരുന്ന സാധാരണ കർഷകർ ജന്മിമാരുടെയും ബ്ലേഡ് പലിശക്കാരുടെയും കൊടുംചൂഷണത്തിനിരയായിരുന്നു. അടിയന്തിര ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വാങ്ങുന്ന ചെറിയ വായ്പകൾക്ക് വലിയ പലിശ ഈടാക്കുകയും കർഷകരുടെ ഭൂമിയും വീടും പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തിരുന്ന കാലത്താണ് സഹകരണ വായ്പാ സംഘങ്ങൾ ഗ്രാമങ്ങളിൽ രൂപംകൊള്ളുന്നത്.
  • സാമൂഹിക നവോത്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗം: ശ്രീനാരായണ ഗുരു, അയ്യങ്കാളി തുടങ്ങിയ നവോത്ഥാന നായകരുടെ ദർശനങ്ങളും തുടർന്നുണ്ടായ കർഷക തൊഴിലാളി മുന്നേറ്റങ്ങളും സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് ജനകീയ അടിത്തറ പാകി.
  • ഐക്യകേരള രൂപീകരണവും ബാങ്കിംഗ് ശൃംഖലയും: 1956-ൽ കേരള സംസ്ഥാനം രൂപീകൃതമായതോടെ സഹകരണ ബാങ്കിംഗ് ഘടന ശക്തമാക്കപ്പെടുകയും ഓരോ ജില്ലയിലും ജില്ലാ സഹകരണ ബാങ്കുകൾ (DCBs) പ്രവർത്തനമാരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.

2. രൂപീകരണത്തിന്റെ നാൾവഴികളും എം.എസ്. ശ്രീറാം സമിതിയും

കേരളത്തിലെ സഹകരണ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനം പരമ്പരാഗതമായി ത്രിതല (Three-tier) ഘടനയിലാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത് — സംസ്ഥാന തലത്തിൽ സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്ക് (Apex Bank), ജില്ലാ തലത്തിൽ 14 ജില്ലാ സഹകരണ ബാങ്കുകൾ (DCBs), താഴെത്തട്ടിൽ പ്രാഥമിക കാർഷിക വായ്പാ സഹകരണ സംഘങ്ങൾ (PACS).

3. കണക്കുകളിലെ കരുത്ത്: 1.28 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ ബിസിനസ്

രൂപീകരണത്തിന് ശേഷം വളരെ ചുരുങ്ങിയ വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ വൻതോതിലുള്ള ബിസിനസ് വളർച്ചയാണ് കേരള ബാങ്ക് കൈവരിച്ചത്:

4. സ്വർണ്ണപ്പണയ വിപണിയിലെ വൻ മുന്നേറ്റം

കേരളത്തിലെ ജനങ്ങൾ അടിയന്തിര സാമ്പത്തിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആശ്രയിക്കുന്നത് സ്വർണ്ണപ്പണയത്തെയാണ്:

  • സ്വകാര്യ എൻ.ബി.എഫ്.സികൾക്കെതിരെയുള്ള ബദൽ: മുത്തൂറ്റ്, മണപ്പുറം തുടങ്ങിയ വൻകിട സ്വകാര്യ നോൺ-ബാങ്കിംഗ് ഫിനാൻഷ്യൽ കമ്പനികൾ ഉയർന്ന പലിശയും ഹിഡൻ ചാർജ്ജുകളും ഈടാക്കുമ്പോൾ, വളരെ കുറഞ്ഞ പലിശ നിരക്കിൽ സുരക്ഷിതമായി സ്വർണ്ണപ്പണയ വായ്പകൾ നൽകാൻ കേരള ബാങ്കിന് സാധിക്കുന്നു.
  • കർഷകർക്കും ചെറുകിടക്കാർക്കും ആശ്വാസം: കാർഷിക ആവശ്യങ്ങൾക്കും കച്ചവട വികസനത്തിനും കുറഞ്ഞ പലിശയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന സ്വർണ്ണ വായ്പകൾ ഗ്രാമീണ വിപണിയിൽ വലിയ പണലഭ്യത (Liquidity) ഉറപ്പാക്കുന്നു.

5. പ്രാഥമിക സഹകരണ സംഘങ്ങളും (PACS) ഗ്രാമീണ ജീവനാഡിയും

കേരള ബാങ്കിന്റെ അടിത്തറ എന്നത് ഗ്രാമഗ്രാമങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന 1,600-ലധികം പ്രാഥമിക കാർഷിക വായ്പാ സംഘങ്ങളാണ്:

  1. കർഷകരുടെ അത്താണിയായ കാർഷിക വായ്പകൾ: വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ പലപ്പോഴും സങ്കീർണ്ണമായ പേപ്പർവർക്കുകളും ഈടുകളും ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ, പ്രാദേശിക കർഷകന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി പലിശരഹിത വായ്പകളും കിസാൻ ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ് (KCC) വായ്പകളും വിതരണം ചെയ്യുന്നത് സഹകരണ സംഘങ്ങളാണ്.
  2. കാർഷിക ഉൽപ്പന്ന സംഭരണവും ന്യായവിലയും: നെല്ല്, നാളികേരം, റബ്ബർ, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ എന്നിവ ഇടനിലക്കാരുടെ ചൂഷണമില്ലാതെ സർക്കാർ പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന താങ്ങുവിലയിൽ കർഷകരിൽ നിന്ന് സംഭരിക്കാനും തുക നേരിട്ട് കർഷകരുടെ അക്കൗണ്ടുകളിലേക്ക് എത്തിക്കാനും സഹകരണ ബാങ്കുകൾ മുൻപന്തിയിൽ നിൽക്കുന്നു.
  3. കുടുംബശ്രീ വായ്പകളും മൈക്രോഫിനാൻസും: ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെ ലക്ഷക്കണക്കിന് വനിതാ സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങൾക്ക് (NHGs) കുറഞ്ഞ പലിശയ്ക്ക് ബാങ്ക് ലിങ്കേജ് വായ്പകൾ നൽകുന്നത് വഴി സ്ത്രീകളുടെ സ്വയംപര്യാപ്തത ഉറപ്പാക്കാൻ സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന് കഴിഞ്ഞു. ഡെയറി ഫാമുകൾ, തയ്യൽ യൂണിറ്റുകൾ, ജൈവ പച്ചക്കറി കൃഷി എന്നിവയ്ക്ക് ഇത് വലിയ താങ്ങാവുന്നു.
  4. ക്ഷേമ പെൻഷൻ വിതരണം: സർക്കാരിന്റെ സാമൂഹിക സുരക്ഷാ പെൻഷനുകൾ മുതിർന്ന പൗരന്മാരുടെയും വികലാംഗരുടെയും വീട്ടുപടിക്കൽ നേരിട്ടെത്തിക്കുന്നതിൽ സഹകരണ സംഘങ്ങളിലെ ജീവനക്കാർ വഹിക്കുന്ന പങ്ക് നിസ്തുലമാണ്.
  5. നീതി മെഡിക്കൽ സ്റ്റോറുകളും ഉപഭോക്തൃ സ്റ്റോറുകളും: ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ ന്യായവിലയ്ക്ക് മരുന്നുകളും നിത്യോപയോഗ സാധനങ്ങളും ലഭ്യമാക്കുന്ന കൺസ്യൂമർഫെഡ് നീതി സ്റ്റോറുകൾ സാധാരണക്കാരുടെ നിത്യജീവിതത്തിന് വലിയ താങ്ങാവുന്നു.

6. വനിതാ സഹകരണ ബാങ്കുകളും മൈക്രോ എന്റർപ്രൈസുകളും

സഹകരണ മേഖലയിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന സവിശേഷത വനിതകൾ പൂർണ്ണമായും നിയന്ത്രിക്കുന്ന വനിതാ സഹകരണ ബാങ്കുകളാണ്:

  • 100% തിരിച്ചടവ് നിരക്ക്: വനിതാ ജോയിന്റ് ലയബിലിറ്റി ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് (JLGs) നൽകുന്ന സൂക്ഷ്മ വായ്പകളിൽ തിരിച്ചടവ് നിരക്ക് 99 ശതമാനത്തിലധികമാണ്. ഇത് ബാങ്കുകളുടെ നിഷ്ക്രിയ ആസ്തി കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
  • തൊഴിൽ സംരംഭകത്വം: ചെറുകിട ബേക്കറികൾ, കരകൗശല നിർമ്മാണം, അച്ചാർ യൂണിറ്റുകൾ തുടങ്ങിയ ഗാർഹിക സംരംഭങ്ങൾക്ക് ഈടില്ലാതെ മൂലധനം നൽകി സ്ത്രീകളെ തൊഴിൽദാതാക്കളാക്കി മാറ്റാൻ സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന് കഴിഞ്ഞു.

7. സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റവും ഡിജിറ്റൽ ബാങ്കിംഗും

പഴയകാല ലെഡ്ജർ ബുക്കുകളിൽ നിന്നും കൗണ്ടറുകളിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു സമ്പൂർണ്ണ ഡിജിറ്റൽ പരിവർത്തനമാണ് കേരള ബാങ്കിൽ സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നത്:

  • ഏകീകൃത കോർ ബാങ്കിംഗ് സൊല്യൂഷൻ (CBS): 14 ജില്ലാ ബാങ്കുകളുടെയും വിവിധ സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ മാറ്റി ഒരൊറ്റ അത്യാധുനിക കോർ ബാങ്കിംഗ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലേക്ക് എല്ലാ ശാഖകളെയും സംയോജിപ്പിച്ചു.
  • കെ.ബി പ്രൈം മൊബൈൽ ആപ്പ് (KB Prime): മറ്റ് ന്യൂജനറേഷൻ ബാങ്കുകളോട് കിടപിടിക്കുന്ന ഫീച്ചറുകളോടെ മൊബൈൽ ബാങ്കിംഗ് ആപ്പ് പുറത്തിറക്കി. പണം കൈമാറ്റം, ബിൽ പേയ്‌മെന്റുകൾ, നിക്ഷേപങ്ങൾ എന്നിവ മൊബൈൽ വഴി സാധ്യമാക്കി.
  • യു.പി.ഐ (UPI) സംയോജനം: ഗൂഗിൾ പേ, ഫോൺപേ, പേടിഎം തുടങ്ങിയ യുപിഐ ആപ്പുകളിലേക്ക് കേരള ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകൾ ബന്ധിപ്പിക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഏർപ്പെടുത്തിയത് യുവാക്കളെ ബാങ്കിലേക്ക് ആകർഷിച്ചു.
  • റൂപേ കാർഡുകളും എ.ടി.എമ്മുകളും: നാഷണൽ പേയ്‌മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുമായി (NPCI) സഹകരിച്ച് പ്ലാറ്റിനം റൂപേ ഡെബിറ്റ് കാർഡുകളും ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ പുതിയ എടിഎം കൗണ്ടറുകളും സ്ഥാപിച്ചു.

8. വെല്ലുവിളികളും കരുവന്നൂർ വിവാദവും ഉണ്ടാക്കിയ ആഘാതവും

സഹകരണ മേഖലയുടെ ശോഭയ്ക്ക് മങ്ങലേൽപ്പിക്കുന്ന ചില സംഭവങ്ങളും സമീപകാലത്ത് വലിയ ചർച്ചയായി:

  • കരുവന്നൂർ സഹകരണ ബാങ്ക് വായ്പാ ക്രമക്കേട്: തൃശ്ശൂരിലെ കരുവന്നൂർ സർവീസ് സഹകരണ ബാങ്കിൽ നടന്ന കോടികളുടെ വ്യാജ വായ്പാ തട്ടിപ്പും ക്രമക്കേടുകളും സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയ്ക്ക് കനത്ത ആഘാതമേൽപ്പിച്ചു. സാധാരണക്കാരായ നിക്ഷേപകർക്ക് തങ്ങളുടെ പണം തിരികെ ലഭിക്കാൻ സമരം ചെയ്യേണ്ടി വന്ന സാഹചര്യം ജനങ്ങളിൽ ആശങ്കയുണ്ടാക്കി.
  • രാഷ്ട്രീയ അതിപ്രസരവും സ്വജനപക്ഷപാതവും: സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ ഭരണസമിതികളിൽ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകൾ കൂടുന്നതും അനർഹർക്ക് ബിനാമി പേരുകളിൽ വലിയ തുകകൾ വായ്പ നൽകുന്നതും ഈ മേഖലയിലെ പ്രധാന ശാപമായി വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
  • കിട്ടാക്കടങ്ങളിലെ വർദ്ധനവ് (NPA): കൃത്യമായ ഈടുകൾ ഇല്ലാതെ നൽകിയ വായ്പകൾ തിരിച്ചടയ്ക്കാത്തത് പല പ്രാഥമിക സംഘങ്ങളുടെയും സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയെ ബാധിച്ചു.

9. റിസർവ് ബാങ്ക് നിയന്ത്രണങ്ങളും ബാങ്കിംഗ് നിയന്ത്രണ ഭേദഗതി നിയമവും

സഹകരണ ബാങ്കുകളിലെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്ര സർക്കാരും ആർ.ബി.ഐയും കർശന നിയമങ്ങളാണ് കൊണ്ടുവന്നത്:

  1. ബാങ്കിംഗ് റെഗുലേഷൻ ആക്ട് ഭേദഗതി (2020): അർബൻ കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്കുകളെയും സംസ്ഥാന-ജില്ലാ സഹകരണ ബാങ്കുകളെയും ആർ.ബി.ഐയുടെ നേരിട്ടുള്ള മേൽനോട്ടത്തിന് കീഴിലാക്കി. മാനേജ്മെന്റ് നിയമനങ്ങളിലും ഓഡിറ്റിംഗിലും ആർ.ബി.ഐ മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിർബന്ധമാക്കി.
  2. ഡെപ്പോസിറ്റ് ഇൻഷുറൻസ് (DICGC): ബാങ്കുകൾ തകർന്നാൽ നിക്ഷേപകർക്ക് അഞ്ച് ലക്ഷം രൂപ വരെ തിരികെ ഉറപ്പാക്കുന്ന ഡി.ഐ.സി.ജി.സി ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ കേരള ബാങ്ക് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഷെഡ്യൂൾഡ് ബാങ്കുകളിൽ ലഭ്യമാക്കി.
  3. പ്രൊഫഷണൽ ഓഡിറ്റിംഗും കൺകറന്റ് ഓഡിറ്റും: വകുപ്പുതല ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പതിവ് പരിശോധനകൾക്ക് പകരം സ്വതന്ത്ര ചാർട്ടേഡ് അക്കൗണ്ടന്റുമാരുടെ കൺകറന്റ് ഓഡിറ്റിംഗ് ഏർപ്പെടുത്താനും തട്ടിപ്പുകൾ തത്സമയം കണ്ടെത്താനുള്ള എഐ അധിഷ്ഠിത മോണിറ്ററിംഗ് സംവിധാനം നടപ്പിലാക്കാനും തീരുമാനിച്ചു.

10. ഭാവി സാധ്യതകൾ: ഗ്രീൻ ഫിനാൻസിംഗും സമഗ്ര പുനരുദ്ധാരണവും

സഹകരണ മേഖലയുടെ വിശ്വാസ്യത തിരിച്ചുപിടിക്കാനും അതിനെ കൂടുതൽ പ്രൊഫഷണലാക്കാനും സമഗ്രമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ അനിവാര്യമാണ്:

  • പാക്സുകളുടെ ഡിജിറ്റൈസേഷൻ (PACS Computerization): കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ സഹായത്തോടെ എല്ലാ പ്രാഥമിക സഹകരണ സംഘങ്ങളെയും ഒരൊറ്റ ഡിജിറ്റൽ സോഫ്റ്റ്‌വെയറിലേക്ക് മാറ്റുന്ന പദ്ധതി പുരോഗമിക്കുന്നു. ഇത് നിക്ഷേപങ്ങളിലെ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കും.
  • ഗ്രീൻ ഫിനാൻസിംഗും റൂഫ്‌ടോപ്പ് സോളാറും: ഗ്രാമീണ വീടുകളിൽ സൗരോർജ്ജ പാനലുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനും ഇലക്ട്രിക് ഇരുചക്ര വാഹനങ്ങൾ വാങ്ങുന്നതിനും കുറഞ്ഞ പലിശയ്ക്ക് ‘ഗ്രീൻ ലോണുകൾ’ അനുവദിച്ച് പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിൽ പങ്കാളിയാകുന്നു.
  • വിദ്യാഭ്യാസ, സ്റ്റാർട്ടപ്പ് വായ്പകൾ: മെഡിക്കൽ, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, വിദേശ പഠനം എന്നിവയ്ക്കായി കുറഞ്ഞ പലിശയ്ക്ക് വിദ്യാഭ്യാസ വായ്പകളും യുവാക്കളുടെ ഐടി-ഹൈടെക് സംരംഭങ്ങൾക്കായി പ്രത്യേക സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ക്രെഡിറ്റുകളും ബാങ്ക് ആരംഭിച്ചു.
  • റിസ്ക് മാനേജ്മെന്റ് സിസ്റ്റം: വലിയ വായ്പകൾ അനുവദിക്കുന്നതിന് മുൻപ് കൃത്യമായ സിബിൽ (CIBIL) സ്കോർ പരിശോധനയും ശാസ്ത്രീയമായ ആസ്തി മൂല്യനിർണ്ണയവും നടപ്പാക്കണം.
  • പ്രവാസി നിക്ഷേപങ്ങൾ ആകർഷിക്കൽ: വിദേശത്തുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് മലയാളികളുടെ നിക്ഷേപങ്ങൾ ആകർഷിക്കാൻ എൻ.ആർ.ഐ (NRI) ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങളും ഉയർന്ന പലിശ നിരക്കുകളും കേരള ബാങ്ക് കാര്യക്ഷമമായി ഉപയോഗിക്കണം.

11. ഉപസംഹാരം

കേരളത്തിന്റെ ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ജീവനാഡിയാണ് സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം. കോർപ്പറേറ്റ് വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ ലാഭം മാത്രം ലക്ഷ്യമിട്ട് നീങ്ങുമ്പോൾ, സാധാരണക്കാരന്റെ കണ്ണീരൊപ്പാനും ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾക്ക് ജീവൻ നൽകാനും സഹകരണ ബാങ്കുകൾ അനിവാര്യമാണ്. കഴിഞ്ഞകാലങ്ങളിലെ തെറ്റുകളിൽ നിന്ന് പാഠമുൾക്കൊണ്ട് സുതാര്യമായ ഓഡിറ്റിംഗും പ്രൊഫഷണൽ ഭരണവും ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് മുന്നോട്ട് പോയാൽ, കേരള ബാങ്കിനും സഹകരണ മേഖലയ്ക്കും നവകേരളത്തിന്റെ വികസന മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കാൻ സാധിക്കും.

സ്രോതസ്സുകൾ (References)

അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുക