ഷോപ്പ് ലോഗിൻ
കേരള അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേളയിലെ കാണികളും ചലച്ചിത്ര പ്രദർശനവും
വിനോദം

കേരള അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേളയും മലയാള സിനിമയുടെ ആഗോള സാംസ്കാരിക സംവാദങ്ങളും

· ധ്വനി

ഉള്ളടക്കം
  1. ചലച്ചിത്ര അക്കാദമിയും സുവർണ്ണ ചകോരത്തിന്റെ ചരിത്ര വഴികളും
  2. കേരള അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള വളർത്തിയെടുത്ത സവിശേഷ ഡെലിഗേറ്റ് സംസ്കാരം
  3. മലയാള സിനിമയുടെ നവതരംഗവും ലോകോത്തര നിലവാരവും
  4. റീജിയണൽ ഐ.എഫ്.എഫ്.കെയും സിനിമാ വികേന്ദ്രീകരണവും
  5. മേള നേരിടുന്ന അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വെല്ലുവിളികളും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളും
  6. സെൻസർഷിപ്പും രാഷ്ട്രീയ പ്രതിരോധങ്ങളും
  7. ഇന്ത്യക്കും കേരളത്തിനും മുന്നിലുള്ള സാധ്യതകളും ഭാവി കാഴ്ചപ്പാടും
  8. ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രസ്ഥാനവും ജനകീയ സിനിമാ വേരുകളും
  9. ക്ലാസിക് സിനിമകളുടെ പുനരുദ്ധാരണവും 4K ഡിജിറ്റൽ സംരക്ഷണവും
  10. സ്ത്രീപക്ഷ ഭാവുകത്വവും ലിംഗസമത്വ സംവാദങ്ങളും
  11. ഉപസംഹാരം
  12. സ്രോതസ്സുകൾ

ഇന്ത്യയിലെയും ഏഷ്യയിലെയും തന്നെ ഏറ്റവും സജീവവും ജനാധിപത്യപരവുമായ ചലച്ചിത്ര സംഗമങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയ കേരള അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള (International Film Festival of Kerala – IFFK) മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിടുമ്പോൾ, മലയാള സിനിമയുടെ കലാപരമായ ഭാവുകത്വത്തെയും മലയാളിയുടെ സാംസ്കാരിക കാഴ്ചപ്പാടുകളെയും അത് എത്രത്തോളം ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിച്ചു എന്നത് സവിശേഷമായ പഠനവിഷയമാണ്. ഓരോ വർഷവും ഡിസംബർ മാസത്തിൽ അനന്തപുരിയുടെ തെരുവുകളിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തുന്ന പതിനായിരക്കണക്കിന് ചലച്ചിത്ര പ്രേമികളും വിദ്യാർത്ഥികളും ഡെലിഗേറ്റുകളും കേവലം പ്രേക്ഷകർ മാത്രമല്ല; മറിച്ച്, ലോക സിനിമയുമായി നിരന്തരം സംവദിക്കുകയും ചലച്ചിത്ര മാധ്യമത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന സജീവ സാംസ്കാരിക കൂട്ടായ്മയാണ്. ചലച്ചിത്ര വികസന കോർപ്പറേഷനും സാംസ്കാരിക വകുപ്പിനും കീഴിലുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി (Kerala State Chalachitra Academy) സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഈ മേള, വരേണ്യ വർഗ്ഗത്തിന്റെ ആഘോഷമായിരുന്ന ചലച്ചിത്രോത്സവങ്ങളെ സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ജനകീയ ഉത്സവമാക്കി മാറ്റിയെന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത.

ആഗോള ചലച്ചിത്ര ഭൂപടത്തിൽ ഇന്ന് മലയാള സിനിമ സ്വന്തമാക്കിയിരിക്കുന്ന തിളക്കമാർന്ന സ്ഥാനത്തിന് പിന്നിൽ ഈ മേള സൃഷ്ടിച്ചെടുത്ത ദൃശ്യസാക്ഷരത വലിയൊരു പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. കാൻ ചലച്ചിത്രമേളയിൽ ചരിത്രം കുറിച്ച് ഗ്രാൻഡ് പ്രീ (Grand Prix) പുരസ്കാരം നേടിയ പായൽ കപാഡിയയുടെ ‘ഓൾ വി ഇമാജിൻ ആസ് ലൈറ്റ്’ (All We Imagine as Light) എന്ന സിനിമയിലെ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രങ്ങളായി മാറിയ കനി കുസൃതിയും ദിവ്യാ പ്രഭയും, ദേശീയ പുരസ്കാരം നേടിയ ‘ആട്ടം’ (Aattam), ആഗോള ബോക്സ് ഓഫീസിൽ തരംഗം സൃഷ്ടിച്ച ‘മഞ്ഞുമ്മൽ ബോയ്സ്’, ‘ആടുജീവിതം’, ‘ഭ്രമയുഗം’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങൾ ലോകനിലവാരത്തിലുള്ള സിനിമാറ്റിക് നിലവാരം പുലർത്തുന്നത് യാദൃശ്ചികമല്ല. മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകളായി ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ക്ലാസിക്, പരീക്ഷണ സിനിമകൾ തിയേറ്ററുകളിൽ നേരിട്ട് കണ്ട് വളർന്ന ഒരു പുതിയ തലമുറ സംവിധായകരും തിരക്കഥാകൃത്തുക്കളും സാങ്കേതിക പ്രവർത്തകരുമാണ് ഇന്നത്തെ മലയാള സിനിമയെ നയിക്കുന്നത്.

ഹോളിവുഡിന്റെയും യൂറോപ്യൻ വാണിജ്യ സിനിമകളുടെയും അതിപ്രസരത്തിന് ബദലായി, ഏഷ്യൻ, ആഫ്രിക്കൻ, ലാറ്റിനമേരിക്കൻ (Global South) രാജ്യങ്ങളിലെ പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ജനതയുടെ പ്രതിരോധങ്ങളെയും പോരാട്ടങ്ങളെയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സിനിമകൾക്ക് മേള നൽകുന്ന മുൻഗണന അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. യുദ്ധം, പലസ്തീൻ ജനതയുടെ അതിജീവനം, അഭയാർത്ഥി പ്രതിസന്ധികൾ, ലിംഗസമത്വം, വംശീയത എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ കല കേവലം വിനോദമല്ലെന്നും സാമൂഹിക മാറ്റത്തിനുള്ള ശക്തമായ ആയുധമാണെന്നും തെളിയിക്കുകയാണ് ഈ ഉത്സവം ചെയ്യുന്നത്.

ചലച്ചിത്ര അക്കാദമിയും സുവർണ്ണ ചകോരത്തിന്റെ ചരിത്ര വഴികളും

1994-ൽ കേരള ചലച്ചിത്ര വികസന കോർപ്പറേഷന്റെ (KSFDC) നേതൃത്വത്തിൽ കോഴിക്കോട്ട് തുടക്കം കുറിക്കുകയും, പിന്നീട് 1998-ൽ കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി രൂപീകൃതമായതോടെ തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് സ്ഥിരമായി പറിച്ചുനടപ്പെടുകയും ചെയ്ത ചരിത്രമാണ് ഐ.എഫ്.എഫ്.കെയ്ക്കുള്ളത്. ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഫിലിം സൊസൈറ്റീസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ (FFSI), ജോൺ എബ്രഹാം, പി.കെ. നായർ, അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ, അരവിന്ദൻ തുടങ്ങിയ പ്രതിഭകൾ കേരളത്തിൽ വളർത്തിയെടുത്ത സമാന്തര സിനിമാ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക തുടർച്ചയായിരുന്നു ഈ മേള. ഐ.എഫ്.എഫ്.കെ ഔദ്യോഗിക പോർട്ടൽ വ്യക്തമാക്കുന്നതുപോലെ, ഫിയാഫ് (FIAPF – International Federation of Film Producers Associations) അംഗീകാരമുള്ള ഈ മേളയിലെ മത്സര വിഭാഗം ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക, ലാറ്റിനമേരിക്ക എന്നീ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലെ സിനിമകൾക്കായി മാത്രമായി നിജപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

മേളയുടെ പരമോന്നത പുരസ്കാരമായ ‘സുവർണ്ണ ചകോരം’ (Suvarna Chakoram – Golden Crow Pheasant) 20 ലക്ഷം രൂപയുടെ ക്യാഷ് അവാർഡും പ്രശസ്തിപത്രവും അടങ്ങുന്നതാണ്. ഇതിനുപുറമെ മികച്ച സംവിധായകനും നവാഗത സംവിധായകനും നൽകുന്ന രജത ചകോരം, ഫിപ്രസി (FIPRESCI) അന്താരാഷ്ട്ര നിരൂപക പുരസ്കാരം, നെറ്റ്പാക് (NETPAC) ഏഷ്യൻ സിനിമാ പുരസ്കാരം, കൂടാതെ ഏറ്റവും ജനകീയമായ പ്രേക്ഷക പുരസ്കാരം (Audience Poll Award) എന്നിവയും മത്സര വിഭാഗത്തിൽ നിർണ്ണായകമാണ്.

ലോക സിനിമയുടെ പുതിയ പ്രവണതകൾ മലയാളികൾക്ക് മുന്നിലെത്തിക്കുന്നതിനൊപ്പം, സമഗ്ര സംഭാവന നൽകിയ വിശ്വോത്തര സംവിധായകർക്ക് ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്‌മെന്റ് പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിക്കുന്ന പാരമ്പര്യവും മേളയ്ക്കുണ്ട്. ഴോങ് ലൂക് ഗൊദാർദ്, കിം കി ഡുക്ക്, അബ്ബാസ് കിയാരൊസ്തമി, അസ്ഗർ ഫർഹാദി, ബെർണാഡോ ബെർട്ടൊലൂച്ചി തുടങ്ങിയ വിശ്വവിഖ്യാത ചലച്ചിത്രകാരന്മാരുടെ സിനിമകൾ കേരളത്തിലെ കൊച്ചു തിയേറ്ററുകളിൽ നിറഞ്ഞ സദസ്സിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ടത് മലയാളിയുടെ സൗന്ദര്യബോധത്തെ വലിയ തോതിലാണ് നവീകരിച്ചത്.

കേരള അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള വളർത്തിയെടുത്ത സവിശേഷ ഡെലിഗേറ്റ് സംസ്കാരം

ലോകത്തിലെ മറ്റ് പ്രമുഖ ചലച്ചിത്രമേളകളിൽ നിന്നെല്ലാം ഐ.എഫ്.എഫ്.കെയെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത് അതിന്റെ കാണികളാണ്. കാൻ (Cannes) അല്ലെങ്കിൽ വെനീസ് (Venice) ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലുകൾ ചുവപ്പു പരവതാനികളും (Red Carpet) സിനിമാ താരങ്ങളുടെ ഗ്ലാമറും കൊണ്ട് വിപണിയെ ലക്ഷ്യം വെക്കുമ്പോൾ, തിരുവനന്തപുരത്തെ മേള സാധാരണക്കാരായ സിനിമ പ്രേമികളുടെ കൂട്ടായ്മയാണ്. ദി ഹിന്ദു റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതുപോലെ, ടാഗോർ തിയേറ്ററിലെ പുൽത്തകിടിയിലും കൈരളി, ശ്രീ, നിള തിയേറ്റർ സമുച്ചയങ്ങൾക്ക് മുന്നിലും വെയിലും മഴയും വകവെക്കാതെ മണിക്കൂറുകളോളം ക്യൂ നിൽക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ കാഴ്ച ഐ.എ.ഫ്.എഫ്.കെയുടെ മാത്രം സവിശേഷതയാണ്.

വിദ്യാർത്ഥികൾ, സാധാരണ തൊഴിലാളികൾ, അധ്യാപകർ, സിനിമ പ്രവർത്തകർ, വീട്ടമ്മമാർ, മുതിർന്ന പൗരന്മാർ തുടങ്ങി സമൂഹത്തിന്റെ നാനാതുറകളിലുള്ളവർ തുച്ഛമായ ഡെലിഗേറ്റ് ഫീസ് നൽകി ഈ മേളയുടെ ഭാഗമാകുന്നു. പുലർച്ചെ മുതൽ അർദ്ധരാത്രി വരെ തുടർച്ചയായി നാലോ അഞ്ചോ സിനിമകൾ കാണുകയും, സിനിമ കഴിഞ്ഞിറങ്ങി ചായക്കടകളിലും തെരുവോരങ്ങളിലും സിനിമയുടെ രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ചും ക്രാഫ്റ്റിനെക്കുറിച്ചും മണിക്കൂറുകളോളം വാദപ്രതിവാദങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ‘സിനിമാ പാരഡൈസോ’ അന്തരീക്ഷമാണ് തലസ്ഥാനത്ത് രൂപപ്പെടുന്നത്.

‘ഓപ്പൺ ഫോറം’ (Open Forum), ‘മീറ്റ് ദ ഡയറക്ടർ’ (Meet the Director), ‘ഇൻ കോൺവർസേഷൻ’ (In Conversation) എന്നീ സംവാദ വേദികളിൽ സാധാരണ പ്രേക്ഷകർ ലോകപ്രശസ്തരായ സംവിധായകരോടും സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധരോടും നേരിട്ട് ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുകയും സംശയങ്ങൾ ഉന്നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വിദേശ സംവിധായകർ പലപ്പോഴും തങ്ങളുടെ സിനിമകൾക്ക് ഇത്രയധികം ആഴത്തിലുള്ള ആസ്വാദനവും നിരൂപണവും ലോകത്ത് മറ്റൊരിടത്തും ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് പരസ്യമായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്താറുണ്ട്.

മലയാള സിനിമയുടെ നവതരംഗവും ലോകോത്തര നിലവാരവും

ഐ.എഫ്.എഫ്.കെ കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകളായി മലയാളിയിൽ വളർത്തിയെടുത്ത സൂക്ഷ്മമായ ദൃശ്യസാക്ഷരതയാണ് സമീപകാലത്ത് മലയാള സിനിമയിൽ സംഭവിച്ച വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന അടിത്തറ. പരമ്പരാഗത ഫോർമുല സിനിമകൾക്കും മസാല ചേരുവകൾക്കും അപ്പുറം പ്രമേയപരമായ പുതുമയുള്ളതും യാഥാർത്ഥ്യത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്നതുമായ സിനിമകളെ സ്വീകരിക്കാൻ മലയാളി പ്രേക്ഷകർ തയ്യാറായത് ഈ മേള നൽകിയ പരിശീലനം കൊണ്ടാണ്.

ലിജോ ജോസ് പെല്ലിശ്ശേരി, സനൽ കുമാർ ശശിധരൻ, മഹേഷ് നാരായണൻ, ജിയോ ബേബി, ഡോൺ പാലത്തറ, രാഹുൽ സദാശിവൻ തുടങ്ങിയ സംവിധായകരുടെ സിനിമകൾ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടത് ഇത്തരമൊരു ഫെസ്റ്റിവൽ അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ പ്രചോദനം മൂലമാണ്. ന്യൂസ് ഓൺ എയർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയതുപോലെ, പ്രാദേശികമായി നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന മലയാള സിനിമകൾക്ക് ആഗോള പ്രേക്ഷകരുമായി സംവദിക്കാനുള്ള ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ലോഞ്ച് പാഡായി ഐ.എഫ്.എഫ്.കെ മാറിക്കഴിഞ്ഞു.

മാത്രമല്ല, 2024-ൽ കാൻ ചലച്ചിത്രമേളയിൽ ചരിത്ര വിജയം നേടിയ പായൽ കപാഡിയയുടെ ‘ഓൾ വി ഇമാജിൻ ആസ് ലൈറ്റ്’ എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ അണിയറ പ്രവർത്തകർ ഐ.എഫ്.എഫ്.കെ വേദിയെ തങ്ങളുടെ പ്രധാന തട്ടകമായാണ് കണ്ടത്. ദി ഹിന്ദു റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതുപോലെ, ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളായ മലയാളി നഴ്സുമാരുടെ ജീവിതം രൂപപ്പെടുത്തിയതും ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യകാല ചർച്ചകൾ നടന്നതും കേരളത്തിലെ ചലച്ചിത്ര സംസ്കാരവുമായി ചേർന്നുകൊണ്ടാണ്. ഈ ചിത്രം പിന്നീട് ഐ.എഫ്.എഫ്.കെയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചപ്പോൾ ലഭിച്ച ഉജ്ജ്വല സ്വീകരണം കേരളത്തിലെ ചലച്ചിത്ര പ്രേമികളുടെ ആഗോള കാഴ്ചപ്പാടിന്റെ തെളിവാണ്.

റീജിയണൽ ഐ.എഫ്.എഫ്.കെയും സിനിമാ വികേന്ദ്രീകരണവും

തിരുവനന്തപുരത്ത് മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്നിരുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിന്റെ അനുഭവങ്ങൾ സംസ്ഥാനത്തെ മറ്റ് ജില്ലകളിലേക്കും വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി റീജിയണൽ ഐ.എഫ്.എഫ്.കെ (RIFFK – Regional International Film Festival of Kerala) ആരംഭിച്ചത്. കൊച്ചി, കോഴിക്കോട്, പാലക്കാട്, നിലമ്പൂർ, കോട്ടയം തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളിൽ പ്രധാന മേളയ്ക്ക് ശേഷം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട വിദേശ, ഇന്ത്യൻ സിനിമകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി മൂന്ന് മുതൽ അഞ്ച് ദിവസം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പ്രാദേശിക മേളകൾ സംഘടിപ്പിച്ചു വരുന്നു.

തലസ്ഥാന നഗരിയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാൻ സാമ്പത്തികമായോ മറ്റ് വ്യക്തിപരമായ കാരണങ്ങളാലോ സാധിക്കാത്ത ഗ്രാമീണ മേഖലകളിലെയും വടക്കൻ കേരളത്തിലെയും സിനിമാ പ്രേമികൾക്ക് ലോക സിനിമ നേരിട്ട് കാണാൻ ഇത് വലിയ അവസരമാണ് ഒരുക്കുന്നത്. സ്കൂൾ, കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി പ്രത്യേക സിനിമാ പ്രദർശനങ്ങളും ശിൽപ്പശാലകളും സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ കുട്ടികളിൽ കുട്ടിക്കാലം മുതൽ തന്നെ മികച്ച ദൃശ്യബോധം വളർത്തിയെടുക്കാൻ സാധിക്കുന്നു.

കൂടാതെ, ക്യൂ നിൽക്കുന്നതിലെ അനിഷ്ട സംഭവങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാനും തിയേറ്ററുകളിലെ തിക്കും തിരക്കും നിയന്ത്രിക്കാനുമായി നടപ്പിലാക്കിയ ഡിജിറ്റൽ റിസർവേഷൻ സംവിധാനം (Online Seat Reservation System) മേളയുടെ പ്രവർത്തനക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ഡെലിഗേറ്റുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ മൊബൈൽ ഫോൺ വഴി തലേദിവസം തന്നെ സീറ്റുകൾ ബുക്ക് ചെയ്യാനും, ക്യു.ആർ കോഡ് (QR Code) സ്കാൻ ചെയ്ത് തിയേറ്ററുകളിൽ പ്രവേശിക്കാനും സാധിക്കുന്നത് മേളയെ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമാക്കി.

മേള നേരിടുന്ന അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വെല്ലുവിളികളും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളും

അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ പ്രശസ്തി ആർജ്ജിക്കുമ്പോഴും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ഐ.എഫ്.എഫ്.കെ ഇന്നും നിരവധി വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്നുണ്ട്. മേളയ്ക്ക് സ്ഥിരമായി ഒരു ഫെസ്റ്റിവൽ കോംപ്ലക്സ് (Festival Complex) ഇല്ലെന്നതാണ് ഇതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം. ഗോവയിലെ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിന് (IFFI) സമാനമായി എല്ലാ സ്ക്രീനുകളും ഓപ്പൺ എയർ തിയേറ്ററുകളും ഡെലിഗേറ്റ് സെല്ലുകളും ഭക്ഷണശാലകളും ഒരൊറ്റ കുടക്കീഴിൽ അണിനിരക്കുന്ന ഒരു സ്ഥിരം വേദി തിരുവനന്തപുരത്ത് വേണമെന്ന ആവശ്യം പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഉയരുന്നുണ്ട്.

തിരുവനന്തപുരം ചിത്രാഞ്ജലി സ്റ്റുഡിയോയിൽ (Chitranjali Studio Complex) ആധുനിക ഫിലിം സിറ്റിയും ഫെസ്റ്റിവൽ ഹബ്ബും സ്ഥാപിക്കാനുള്ള പദ്ധതികൾ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും അവ ഇനിയും പൂർണ്ണതോതിൽ യാഥാർത്ഥ്യമായിട്ടില്ല. നിലവിൽ തലസ്ഥാനത്തെ സ്വകാര്യ തിയേറ്ററുകളെയും സർക്കാർ തിയേറ്ററുകളെയും ആശ്രയിച്ചാണ് പ്രദർശനങ്ങൾ നടക്കുന്നത്. ഇത് ഡെലിഗേറ്റുകൾക്ക് ഒരു തിയേറ്ററിൽ നിന്നും മറ്റൊന്നിലേക്ക് ട്രാഫിക്കിലൂടെ ഓടിയെത്താൻ വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്.

കൂടാതെ, സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ സാമ്പത്തിക ഞെരുക്കങ്ങൾ മൂലം മേളയുടെ ബജറ്റിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വെട്ടിക്കുറയ്ക്കലുകൾ, വിദേശത്ത് നിന്നുള്ള അതിഥികളെ എത്തിക്കുന്നതിലും മികച്ച പ്രിന്റുകൾ വാടകയ്‌ക്കെടുക്കുന്നതിലും പ്രതിസന്ധികൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സ്പോൺസർഷിപ്പുകളെയും ക്രൗഡ് ഫണ്ടിംഗിനെയും ആശ്രയിക്കേണ്ടി വരുന്ന അവസ്ഥ മേളയുടെ സ്വതന്ത്ര സ്വഭാവത്തെ ബാധിക്കാതിരിക്കാൻ സർക്കാർ സ്ഥിരമായ എൻഡോവ്‌മെന്റ് ഫണ്ട് രൂപീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

സെൻസർഷിപ്പും രാഷ്ട്രീയ പ്രതിരോധങ്ങളും

കലയിലെയും ആവിഷ്കാര സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലെയും ഇടപെടലുകൾ ദേശീയ തലത്തിൽ ശക്തമാകുന്ന ഇക്കാലത്ത്, ഐ.എ.ഫ്.എഫ്.കെ എക്കാലവും സാംസ്കാരിക പ്രതിരോധത്തിന്റെ കോട്ടയായി നിലകൊണ്ടിട്ടുണ്ട്. കേന്ദ്ര വാർത്താ വിതരണ മന്ത്രാലയവും സെൻട്രൽ ബോർഡ് ഓഫ് ഫിലിം സർട്ടിഫിക്കേഷനും (CBFC) പലപ്പോഴും രാഷ്ട്രീയ പ്രമേയങ്ങളുള്ള ഡോക്യുമെന്ററികൾക്കും സിനിമകൾക്കും പ്രദർശനാനുമതി നിഷേധിക്കുമ്പോൾ, അതിനെതിരെ നിയമപരമായും സാംസ്കാരികമായും പോരാടാൻ കേരള ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി തയ്യാറായിട്ടുണ്ട്.

കശ്മീർ, വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ, ജാതി വിവേചനങ്ങൾ, മതമൗലികവാദം, ഭിന്നലിംഗ വ്യക്തികളുടെ അവകാശങ്ങൾ എന്നിവ പ്രതിപാദിക്കുന്ന നിരവധി സ്വതന്ത്ര സിനിമകൾക്ക് എക്സംപ്ഷൻ (Censorship Exemption) നേടി പ്രദർശിപ്പിക്കാൻ മേളയ്ക്ക് സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ധീരമായ നിലപാടാണ് രാജ്യത്തെമ്പാടുമുള്ള സ്വതന്ത്ര ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർക്കും ഡോക്യുമെന്ററി സംവിധായകർക്കും ഐ.എഫ്.എഫ്.കെയെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട അഭയകേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റുന്നത്.

ദേശീയ തലത്തിൽ ഭരണകൂടങ്ങൾ പലപ്പോഴും സിനിമയെ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണത്തിനുള്ള ഉപകരണമായി കാണുമ്പോൾ, വിയോജിപ്പുകളെയും ബഹുസ്വരതകളെയും ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്ന ഒരു ബദൽ സാംസ്കാരിക ഇടമായി മാറാൻ കേരള അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേളയ്ക്ക് കഴിയുന്നു എന്നത് രാജ്യത്തിന്റെ ജനാധിപത്യ ആരോഗ്യത്തിന് തന്നെ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

ഇന്ത്യക്കും കേരളത്തിനും മുന്നിലുള്ള സാധ്യതകളും ഭാവി കാഴ്ചപ്പാടും

ഐ.എഫ്.എഫ്.കെ കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക മുന്നേറ്റത്തിന് മാത്രമല്ല, ടൂറിസത്തിനും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കും വലിയ സംഭാവനകളാണ് നൽകുന്നത്. ‘സിനിമ ടൂറിസം’ (Cinema Tourism) എന്ന ആശയത്തിന് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ അന്തരീക്ഷമാണ് ഈ മേള ഒരുക്കുന്നത്. വിദേശത്തുനിന്നും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും എത്തുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകരും സഞ്ചാരികളും വഴി തലസ്ഥാനത്തെ ഹോട്ടലുകൾ, ഗതാഗതം, പ്രാദേശിക വ്യാപാരം എന്നിവയ്ക്ക് വലിയ സാമ്പത്തിക ഉണർവ്വ് ലഭിക്കുന്നു.

കൂടാതെ, ആഗോള ഒ.ടി.ടി (OTT) പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുടെയും അന്താരാഷ്ട്ര ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ കമ്പനികളുടെയും പ്രതിനിധികൾ മേളയിലെത്തുന്നത് സ്വതന്ത്ര മലയാള സിനിമകൾക്ക് ആഗോള വിപണി കണ്ടെത്താൻ സഹായകമാകുന്നു. ഫിലിം മാർക്കറ്റ് (Film Market) സംവിധാനം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുന്നതിലൂടെ നിർമ്മാതാക്കൾക്കും യുവ സംവിധായകർക്കും വിദേശ നിർമ്മാണ പങ്കാളികളെ കണ്ടെത്താനും ഫണ്ടിംഗ് സമാഹരിക്കാനും സാധിക്കും.

സ്ത്രീപക്ഷ സിനിമകളെയും സ്ത്രീ ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകരെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള പ്രത്യേക പാക്കേജുകളും സംവിധാനങ്ങളും ജെൻഡർ തുല്യത ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ മാതൃകാപരമാണ്. മലയാള സിനിമ ഇന്ന് കാണുന്ന ആഗോള സ്വീകാര്യതയെ ഒരു സ്ഥിരം വ്യവസായ അടിത്തറയാക്കി മാറ്റാൻ ഐ.എഫ്.എഫ്.കെയുടെ പ്ലാറ്റ്‌ഫോം കൂടുതൽ വ്യവസ്ഥാപിതമായി പ്രയോജനപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്.

ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രസ്ഥാനവും ജനകീയ സിനിമാ വേരുകളും

ഐ.എഫ്.എഫ്.കെയുടെ വൻ വിജയത്തിന് പിന്നിലെ ചരിത്രപരമായ അടിത്തറ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ 1960-കളിൽ കേരളത്തിൽ ശക്തിപ്രാപിച്ച ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രസ്ഥാനത്തെ മാറ്റിനിർത്താനാവില്ല. അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണന്റെയും കുളത്തുർ ഭാസ്കരൻ നായരുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച ‘ചിത്രലേഖ ഫിലിം സൊസൈറ്റി’യും, സാധാരണക്കാരിൽ നിന്ന് നാണയത്തുട്ടുകൾ പിരിച്ച് ‘അമ്മ അറിയാൻ’ എന്ന വിപ്ലവകരമായ സിനിമ നിർമ്മിച്ച് ജനകീയ കൂട്ടായ്മകളിലൂടെ പ്രദർശിപ്പിച്ച ജോൺ എബ്രഹാമിന്റെ ‘ഒഡേസ’ (Odessa) പ്രസ്ഥാനവും മലയാളിയുടെ സിനിമാ സംസ്കാരത്തെ ആഴത്തിൽ പാകപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

കേരളത്തിന്റെ മുക്കിലും മൂലയിലുമുള്ള കൊച്ചു ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോലും ഫിലിം സൊസൈറ്റികൾ രൂപീകരിക്കപ്പെടുകയും ലോകോത്തര സിനിമകൾ പ്രൊജക്ടറുകളിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത ചരിത്ര പശ്ചാത്തലമുണ്ട്. ഈ സാംസ്കാരിക മുന്നേറ്റമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ഐ.എഫ്.എഫ്.കെയിലേക്ക് പതിനായിരക്കണക്കിന് സാധാരണ മനുഷ്യരെ ഒരു തീർത്ഥാടനം പോലെ ആകർഷിക്കുന്ന ജനകീയ പ്രേക്ഷക കൂട്ടായ്മയായി പരിണമിച്ചത്.

ക്ലാസിക് സിനിമകളുടെ പുനരുദ്ധാരണവും 4K ഡിജിറ്റൽ സംരക്ഷണവും

ഐ.എഫ്.എഫ്.കെയുടെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു മേഖലയാണ് കാലത്തിന്റെ കുത്തൊഴുക്കിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോകുമായിരുന്ന പഴയകാല ക്ലാസിക് സിനിമകളുടെ വീണ്ടെടുപ്പും ഡിജിറ്റൽ പുനരുദ്ധാരണവും (Film Restoration). നാഷണൽ ഫിലിം ആർക്കൈവ് ഓഫ് ഇന്ത്യ (NFAI), ഫിലിം ഹെറിറ്റേജ് ഫൗണ്ടേഷൻ (FHF) എന്നിവയുമായി സഹകരിച്ച് മലയാളത്തിലെയും ലോകത്തിലെയും അനശ്വര സിനിമകൾ 4K റെസല്യൂഷനിൽ പുനർനിർമ്മിച്ച് മേളയിൽ പ്രത്യേകമായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു വരുന്നു.

രാമു കാര്യാട്ട്, പി.എൻ. മേനോൻ, പത്മരാജൻ, ഭരതൻ, കെ.ജി. ജോർജ്ജ് തുടങ്ങിയ മഹാന്മാരായ ചലച്ചിത്രകാരന്മാരുടെ മാസ്റ്റർപീസുകൾ പുതിയ ദൃശ്യ-ശ്രാവ്യ മികവോടെ ഇന്നത്തെ തലമുറയ്ക്ക് മുന്നിൽ പുനരവതരിപ്പിക്കാൻ ഇത് അവസരമൊരുക്കുന്നു. സിനിമ കേവലം താൽക്കാലിക ഉപഭോഗ വസ്തുവല്ലെന്നും തലമുറകൾക്കായി കാത്തുസൂക്ഷിക്കേണ്ട മഹത്തായ സാംസ്കാരിക പൈതൃകമാണെന്നുമുള്ള തിരിച്ചറിവ് പകർന്നുനൽകാൻ ഈ റെട്രോസ്പെക്റ്റീവ് പാക്കേജുകൾക്ക് സാധിക്കുന്നുണ്ട്.

സ്ത്രീപക്ഷ ഭാവുകത്വവും ലിംഗസമത്വ സംവാദങ്ങളും

സമീപകാലത്ത് സിനിമയിലെ തൊഴിലിടങ്ങളിലെ ലിംഗനീതിയെക്കുറിച്ചും സ്ത്രീ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചും കേരളത്തിൽ ഉയർന്നുവന്ന ശക്തമായ സംവാദങ്ങൾക്ക് ചലച്ചിത്ര അക്കാദമിയും ഐ.എഫ്.എഫ്.കെ വേദികളും വലിയ പിന്തുണയാണ് നൽകിയത്. ജസ്റ്റിസ് ഹേമ കമ്മിറ്റി റിപ്പോർട്ട് പുറത്തുവന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ, സ്ത്രീ ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകരുടെ കൂട്ടായ്മയായ വിമെൻ ഇൻ സിനിമ കളക്ടീവ് (WCC) ഉയർത്തിയ ന്യായമായ ആവശ്യങ്ങൾ ഫെസ്റ്റിവൽ ഓപ്പൺ ഫോറങ്ങളിൽ സജീവമായി ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടു.

ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വനിതാ സംവിധായകരുടെ സിനിമകൾക്കായി പ്രത്യേക ‘ഫീമെയിൽ ഗേസ്’ (Female Gaze) പാക്കേജുകൾ മേളയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. പുരുഷ കേന്ദ്രീകൃതമായ മുഖ്യധാരാ സിനിമാ കാഴ്ചകളെ പൊളിച്ചെഴുതുന്ന പുതിയ സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം വികസിപ്പിച്ചെടുക്കാൻ വനിതാ സംവിധായകർക്കും തിരക്കഥാകൃത്തുക്കൾക്കും ഈ വേദി കരുത്തുപകരുന്നു. സിനിമയിലെ സുരക്ഷിതമായ തൊഴിൽ സംസ്കാരത്തെക്കുറിച്ച് ബോധവൽക്കരണം നടത്തുന്നതിലും ഐ.എഫ്.എഫ്.കെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു.

ഉപസംഹാരം

കേരള അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേള കേവലം സിനിമകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വാർഷിക മേളയല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യത്വത്തെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും കുറിച്ചുള്ള മലയാളിയുടെ സാംസ്കാരിക ജാഗ്രതയുടെ പ്രതീകമാണ്. ഇരുണ്ട തിയേറ്ററുകളിൽ തെളിയുന്ന വെളിച്ചം ലോകത്തിന്റെ പല കോണുകളിലുള്ള മനുഷ്യരുടെ വേദനകളിലേക്കും സ്വപ്നങ്ങളിലേക്കും കാണികളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, അവിടെ ഒരു പുതിയ മനുഷ്യനും പുതിയൊരു ലോകവീക്ഷണവും പിറവിയെടുക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ആഗോള സിനിമാ ഭൂപടത്തിൽ മലയാള സിനിമ സ്വന്തം വ്യക്തിത്വം അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും പ്രതിരോധത്തിന്റെയും വെള്ളിത്തിരയായി ഐ.എഫ്.എഫ്.കെ തലമുറകളിലേക്ക് ജ്വലിച്ചുനിൽക്കുക തന്നെ ചെയ്യും.

സ്രോതസ്സുകൾ

അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുക