തണ്ണീർത്തട സംരക്ഷണം: വേമ്പനാട്, അഷ്ടമുടി തടാകങ്ങളിലെ പ്രതിസന്ധികൾ

ഉള്ളടക്കം

കേരളത്തിലെ തണ്ണീർത്തട സംരക്ഷണം: റാംസർ സൈറ്റുകളുടെ ചരിത്രവും പാരിസ്ഥിതിക പ്രാധാന്യവും
വേമ്പനാടിന്റെ ചുരുങ്ങുന്ന വിസ്തൃതിയും സംഭരണശേഷി തകർച്ചയും
അഷ്ടമുടിയും ശാസ്താംകോട്ടയും നേരിടുന്ന മലിനീകരണ ഭീഷണി
ദേശീയ ഹരിത ട്രിബ്യൂണലിന്റെ ഇടപെടലുകളും 10 കോടിയുടെ പിഴയും
തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ടും തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേയും: കുട്ടനാടൻ കൃഷിയും കായലും
ദേശാടനപ്പക്ഷികളുടെ പറുദീസയും ഏഷ്യൻ വാട്ടർബേർഡ് സെൻസസും
അഷ്ടമുടി വെറ്റ്‌ലാൻഡ് മാനേജ്‌മെന്റ് യൂണിറ്റും പുതിയ കർമ്മപദ്ധതികളും
അഷ്ടമുടിയിലെ കക്കാ തൊഴിലാളികളും വനിതാ സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളും
കായൽ ടൂറിസവും ഉപജീവന സുരക്ഷയും തമ്മിലുള്ള സന്തുലനം
ഇന്ത്യയ്ക്കും കേരളത്തിനുമുള്ള ദൂരവ്യാപക സ്വാധീനം
ഉപസംഹാരം
സ്രോതസ്സുകൾ

പ്രകൃതിയുടെ വൃക്കകൾ (Kidneys of the Earth) എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിലും പാരിസ്ഥിതിക സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്നതിലും അതീവ നിർണ്ണായകമായ ഒരു ഘട്ടത്തിലൂടെയാണ് കേരളം ഇന്ന് കടന്നുപോകുന്നത്. ആഗോളതലത്തിൽ അതീവ പാരിസ്ഥിതിക പ്രാധാന്യമുള്ള തണ്ണീർത്തടങ്ങളായി റാംസർ ഉടമ്പടി (Ramsar Convention) പ്രകാരം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട വേമ്പനാട്-കോൾ (Vembanad-Kol), അഷ്ടമുടിക്കായൽ (Ashtamudi Lake), ശാസ്താംകോട്ട ശുദ്ധജല തടാകം (Sasthamkotta Lake) എന്നിവ ഇന്ന് കടുത്ത നിലനിൽപ്പ് ഭീഷണി നേരിടുന്നു. കായലുകളിലെ ജൈവവൈവിധ്യ ശോഷണവും മലിനീകരണവും തടഞ്ഞ് തണ്ണീർത്തട സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കാൻ അടിയന്തര ശാസ്ത്രീയ ഇടപെടലുകൾ വേണമെന്ന മുറവിളി കേരളത്തിൽ ശക്തമായിരിക്കുകയാണ്.

കേരളത്തിന്റെ തെക്കൻ, മധ്യ മേഖലകളുടെ ജലസുരക്ഷയിലും പ്രളയ നിയന്ത്രണത്തിലും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന പ്രതിരോധത്തിലും ഈ മൂന്ന് തണ്ണീർത്തട ആവാസവ്യവസ്ഥകളും വഹിക്കുന്ന പങ്ക് നിസ്തുലമാണ്. കുട്ടനാട്ടിലെ നെൽപ്പാടങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം സമുദ്ര നിരപ്പിൽ നിന്നുള്ള വേലിയേറ്റ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ തടഞ്ഞുനിർത്തുന്ന വലിയൊരു സംഭരണിയായാണ് വേമ്പനാട് കായൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. കൊല്ലം നഗരത്തിന്റെ ജീവനാഡിയായ അഷ്ടമുടിക്കായൽ ആയിരക്കണക്കിന് മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടെ ഉപജീവന കേന്ദ്രവും വിദേശനാണ്യം നേടിത്തരുന്ന കക്കാ വ്യവസായത്തിന്റെ കേന്ദ്രവുമാണ്. തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശുദ്ധജല തടാകമായ ശാസ്താംകോട്ടയാകട്ടെ കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ലക്ഷക്കണക്കിന് ജനങ്ങളുടെ കുടിവെള്ള സ്രോതസ്സുമാണ്.

എന്നിരുന്നാലും, അനിയന്ത്രിതമായ നഗരവൽക്കരണം, വ്യാവസായിക-ഗാർഹിക മലിനജലത്തിന്റെ ഒഴുക്ക്, ടൂറിസം മേഖലയിലെ ഹൗസ് ബോട്ടുകളിൽ നിന്നുള്ള മാലിന്യങ്ങൾ, വൻതോതിലുള്ള കൈയേറ്റങ്ങൾ, പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങളുടെ അടിഞ്ഞുകൂടൽ എന്നിവ ഈ തടാകങ്ങളെ ശ്വാസം മുട്ടിക്കുകയാണ്. കേന്ദ്ര ഹരിത ട്രിബ്യൂണൽ (National Green Tribunal – NGT) സംസ്ഥാന സർക്കാരിനും തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും എതിരെ കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ പിഴ ചുമത്തുകയും കർശനമായ താക്കീതുകൾ നൽകുകയും ചെയ്ത പശ്ചാത്തലത്തിൽ, തണ്ണീർത്തടങ്ങളെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാനുള്ള സമഗ്രമായ കർമ്മപദ്ധതികളിലേക്ക് സർക്കാർ കടന്നിരിക്കുകയാണ്.

കേരളത്തിലെ തണ്ണീർത്തട സംരക്ഷണം: റാംസർ സൈറ്റുകളുടെ ചരിത്രവും പാരിസ്ഥിതിക പ്രാധാന്യവും

1971-ൽ ഇറാനിലെ റാംസർ നഗരത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ച അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ആഗോളതലത്തിൽ തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി റാംസർ സൈറ്റുകൾ പ്രഖ്യാപിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. ഇന്ത്യയിൽ നിലവിൽ 80-ലധികം റാംസർ സൈറ്റുകളുള്ളതിൽ മൂന്നെണ്ണമാണ് കേരളത്തിലുള്ളത്. 2002 നവംബറിലാണ് വേമ്പനാട്-കോൾ തണ്ണീർത്തടവും, അഷ്ടമുടിക്കായലും, ശാസ്താംകോട്ട തടാകവും റാംസർ പട്ടികയിൽ ഇടംപിടിച്ചത്. 1,512 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള വേമ്പനാട്-കോൾ പ്രദേശം ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ തണ്ണീർത്തട ആവാസവ്യവസ്ഥകളിലൊന്നാണ്.

പെരിയാർ, പമ്പ, അച്ചൻകോവിൽ, മണിമല, മീനച്ചിൽ, മൂവാറ്റുപുഴ എന്നീ ആറ് പ്രധാന നദികൾ സംഗമിക്കുന്ന വേമ്പനാട് കായൽ തനത് മത്സ്യസമ്പത്തിന്റെയും അപൂർവ്വ ദേശാടന പക്ഷികളുടെയും പ്രധാന ആവാസകേന്ദ്രമാണ്. കല്ലടയാറിന്റെ അഴിമുഖത്ത് എട്ട് ശാഖകളായി പരന്നുകിടക്കുന്ന അഷ്ടമുടിക്കായലാകട്ടെ, കണ്ടൽക്കാടുകളുടെ സമൃദ്ധി കൊണ്ടും പ്രകൃതിദത്ത കക്കാ ശേഖരം (Clam Fishery) കൊണ്ടും സമ്പന്നമാണ്. മറൈൻ സ്റ്റീവാർഡ്ഷിപ്പ് കൗൺസിലിന്റെ (Marine Stewardship Council – MSC) സുസ്ഥിര മത്സ്യബന്ധനത്തിനുള്ള ആഗോള സർട്ടിഫിക്കേഷൻ ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി നേടിയത് അഷ്ടമുടിയിലെ കക്കാ തൊഴിലാളികളാണ്.

ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നത് ഈ തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ വൻതോതിൽ കാർബൺ അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിന്ന് ആഗിരണം ചെയ്ത് സൂക്ഷിക്കുന്ന ‘ബ്ലൂ കാർബൺ’ (Blue Carbon) കലവറകളാണെന്നാണ്. കരഭൂമിയേക്കാൾ നാലിരട്ടി വേഗത്തിൽ കാർബൺ സംഭരിക്കാൻ കണ്ടൽക്കാടുകൾക്കും തണ്ണീർത്തട ചെളികൾക്കും സാധിക്കും. തീരദേശത്തെ മണ്ണൊലിപ്പ് തടയുന്നതിലും സൂനാമി, കള്ളക്കടൽ തുടങ്ങിയ കടലാക്രമണങ്ങളുടെ പ്രഹരശേഷി കുറയ്ക്കുന്നതിലും ഈ കായലുകൾ പ്രകൃതിദത്ത മതിൽക്കെട്ടായി വർത്തിക്കുന്നു.

വേമ്പനാടിന്റെ ചുരുങ്ങുന്ന വിസ്തൃതിയും സംഭരണശേഷി തകർച്ചയും

കേരളത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരെയും ഗവേഷകരെയും ഒരുപോലെ ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തമാണ് വേമ്പനാട് കായലിന്റെ ശോഷണം. കഴിഞ്ഞ ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനിടെ വേമ്പനാട് കായലിന്റെ ഉപരിതല വിസ്തൃതിയിലും ജലസംഭരണ ശേഷിയിലും വൻ ഇടിവാണ് സംഭവിച്ചിട്ടുള്ളത്. കൃഷിക്കായുള്ള കായൽ നികത്തലുകളും, വില്ലിംഗ്ടൺ ഐലൻഡ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള തുറമുഖ നിർമ്മാണങ്ങളും, ടൂറിസം റിസോർട്ടുകളുടെ വ്യാപനവും മൂലം കായലിന്റെ സ്വാഭാവിക വിസ്തൃതി പകുതിയിലധികമായി ചുരുങ്ങി.

കേരള ഫിഷറീസ് സർവ്വകലാശാലയും (KUFOS) മറ്റ് പ്രമുഖ ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളും നടത്തിയ പഠനങ്ങൾ പ്രകാരം, വേമ്പനാട് കായലിന്റെ ജലസംഭരണ ശേഷി 2.449 ക്യുബിക് കിലോമീറ്ററിൽ നിന്ന് കേവലം 0.559 ക്യുബിക് കിലോമീറ്ററായി കുത്തനെ ഇടിഞ്ഞതായി ഇന്റർനാഷണൽ കളക്ടീവ് ഇൻ സപ്പോർട്ട് ഓഫ് ഫിഷ് വർക്കേഴ്സ് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. അതായത് കായലിന്റെ വെള്ളം ഉൾക്കൊള്ളാനുള്ള ശേഷിയിൽ 70 ശതമാനത്തിലധികം കുറവുണ്ടായി.

ഈ സംഭരണശേഷി തകർച്ചയാണ് കുട്ടനാട്ടിലും ആലപ്പുഴ, കോട്ടയം ജില്ലകളുടെ താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലും അടിക്കടിയുണ്ടാകുന്ന വെള്ളപ്പൊക്കങ്ങൾക്ക് പ്രധാന കാരണം. പെയ്യുന്ന മഴവെള്ളം കായലിലൂടെ കടലിലേക്ക് സുഗമമായി ഒഴുകിപ്പോകാൻ സാധിക്കാത്ത വിധം കായലിന്റെ ആഴം കുറയുകയും എക്കലും പ്ലാസ്റ്റിക്കും അടിഞ്ഞ് ഒഴുക്ക് തടസ്സപ്പെടുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ടിന്റെ അശാസ്ത്രീയമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മൂലം കായലിലെ ഉപ്പുവെള്ള കയറ്റവും ഒഴുക്കും നിലയ്ക്കുകയും ആഫ്രിക്കൻ പായലുകൾ (Water Hyacinth) വ്യാപകമായി വളർന്ന് കായലിനെ ശ്വാസം മുട്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

അഷ്ടമുടിയും ശാസ്താംകോട്ടയും നേരിടുന്ന മലിനീകരണ ഭീഷണി

കൊല്ലത്തിന്റെ അഭിമാനമായ അഷ്ടമുടിക്കായൽ ഇന്ന് കടുത്ത രാസ, ജൈവ മലിനീകരണത്തിന്റെ പിടിയിലാണ്. കൊല്ലം കോർപ്പറേഷൻ പരിധിയിൽ നിന്നുള്ള ശുദ്ധീകരിക്കാത്ത മലിനജലവും നഗരത്തിലെ ഡ്രെയിനേജ് വെള്ളവും നേരിട്ടാണ് കായലിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തുന്നത്. ആശുപത്രികളിൽ നിന്നും അറവുശാലകളിൽ നിന്നുമുള്ള മാലിന്യങ്ങൾ കായലിലേക്ക് തള്ളുന്നത് ജലത്തിലെ കോളിഫോം ബാക്ടീരിയകളുടെ അളവ് അനുവദനീയമായ പരിധിയുടെ നൂറിരട്ടിയായി ഉയർത്തിയിരിക്കുന്നു.

കായലിൽ ഓക്സിജന്റെ അളവ് (Dissolved Oxygen) അപകടകരമാംവിധം താഴുന്നത് മത്സ്യസമ്പത്തിന്റെ കൂട്ടമരണത്തിന് കാരണമാകുന്നു. അഷ്ടമുടിയിലെ കരിമീൻ, പൂമീൻ, ചെമ്മീൻ എന്നിവയുടെ ലഭ്യതയിൽ കഴിഞ്ഞ ദശാബ്ദത്തിനിടെ 50 ശതമാനത്തിലധികം കുറവുണ്ടായതായി മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. പരമ്പരാഗത കക്കാ ശേഖരണ മേഖലയും പ്രതിസന്ധിയിലാണ്. കായലിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് കുപ്പികളും മാലിന്യങ്ങളും അടിഞ്ഞുകൂടിയതോടെ കക്കകളുടെ പ്രജനനം തടസ്സപ്പെടുകയും കക്കാ ഉൽപ്പാദനം പകുതിയായി കുറയുകയും ചെയ്തു.

ശാസ്താംകോട്ട തടാകത്തിന്റെ അവസ്ഥയും ഒട്ടും ഭിന്നമല്ല. കുന്നിടിക്കലും മണ്ണെടുപ്പും കാരണം തടാകത്തിലേക്ക് മഴവെള്ളം ഊർന്നിറങ്ങുന്ന സ്വാഭാവിക ഉറവകൾ അടഞ്ഞുപോയി. തടാകക്കരയിലെ കൈയേറ്റങ്ങളും കാർഷിക തോട്ടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കീടനാശിനികളുടെ ഒഴുക്കും തടാകത്തിലെ ശുദ്ധജലത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തെ ബാധിച്ചു. തടാകത്തിന്റെ വിസ്തൃതി ചുരുങ്ങിയതോടെ വേനൽക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിലേക്കുള്ള കുടിവെള്ള വിതരണം പോലും പ്രതിസന്ധിയിലാകുന്ന സാഹചര്യമാണുണ്ടായത്.

ദേശീയ ഹരിത ട്രിബ്യൂണലിന്റെ ഇടപെടലുകളും 10 കോടിയുടെ പിഴയും

റാംസർ സൈറ്റുകളുടെ പരിപാലനത്തിൽ കേരള സർക്കാർ കാണിച്ച ഗുരുതരമായ വീഴ്ചകൾക്കെതിരെ ദേശീയ ഹരിത ട്രിബ്യൂണൽ (NGT) ചരിത്രപരമായ ഉത്തരവുകളാണ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. വേമ്പനാട്, അഷ്ടമുടി തടാകങ്ങളിലെ മലിനീകരണം തടയുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടതിന് സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് ഹരിത ട്രിബ്യൂണൽ 10 കോടി രൂപയുടെ ഭീമമായ പാരിസ്ഥിതിക നഷ്ടപരിഹാര പിഴ ചുമത്തിയതായി ഡൗൺ ടു എർത്ത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ഈ തുക തടാകങ്ങളുടെ പുനരുദ്ധാരണത്തിനായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അധ്യക്ഷനായ ബെഞ്ച് ഉത്തരവിട്ടു.

തടാകങ്ങളിലേക്ക് മലിനജലം ഒഴുക്കിവിട്ടതിന് കൊച്ചി, കൊല്ലം കോർപ്പറേഷനുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കെതിരെ സംസ്ഥാന മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ ബോർഡ് (PCB) 100 കോടിയിലധികം രൂപയുടെ പിഴ ചുമത്തുകയുണ്ടായി. കായലിലേക്ക് നേരിട്ട് മാലിന്യം ഒഴുക്കുന്ന ഡ്രെയിനേജുകൾ അടച്ചുപൂട്ടാനും മലിനജല സംസ്കരണ പ്ലാന്റുകൾ (Sewage Treatment Plants – STP) യുദ്ധകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ സ്ഥാപിക്കാനും ട്രിബ്യൂണൽ അന്ത്യശാസനം നൽകി.

റാംസർ സൈറ്റുകളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി സ്വീകരിച്ച നടപടികളെക്കുറിച്ച് നേരിട്ട് വിശദീകരണം നൽകാൻ കേരള ചീഫ് സെക്രട്ടറിയോട് ഹരിത ട്രിബ്യൂണൽ നിർദ്ദേശിച്ചതായി മാതൃഭൂമി ഇംഗ്ലീഷ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ഹൗസ് ബോട്ടുകളിൽ നിന്നുള്ള മലിനജല വിസർജ്ജനം തടയുന്നതിനായി പരിശോധനകൾ കർശനമാക്കാനും, സീവേജ് ട്രീറ്റ്‌മെന്റ് സംവിധാനങ്ങളില്ലാത്ത ബോട്ടുകളുടെ ലൈസൻസ് റദ്ദാക്കാനും ട്രിബ്യൂണൽ നിർദ്ദേശിച്ചു.

തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ടും തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേയും: കുട്ടനാടൻ കൃഷിയും കായലും

വേമ്പനാട് കായലിന്റെ പാരിസ്ഥിതിക നാശത്തിന് ആക്കം കൂട്ടിയ ഏറ്റവും വലിയ മനുഷ്യനിർമ്മിത ഇടപെടലുകളിലൊന്നാണ് 1974-ൽ കായലിന് കുറുകെ നിർമ്മിച്ച തണ്ണീർമുക്കം ബണ്ട് (Thanneermukkom Bund). കുട്ടനാട്ടിലെ പാടശേഖരങ്ങളിൽ ഉപ്പുവെള്ളം കയറുന്നത് തടഞ്ഞ് വർഷത്തിൽ രണ്ടാംവിള നെൽകൃഷി സാധ്യമാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ബണ്ട് സ്ഥാപിച്ചത്. എന്നാൽ കായലിനെ ശുദ്ധജല മേഖലയെന്നും ഉപ്പുവെള്ള മേഖലയെന്നും രണ്ടായി വിഭജിച്ച ഈ നടപടി കായലിന്റെ പ്രകൃതിദത്തമായ ഒഴുക്കിനെയും ശുദ്ധീകരണ പ്രക്രിയയെയും പൂർണ്ണമായി തകിടം മറിച്ചു.

വേലിയേറ്റ-വേലിയിറക്കങ്ങളിലൂടെ കടലിൽ നിന്നുള്ള ഉപ്പുവെള്ളം കായലിലേക്ക് കയറിയിറങ്ങുമ്പോൾ മാത്രമേ കായലിന്റെ അടിത്തട്ട് സ്വാഭാവികമായി ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുകയുള്ളൂ. ബണ്ട് അടച്ചിടുന്ന മാസങ്ങളിൽ കായലിലെ ഒഴുക്ക് പൂർണ്ണമായി നിലയ്ക്കുകയും, പമ്പയും മീനച്ചിലാറും ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടുവരുന്ന കീടനാശിനികളും രാസവള അവശിഷ്ടങ്ങളും കായലിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗത്ത് കെട്ടിക്കിടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് വൻതോതിലുള്ള പായൽ വളർച്ചയ്ക്കും മത്സ്യങ്ങളുടെ കൂട്ടനാശത്തിനും ഇടയാക്കി. കായലിലെ തനത് മത്സ്യ ഇനങ്ങളായ ആറ്റുചെമ്മീനും പൂമീനും പ്രജനനത്തിനായി കടലിലേക്കും കായലിലേക്കും നടത്തുന്ന സഞ്ചാരപഥം ബണ്ട് വഴി തടസ്സപ്പെട്ടു.

മറുവശത്ത്, പ്രളയജലം വേഗത്തിൽ കടലിലേക്ക് ഒഴുക്കിവിടാനായി നിർമ്മിച്ച തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേയും (Thottappally Spillway) കായലിന്റെ സ്വാഭാവിക ഘടനയെ മാറ്റിമറിച്ചു. കായലിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ എക്കലും മണ്ണും അടിഞ്ഞുകൂടി നീരൊഴുക്ക് തടസ്സപ്പെട്ടതോടെ കുട്ടനാട്ടിലെ പ്രളയക്കെടുതികൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായി. കർഷകരുടെ ആവശ്യങ്ങളും കായലിന്റെ പാരിസ്ഥിതിക നിലനിൽപ്പും പരസ്പര വിരുദ്ധമായി മാറിയ ഈ സങ്കീർണ്ണ സമസ്യ പരിഹരിക്കാൻ കായൽ പരിസ്ഥിതിയെ ആഴത്തിൽ പരിഗണിച്ചുകൊണ്ടുള്ള സമഗ്ര റീ-എൻജിനീയറിംഗ് ആവശ്യമാണെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

ദേശാടനപ്പക്ഷികളുടെ പറുദീസയും ഏഷ്യൻ വാട്ടർബേർഡ് സെൻസസും

വേമ്പനാട്, അഷ്ടമുടി തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ ആഗോള പക്ഷികളുടെ സെൻട്രൽ ഏഷ്യൻ ഫ്ലൈവേ (Central Asian Flyway) പാതയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വിശ്രമ-തീറ്റ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. ഹിമാലയൻ മലനിരകളും സൈബീരിയയും കടന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടി എത്തുന്ന അപൂർവ്വ ദേശാടന പക്ഷികളാണ് ഓരോ ശൈത്യകാലത്തും ഈ തടാകങ്ങളിൽ വിരുന്നെത്തുന്നത്. വിദേശ ഇനം താറാവുകൾ, കൊറ്റികൾ, നീർക്കാക്കകൾ, കടൽക്കാക്കകൾ, താലികൊക്കുകൾ എന്നിവയാൽ കായൽ പരപ്പുകൾ സമൃദ്ധമാകാറുണ്ട്.

കോട്ടയം നേച്ചർ സൊസൈറ്റിയും വനംവകുപ്പും സംയുക്തമായി നടത്തുന്ന വാർഷിക ഏഷ്യൻ വാട്ടർബേർഡ് സെൻസസ് (Asian Waterbird Census – AWC) കണക്കുകൾ പ്രകാരം, സമീപകാലത്ത് തണ്ണീർത്തടങ്ങളിൽ എത്തുന്ന പക്ഷികളുടെ വൈവിധ്യത്തിലും എണ്ണത്തിലും വലിയ കുറവുണ്ടാകുന്നതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കുമരകം പക്ഷിസങ്കേതം ഉൾപ്പെടെയുള്ള മേഖലകളിൽ ഹൗസ് ബോട്ടുകളുടെ ശബ്ദകോലാഹലങ്ങളും ടൂറിസ്റ്റുകളുടെ അനിയന്ത്രിതമായ സാന്നിധ്യവും പക്ഷികളുടെ പ്രജനനത്തെയും വിശ്രമത്തെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നു. പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങളും രാസവിഷാംശങ്ങളും അടിഞ്ഞുകൂടിയ വെള്ളത്തിൽ ഇരതേടുന്നത് പക്ഷികളുടെ അതിജീവനത്തിന് കടുത്ത ഭീഷണിയാണ് ഉയർത്തുന്നത്.

അഷ്ടമുടിക്കായലിലെ മൺറോതുരുത്തും കണ്ടൽ തുരുത്തുകളും ദേശാടന പക്ഷികളുടെ പ്രധാന സങ്കേതങ്ങളാണ്. കായലിലെ സ്വാഭാവിക ജൈവവ്യവസ്ഥ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ ദേശാടന പക്ഷികൾക്ക് സുരക്ഷിത താവളം ഒരുക്കാൻ സാധിക്കൂ. സ്കൂൾ-കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥികളെ ഉൾപ്പെടുത്തി സിറ്റിസൺ സയൻസ് (Citizen Science) മാതൃകയിൽ പക്ഷി നിരീക്ഷണവും തണ്ണീർത്തട സംരക്ഷണ ബോധവൽക്കരണവും ശക്തമാക്കേണ്ടത് പരിസ്ഥിതി നിലനിൽപ്പിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

അഷ്ടമുടി വെറ്റ്‌ലാൻഡ് മാനേജ്‌മെന്റ് യൂണിറ്റും പുതിയ കർമ്മപദ്ധതികളും

ഹരിത ട്രിബ്യൂണലിന്റെ ശക്തമായ ഉത്തരവുകളെത്തുടർന്ന് തണ്ണീർത്തട സംരക്ഷണത്തിനായി സംഘടിതമായ പുതിയ ഭരണസംവിധാനങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താൻ സംസ്ഥാന സർക്കാർ നിർബന്ധിതമായി. അഷ്ടമുടിക്കായലിന്റെ സമഗ്രമായ സംരക്ഷണത്തിനായി കളക്ടർ ചെയർമാനായുള്ള പ്രത്യേക അഷ്ടമുടി വെറ്റ്‌ലാൻഡ് മാനേജ്‌മെന്റ് യൂണിറ്റ് (Ashtamudi Wetland Management Unit) രൂപീകരിച്ചതായി ദി ഹിന്ദു റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. കായലിലെ അനധികൃത കൈയേറ്റങ്ങൾ ഒഴിപ്പിക്കാനും, ഡ്രഡ്ജിംഗ് നടത്തി ആഴം കൂട്ടാനും, മലിനജലം കായലിലേക്ക് ഒഴുകുന്നത് തടയാനും ഈ സമിതിക്ക് പൂർണ്ണാധികാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

വേമ്പനാട് കായലിൽ ടൂറിസം വകുപ്പും മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ ബോർഡും ചേർന്ന് ഹൗസ് ബോട്ടുകളിൽ ജി.പി.എസ് (GPS) ട്രാക്കിംഗും സീവേജ് ഇൻസ്പെക്ഷനും നിർബന്ധമാക്കി. കായലിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ആയിരത്തോളം വരുന്ന ഹൗസ് ബോട്ടുകളിൽ നിന്നുള്ള കക്കൂസ് മാലിന്യങ്ങൾ കരയിലെ പ്രത്യേക സംസ്കരണ പ്ലാന്റുകളിൽ (Barge Treatment Plants) മാത്രമേ നിക്ഷേപിക്കാവൂ എന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു. നിബന്ധനകൾ ലംഘിച്ച നിരവധി ബോട്ടുകൾക്ക് ലക്ഷക്കണക്കിന് രൂപയുടെ പിഴ ചുമത്തുകയും പ്രവർത്തനാനുമതി തടയുകയും ചെയ്തു.

തണ്ണീർത്തട പുനരുജ്ജീവനത്തിനായി തദ്ദേശീയ പങ്കാളിത്തത്തോടെയുള്ള കണ്ടൽ വനവൽക്കരണ പദ്ധതികൾ (Mangrove Afforestation) വ്യാപകമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കായൽത്തീരങ്ങളിൽ കണ്ടൽച്ചെടികൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നത് മത്സ്യങ്ങളുടെ സ്വാഭാവിക പ്രജനനത്തിന് കളമൊരുക്കുകയും കായൽഭിത്തികൾ ഇടിയുന്നത് തടയുകയും ചെയ്യുന്നു. സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികളെയും പരിസ്ഥിതി സംഘടനകളെയും ഉൾപ്പെടുത്തി കായലുകളിൽ അടിഞ്ഞുകൂടിയ ടൺ കണക്കിന് പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്ന ശുചീകരണ യജ്ഞങ്ങളും നടക്കുന്നുണ്ട്.

അഷ്ടമുടിയിലെ കക്കാ തൊഴിലാളികളും വനിതാ സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളും

അഷ്ടമുടിക്കായലിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഏറ്റവും മാതൃകാപരമായ പങ്കുവഹിക്കുന്നത് അവിടത്തെ പരമ്പരാഗത കക്കാ തൊഴിലാളി സമൂഹമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച്, കായലിൽ നിന്ന് മഞ്ഞക്കക്ക (Yellow Clam – Paphia malabarica) വാരുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് മത്സ്യത്തൊഴിലാളി കുടുംബങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും സ്ത്രീകളാണ്. അഷ്ടമുടിയിലെ ഈ കക്കാ വിപണി പ്രതിവർഷം കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ വിദേശനാണ്യമാണ് സംസ്കരിച്ച കക്കാ മാംസം കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഇന്ത്യയ്ക്ക് നേടിത്തരുന്നത്. കക്കയുടെ തോട് കുമ്മായ വ്യവസായത്തിനും സിമന്റ് ഫാക്ടറികൾക്കും പ്രധാന അസംസ്കൃത വസ്തുവായി മാറുന്നു.

അമിത ചൂഷണം തടയുന്നതിനായി സെൻട്രൽ മറൈൻ ഫിഷറീസ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെയും (ICAR-CMFRI) ഫിഷറീസ് വകുപ്പിന്റെയും സഹായത്തോടെ തൊഴിലാളികൾ തന്നെ സ്വയം ഏർപ്പെടുത്തിയ കർശന നിയന്ത്രണങ്ങൾ ആഗോള ശ്രദ്ധ നേടിയിരുന്നു. കക്കകളുടെ പ്രജനന കാലമായ ഒക്ടോബർ മുതൽ ജനുവരി വരെയുള്ള മാസങ്ങളിൽ കക്കാ വാരൽ പൂർണ്ണമായി നിർത്തിവെക്കുന്ന ട്രോളിംഗ് നിരോധന മാതൃക തൊഴിലാളികൾ സ്വമേധയാ നടപ്പാക്കുന്നു. നിശ്ചിത വലിപ്പത്തിൽ താഴെയുള്ള ചെറിയ കക്കകളെ പിടിക്കുന്നത് തടയാൻ പ്രത്യേക വലക്കണ്ണികൾ (Mesh Size Regulation) ഉപയോഗിക്കുന്നു.

എന്നാൽ കായലിലെ പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങളും അഴുക്കുചാലുകളിൽ നിന്നുള്ള മലിനീകരണവും കക്കകളുടെ ആവാസകേന്ദ്രമായ കായൽത്തട്ടിനെ നശിപ്പിക്കുന്നത് ഈ പാവപ്പെട്ട തൊഴിലാളികളുടെ ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്നുണ്ട്. വനിതാ സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളെയും ഉൾപ്പെടുത്തി കായൽത്തട്ട് ശുചീകരിക്കാനും കക്കാ വിത്തുവിതയ്ക്കൽ (Clam Relay & Ranching) വ്യാപകമാക്കാനും തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവരേണ്ടതുണ്ട്. പരമ്പരാഗത തൊഴിലാളികളുടെ ഉപജീവനവും കായലിന്റെ പാരിസ്ഥിതിക സമഗ്രതയും പരസ്പര പൂരകങ്ങളായി നിലനിൽക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ റാംസർ പദവി അർത്ഥവത്താകൂ.

കായൽ ടൂറിസവും ഉപജീവന സുരക്ഷയും തമ്മിലുള്ള സന്തുലനം

കേരളത്തിന്റെ ടൂറിസം വരുമാനത്തിന്റെ പ്രധാന നട്ടെല്ലാണ് ആലപ്പുഴയിലെയും കുമരകത്തെയും കൊല്ലത്തെയും കായൽ ടൂറിസം. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് വിനോദസഞ്ചാരികളാണ് ഹൗസ് ബോട്ടുകളിൽ കായൽ സൗന്ദര്യം ആസ്വദിക്കാൻ കേരളത്തിലെത്തുന്നത്. എന്നാൽ വിനോദസഞ്ചാരത്തിന്റെ അമിത വാണിജ്യവൽക്കരണം കായലിന്റെ ആവാസവ്യവസ്ഥയെ തകർക്കുന്ന അവസ്ഥ ഉണ്ടാകരുതെന്ന ശക്തമായ നിലപാടിലാണ് പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രജ്ഞർ.

കായലിന്റെ പാരിസ്ഥിതിക വാഹകശേഷിക്ക് (Carrying Capacity) അപ്പുറമുള്ള ഹൗസ് ബോട്ടുകൾ അനുവദിക്കരുതെന്നും പുതിയ പെർമിറ്റുകൾ കർശനമായി നിയന്ത്രിക്കണമെന്നും നിർദ്ദേശമുണ്ട്. ഡീസൽ ബോട്ടുകൾക്ക് പകരം സോളാർ, ഇലക്ട്രിക് ബോട്ടുകൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നത് കായലിലെ ശബ്ദ-എണ്ണ മലിനീകരണം ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കും. ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസം മിഷന്റെ (Responsible Tourism Mission) ഭാഗമായി ഗ്രാമീണ ജീവിതം കണ്ടറിയുന്ന ചെറുവള്ളങ്ങളിലുള്ള യാത്രകൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നത് പ്രദേശവാസികൾക്ക് നേരിട്ട് വരുമാനം ലഭ്യമാക്കാൻ സഹായിക്കും.

പരമ്പരാഗത മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടതും അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. കായലുകളിൽ മീൻപിടുത്തം നടത്തി ഉപജീവനം നടത്തുന്ന പതിനായിരക്കണക്കിന് മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾക്ക് കായൽ മലിനീകരണം മൂലം വരുമാനം നഷ്ടപ്പെടുന്നുണ്ട്. കായലിന്റെ ശുചിത്വം ഉറപ്പാക്കുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ മത്സ്യസമ്പത്ത് പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാനും തൊഴിലാളികളുടെ ജീവിതനിലവാരം ഉയർത്താനും സാധിക്കുകയുള്ളൂ.

ഇന്ത്യയ്ക്കും കേരളത്തിനുമുള്ള ദൂരവ്യാപക സ്വാധീനം

കേരളത്തിലെ തണ്ണീർത്തട സംരക്ഷണ പോരാട്ടങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ തീരദേശ തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിന് വലിയൊരു മാർഗ്ഗരേഖയാണ് നൽകുന്നത്. ഒഡീഷയിലെ ചിലിക തടാകത്തിലും തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പുലിക്കാട്ട് തടാകത്തിലും നടക്കുന്ന പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സമാനമായി, കേരളത്തിന് തങ്ങളുടെ റാംസർ സൈറ്റുകളെ വീണ്ടെടുക്കാൻ സാധിച്ചാൽ അത് ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ വലിയ അംഗീകാരമാകും.

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം മൂലം സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയരുകയും തീവ്രമഴ പതിവാകുകയും ചെയ്യുന്ന നവകാലത്ത് കേരളത്തിന് പ്രളയത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷനേടാനുള്ള പ്രകൃതിദത്ത കവചങ്ങളാണ് ഈ തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ. വേമ്പനാടും അഷ്ടമുടിയും ശോഷിച്ചാൽ കുട്ടനാടും അപ്പർ കുട്ടനാടും കോട്ടയവും കൊല്ലവും വെള്ളത്തിനടിയിലാകുന്ന ദുരന്തമാണ് വരാനിരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ തണ്ണീർത്തട സംരക്ഷണം വെറുമൊരു പ്രകൃതിസ്നേഹത്തിന്റെ പ്രശ്നമല്ല, മറിച്ച് ലക്ഷക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ ജീവനും സ്വത്തും സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ജീവന്മരണ പോരാട്ടമാണ്.

കൂടാതെ, കുടിവെള്ള ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കുന്നതിലും ഭൂഗർഭ ജലവിതാനം ഉയർത്തുന്നതിലും ഈ തടാകങ്ങൾ വഹിക്കുന്ന പങ്ക് നിസ്തുലമാണ്. ശാസ്താംകോട്ട ശുദ്ധജല തടാകത്തിന്റെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ ഭാവിയിൽ തെക്കൻ കേരളം കടുത്ത ശുദ്ധജല ക്ഷാമത്തിലേക്ക് കൂപ്പുകുത്തും. വരും തലമുറയ്ക്കായി ജലസ്രോതസ്സുകൾ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് ഭരണകൂടത്തിന്റെയും പൊതുസമൂഹത്തിന്റെയും അടിയന്തര ബാധ്യതയാണ്.

ഉപസംഹാരം

റാംസർ പദവി ലഭിച്ച് കാൽനൂറ്റാണ്ട് പിന്നിടുമ്പോഴും കേരളത്തിലെ തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികൾ വികസനവും പരിസ്ഥിതിയും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യത്തിന്റെ നേർക്കാഴ്ചയാണ്. സ്വാഭാവിക ഒഴുക്ക് തടസ്സപ്പെടുകയും മാലിന്യങ്ങൾ കുന്നുകൂടുകയും ചെയ്ത ഈ കായലുകളെ വീണ്ടെടുക്കാൻ കേവലം പ്രഖ്യാപനങ്ങളല്ല, മറിച്ച് കർശനമായ ഇച്ഛാശക്തിയോടുകൂടിയ നിയമപാലനമാണ് ആവശ്യം.

അനധികൃത കൈയേറ്റങ്ങൾ ദാക്ഷിണ്യമില്ലാതെ ഒഴിപ്പിക്കുകയും, ഓരോ തുള്ളി മലിനജലവും ശാസ്ത്രീയമായി സംസ്കരിച്ച ശേഷം മാത്രം കായലിലേക്ക് വിടുകയും, കായൽ ടൂറിസത്തെ ഹരിത ചട്ടക്കൂടിനുള്ളിൽ കൊണ്ടുവരികയും വേണം. പ്രകൃതി നമുക്ക് കനിഞ്ഞുനൽകിയ ഈ നീല ഹരിത വിസ്മയങ്ങൾ ജീവനോടെ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം നാട് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥത്തിൽ സുന്ദരമായി നിലകൊള്ളുകയുള്ളൂ.

കേരളത്തിലെ തണ്ണീർത്തട സംരക്ഷണവും റാംസർ സൈറ്റുകളുടെ അതിജീവന പോരാട്ടവും: വേമ്പനാട്, അഷ്ടമുടി മാതൃകകൾ