കോഴിക്കോട് യുനെസ്കോ സാഹിത്യ നഗരം: കേരളത്തിന്റെ വായനാ സംസ്കാരവും സാഹിത്യ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും

ഉള്ളടക്കം

1. കോഴിക്കോടിന്റെ സാഹിത്യ ആത്മാവ്: പ്രതിഭകളുടെ സുവർണ്ണ ഭൂമിക
2. മലബാറിലെ നാടക പ്രസ്ഥാനവും സാമൂഹിക മാറ്റവും
3. സ്ത്രീപക്ഷ സാഹിത്യ ശബ്ദങ്ങളും മലബാറിന്റെ പെണ്ണെഴുത്തും
4. മാപ്പിളപ്പാട്ടും അറബി മലയാള സാഹിത്യ പാരമ്പര്യവും
5. ഭക്ഷണ സംസ്കാരവും സാഹിത്യ സംവാദങ്ങളും
6. ഗ്രന്ഥശാലാ പ്രസ്ഥാനവും താഴെത്തട്ടിലെ വായനാ സംസ്കാരവും
7. പുസ്തക പ്രസാധനത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും കെ.ആർ. ബ്രദേഴ്സും
8. കേരള ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവൽ (KLF): ആഗോള സാഹിത്യ സംഗമം
9. സർഗ്ഗാത്മക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും (Creative Economy) സാഹിത്യ ടൂറിസവും
10. നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികളും വരുംവഴികളും
11. കോഴിക്കോടിനെ വിജ്ഞാന നഗരമാക്കാനുള്ള കർമ്മപദ്ധതികൾ
12. ഉപസംഹാരം
സ്രോതസ്സുകൾ (References)

വാക്കുകളെയും എഴുത്തിനെയും ഹൃദയത്തോട് ചേർത്തുവെച്ച മലബാറിന്റെ സാംസ്കാരിക തലസ്ഥാനമായ കോഴിക്കോട് ലോകത്തിന്റെ നെറുകയിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട ചരിത്ര മുഹൂർത്തത്തിനാണ് കേരളം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചത്. ലോക നഗര ദിനത്തിൽ യുനെസ്കോയുടെ ക്രിയേറ്റീവ് സിറ്റീസ് നെറ്റ്‌വർക്കിൽ (UCCN) ഉൾപ്പെടുത്തി ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ ‘യുനെസ്കോ സാഹിത്യ നഗരമായി’ (UNESCO City of Literature) കോഴിക്കോട് ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. എഡിൻബറോ, ഡബ്ലിൻ, പ്രാഗ്, ബാഴ്‌സലോണ തുടങ്ങിയ ആഗോള സാഹിത്യ നഗരങ്ങളുടെ നിരയിലേക്കാണ് നമ്മുടെ സ്വന്തം കോഴിക്കോട് അഭിമാനത്തോടെ ഇടംപിടിച്ചത്. സംഗീത നഗരമായി മധ്യപ്രദേശിലെ ഗ്വാളിയോറും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. കേവലം കെട്ടിടങ്ങളുടെയോ റോഡുകളുടെയോ വികസനത്തിനപ്പുറം, ഒരു നാടിന്റെ ആത്മാവ് കുടികൊള്ളുന്നത് അവിടുത്തെ സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യത്തിലും വായനാശീലത്തിലുമാണെന്ന് ഈ അംഗീകാരം അടിവരയിടുന്നു. സാമൂതിരിയുടെ കാലം മുതൽ ആതിഥ്യമര്യാദയ്ക്കും സ്നേഹത്തിനും സാഹിത്യസദസ്സുകൾക്കും പേരുകേട്ട കോഴിക്കോടിന്റെ സാഹിത്യ പാരമ്പര്യവും, കേരളത്തിലെ ഗ്രന്ഥശാലാ പ്രസ്ഥാനവും, പുസ്തക പ്രസാധന വിപ്ലവവും, ഏഷ്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ സാഹിത്യോത്സവങ്ങളിലൊന്നായ കേരള ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലും (KLF) ചേർന്നൊരുക്കുന്ന സർഗ്ഗാത്മക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ (Creative Economy) വിശാലമായ സാധ്യതകളിലേക്ക് ഒരു അന്വേഷണം.

1. കോഴിക്കോടിന്റെ സാഹിത്യ ആത്മാവ്: പ്രതിഭകളുടെ സുവർണ്ണ ഭൂമിക

മലയാള സാഹിത്യത്തിന്റെ സുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച മണ്ണാണ് കോഴിക്കോട്:

എസ്.കെ. പൊറ്റെക്കാട്ടും മിഠായിത്തെരുവും: ജ്ഞാനപീഠ പുരസ്കാര ജേതാവായ എസ്.കെ. പൊറ്റെക്കാട്ടിന്റെ ‘ഒരു ദേശത്തിന്റെ കഥ’യും ‘ഒരു തെരുവിന്റെ കഥ’യും കോഴിക്കോടൻ ജീവിതത്തിന്റെ നേർക്കാഴ്ചകളാണ്. മിഠായിത്തെരുവിന്റെ കവാടത്തിൽ തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന എസ്.കെയുടെ പ്രതിമ ആ തെരുവിന്റെ അക്ഷര സ്പന്ദനമാണ്. ലോകസഞ്ചാര സാഹിത്യത്തിലൂടെ മലയാളിയെ ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾ താണ്ടാൻ പഠിപ്പിച്ചതും എസ്.കെ തന്നെ.
ബേപ്പൂർ സുൽത്താൻ വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ: ബേപ്പൂരിലെ മാങ്കോസ്റ്റിൻ മരത്തണലിലിരുന്ന് ലോകത്തോട് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിതത്തിന്റെ പച്ചയായ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ ലളിത ഭാഷയിൽ എഴുതിയ ബഷീർ കോഴിക്കോടിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട സുൽത്താനാണ്. ആനവാരിയും പൊൻകുരിശും ഫാത്തിമയും ജമീലാബീവിയും ഇപ്പോഴും കോഴിക്കോട്ടെ ഇടവഴികളിലൂടെ ജീവിക്കുന്ന കഥാപാത്രങ്ങളാണ്.
എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ: തുഞ്ചൻ പറമ്പിന്റെ കാവലാളും മലയാളത്തിന്റെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഇതിഹാസവുമായ എം.ടി. വാസുദേവൻ നായരുടെ സർഗ്ഗജീവിതം കോഴിക്കോടുമായി ഇഴചേർന്നു കിടക്കുന്നു. നിളയുടെ തീരത്തുനിന്ന് കോഴിക്കോട്ടെത്തി മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിലൂടെ നൂറുകണക്കിന് പുതിയ എഴുത്തുകാരെ വാർത്തെടുത്തതും എം.ടിയുടെ തൂലികയാണ്. രണ്ടാമൂഴവും അസുരവിത്തും കാലവും മലയാളിയുടെ ഭാവുകത്വത്തെ മാറ്റിയെഴുതി.
സഞ്ജയൻ, ഉറൂബ്, തിക്കോടിയൻ, കെ.ടി. മുഹമ്മദ്: ഹാസ്യത്തിന്റെ മൂർച്ചകൊണ്ട് സമൂഹത്തെ ചിന്തിപ്പിച്ച സഞ്ജയനും, സുന്ദരന്മാരും സുന്ദരികളും രചിച്ച ഉറൂബും (പി.സി. കുട്ടികൃഷ്ണൻ), നാടകങ്ങളിലൂടെ വിപ്ലവം തീർത്ത കെ.ടി. മുഹമ്മദും, തിക്കോടിയനും മലയാള ഭാഷയെ സമ്പന്നമാക്കിയ പ്രതിഭകളുടെ സംഗമഭൂമിയാണ് മലബാർ. ബാബുരാജിന്റെ ഹാർമോണിയത്തിൽ പിറന്ന മാപ്പിളപ്പാട്ടുകളും ഗസലുകളും ഈ സാഹിത്യത്തിന് സംഗീതത്തിന്റെ ലഹരി പകർന്നു.

2. മലബാറിലെ നാടക പ്രസ്ഥാനവും സാമൂഹിക മാറ്റവും

കോഴിക്കോടിന്റെ സാഹിത്യ പാരമ്പര്യത്തിൽ നാടകവേദികൾ വഹിച്ച പങ്ക് വിസ്മരിക്കാനാവാത്തതാണ്:

കെ.ടി. മുഹമ്മദും സാമൂഹിക നവോത്ഥാനവും: ‘ഇതു ഭൂമിയാണ്’, ‘സൃഷ്ടി’, ‘സ്ഥിതി’, ‘സംഹാരം’ തുടങ്ങിയ കെ.ടിയുടെ നാടകങ്ങൾ മതയാഥാസ്ഥിതികതയ്ക്കും അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾക്കുമെതിരെ ശക്തമായ പ്രഹരമേൽപ്പിച്ചു. സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങൾ ടിക്കറ്റെടുത്ത് തിങ്ങിനിറഞ്ഞു കണ്ട ഈ നാടകങ്ങൾ മലബാറിലെ സാമൂഹിക ചിന്തകളെ ആഴത്തിൽ മാറ്റിമറിച്ചു.
നാടക സമിതികളുടെ കൂട്ടായ്മ: കലിംഗ തീയേറ്റേഴ്സ്, സംഗമം തീയേറ്റേഴ്സ് തുടങ്ങിയ പ്രൊഫഷണൽ നാടക സമിതികളുടെയും നാട്ടിൻപുറങ്ങളിലെ അമേച്വർ നാടക ക്ലബ്ബുകളുടെയും കേന്ദ്രമായിരുന്നു കോഴിക്കോട്. സാമൂഹിക നീതിയും കർഷക തൊഴിലാളി മുന്നേറ്റങ്ങളും ഈ നാടകങ്ങളിലൂടെ തെരുവുകളിൽ പ്രതിധ്വനിച്ചു.

3. സ്ത്രീപക്ഷ സാഹിത്യ ശബ്ദങ്ങളും മലബാറിന്റെ പെണ്ണെഴുത്തും

മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ സ്ത്രീപക്ഷ അനുഭവങ്ങളെ അടയാളപ്പെടുത്തിയ നിരവധി പ്രതിഭകൾക്ക് കോഴിക്കോടുമായി ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധമുണ്ട്:

പി. വത്സലയുടെ ആദിവാസി ആഖ്യാനങ്ങൾ: വയനാട്ടിലെ ആദിവാസികളുടെ ദുരിതജീവിതവും ചൂഷണങ്ങളും തുറന്നുകാട്ടിയ ‘നെല്ല്’, ‘കൂമൻകൊല്ലി’ തുടങ്ങിയ നോവലുകളിലൂടെ മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ച എഴുത്തുകാരിയാണ് കോഴിക്കോടിന്റെ സ്വന്തം പി. വത്സല.
മാധവിക്കുട്ടിയുടെ വേരുകൾ: കമലാ ദാസ് എന്ന മാധവിക്കുട്ടി തന്റെ കുട്ടിക്കാല സ്മരണകളിലൂടെയും ആത്മകഥയിലൂടെയും മലബാറിന്റെ പച്ചപ്പും സ്നേഹവും വായനക്കാരിലേക്ക് പകർന്നുതന്നു.
ബി.എം. സുഹറയും ഖദീജ മുംതാസും: മുസ്ലിം സമുദായത്തിലെ സ്ത്രീജീവിതത്തിന്റെ ആകുലതകളും സ്വത്വസമരങ്ങളും ‘ബർസ’യിലൂടെയും മറ്റ് നോവലുകളിലൂടെയും തുറന്നെഴുതിയ ഖദീജ മുംതാസും ബി.എം. സുഹറയും മലബാറിലെ പുരോഗമന സ്ത്രീപക്ഷ സാഹിത്യത്തിന് കരുത്തുപകർന്നു.

4. മാപ്പിളപ്പാട്ടും അറബി മലയാള സാഹിത്യ പാരമ്പര്യവും

ഭാഷാപരവും സാംസ്കാരികവുമായ സങ്കലനത്തിന്റെ മനോഹരമായ ചരിത്രമാണ് മലബാറിലെ മാപ്പിള സാഹിത്യത്തിനുള്ളത്:

മോയിൻകുട്ടി വൈദ്യരുടെ ഇതിഹാസ കൃതികൾ: അറബി ലിപിയും മലയാള വ്യാകരണവും തമിഴ്, സംസ്കൃതം പദങ്ങളും ഇണക്കിച്ചേർത്ത് വികസിച്ച അറബി മലയാള ശാഖയിലെ മഹാകവിയാണ് മോയിൻകുട്ടി വൈദ്യർ. ‘ബദറുൽ മുനീർ ഹുസ്നുൽ ജമാൽ’, ‘ബദർ പടപ്പാട്ട്’ എന്നിവ ഇന്നും കാവ്യഭംഗിയുടെ കൊടുമുടികളാണ്.
സഹിഷ്ണുതയുടെ പാരമ്പര്യം: പള്ളിപ്പാട്ടുകളിലും കല്ല്യാണപ്പാട്ടുകളിലും നിറഞ്ഞുനിന്ന ഈ സാംസ്കാരിക പൈതൃകം കോഴിക്കോടിന്റെ ബഹുസ്വരതയെയും സാഹിത്യ വൈവിധ്യത്തെയും എക്കാലവും സമ്പന്നമാക്കി.

5. ഭക്ഷണ സംസ്കാരവും സാഹിത്യ സംവാദങ്ങളും

കോഴിക്കോടിന്റെ രുചിപ്പെരുമയും അവിടുത്തെ സാഹിത്യ സംസ്കാരവും പരസ്പരം വേർതിരിക്കാനാവാത്തവിധം ഇഴചേർന്നു നിൽക്കുന്നു:

ബോംബെ ഹോട്ടലും സാഗറും പാരഗണും: ചൂടുള്ള സുലൈമാനിയും നെയ്ച്ചോറും ബിരിയാണിയും നുണഞ്ഞുകൊണ്ട് എഴുത്തുകാരും പത്രപ്രവർത്തകരും സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകരും വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ മണിക്കൂറുകളോളം സാഹിത്യം ചർച്ച ചെയ്തിരുന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ കോഴിക്കോടൻ ഹോട്ടലുകൾ.
മിഠായിത്തെരുവിലെ ഹൽവയുടെ മധുരം: പുസ്തകശാലകളിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങുന്ന വായനക്കാർ തെരുവിലെ ഹൽവക്കടകളിലും ഐസ് ഒരതി കടകളിലും ഒത്തുചേർന്ന് സൗഹൃദം പങ്കിടുന്ന കാഴ്ച കോഴിക്കോടിന്റെ മാത്രം ജീവസ്സുറ്റ സംസ്കാരമാണ്.

6. ഗ്രന്ഥശാലാ പ്രസ്ഥാനവും താഴെത്തട്ടിലെ വായനാ സംസ്കാരവും

കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക നവോത്ഥാനത്തിന് പിന്നിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി അക്ഷരങ്ങളും വായനശാലകളുമാണ്:

പി.എൻ. പണിക്കരും ഗ്രന്ഥശാലാ പ്രസ്ഥാനവും: “വായിച്ചു വളരുക, ചിന്തിച്ചു വിവേകം നേടുക” എന്ന സന്ദേശവുമായി പി.എൻ. പണിക്കർ പടുത്തുയർത്തിയ കേരള ഗ്രന്ഥശാലാ പ്രസ്ഥാനം ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ സമാനതകളില്ലാത്ത ജനകീയ മുന്നേറ്റമാണ്.
കോഴിക്കോട്ടെ വായനശാലാ ശൃംഖല: കോഴിക്കോട് കോർപ്പറേഷനിലും ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിലുമായി അഞ്ഞൂറിലധികം സജീവ വായനശാലകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ദേശപോഷിണി വായനശാല, കോഴിക്കോട് പബ്ലിക് ലൈബ്രറി തുടങ്ങിയവ പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ ചരിത്രമുള്ള അറിവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്.
ചായക്കടകളിലെ സാഹിത്യ ചർച്ചകൾ: പത്രവായനയും രാഷ്ട്രീയ-സാഹിത്യ സംവാദങ്ങളും കോഴിക്കോട്ടെ നാട്ടിൻപുറങ്ങളിലെ ചായപ്പീടികകളിൽ ഇപ്പോഴും സജീവമാണ്. ഒരു പുസ്തകം ഇറങ്ങിയാൽ അത് ആഴത്തിൽ വായിക്കുകയും കീറിമുറിച്ച് പരിശോധിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സാധാരണക്കാരായ വായനക്കാരാണ് ഈ നാടിന്റെ സമ്പത്ത്.

7. പുസ്തക പ്രസാധനത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും കെ.ആർ. ബ്രദേഴ്സും

മലയാള പുസ്തക പ്രസാധന രംഗത്ത് കോഴിക്കോട് വഹിച്ച പങ്ക് അതുല്യമാണ്:

കെ.ആർ. ബ്രദേഴ്സ് എന്ന ഇതിഹാസ പുസ്തകശാല: മിഠായിത്തെരുവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കെ.ആർ. ബ്രദേഴ്സ് കേവലമൊരു പുസ്തകക്കടയല്ല, മറിച്ച് കഴിഞ്ഞ നൂറ്റാണ്ടിൽ മലയാള സാഹിത്യകാരന്മാരുടെ പ്രധാന താവളമായിരുന്നു. എം.ടിയും ബഷീറും പൊറ്റെക്കാട്ടും ഇവിടെ ഒത്തുകൂടി സാഹിത്യ ചർച്ചകൾ നടത്തിയിരുന്നു.
പ്രമുഖ പ്രസാധക ശാലകൾ: മാതൃഭൂമി ബുക്സ്, പൂർണ്ണ പബ്ലിക്കേഷൻസ്, ലിപി പബ്ലിക്കേഷൻസ്, ഒലിവ്, മൾബറി, ഹരിതം ബുക്സ് തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ പ്രസാധകർ കോഴിക്കോട് ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ലക്ഷക്കണക്കിന് പുതിയ പുസ്തകങ്ങളാണ് ഓരോ വർഷവും ഇവിടെ നിന്ന് അച്ചടിച്ച് പുറത്തിറങ്ങുന്നത്.

8. കേരള ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവൽ (KLF): ആഗോള സാഹിത്യ സംഗമം

ഡി.സി കിഴക്കെമുറി ഫൗണ്ടേഷന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കോഴിക്കോട് കടപ്പുറത്ത് നടക്കുന്ന കേരള ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവൽ ഇന്ന് ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബീച്ച്ഫ്രണ്ട് സാഹിത്യോത്സവമാണ്:

ലക്ഷക്കണക്കിന് സാഹിത്യപ്രേമികൾ: നാല് ദിവസങ്ങളിലായി അഞ്ച് ലക്ഷത്തോളം ആളുകളാണ് കടപ്പുറത്തെ പന്തലുകളിൽ ഒഴുകിയെത്തുന്നത്. പ്രവേശന ഫീസില്ലാതെ ആർക്കും വരാവുന്ന തികച്ചും ജനാധിപത്യപരമായ സാഹിത്യോത്സവമാണിത്.
ആഗോള പ്രതിഭകളുടെ സാന്നിധ്യം: നോബൽ സമ്മാന ജേതാക്കൾ, ബുക്കർ പ്രൈസ് ജേതാക്കൾ, അന്താരാഷ്ട്ര ചരിത്രകാരന്മാർ, എഴുത്തുകാർ, ചിന്തകർ എന്നിവർ കടൽക്കാറ്റേറ്റ് ജനങ്ങളുമായി സംവദിക്കുന്നു. കോഴിക്കോടിന് യുനെസ്കോ പദവി ലഭിക്കുന്നതിൽ കെ.എൽ.എഫിന്റെ ആഗോള ശ്രദ്ധ വലിയൊരു പ്രേരകശക്തിയായി മാറി.

9. സർഗ്ഗാത്മക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും (Creative Economy) സാഹിത്യ ടൂറിസവും

യുനെസ്കോ സാഹിത്യ നഗര പദവി കേവലമൊരു അലങ്കാരമല്ല; മറിച്ച് സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്കുള്ള വലിയൊരു അവസരമാണ്:

ലിറ്റററി ഹെറിറ്റേജ് വാക്ക് (Literary Tourism): വിദേശത്ത് നിന്നടക്കം എത്തുന്ന വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കായി ബഷീറിന്റെ വീട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ബേപ്പൂർ, കുറ്റിച്ചിറ, മിഠായിത്തെരുവ്, മാനാഞ്ചിറ മൈതാനം, പഴയ പബ്ലിക് ലൈബ്രറികൾ എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിച്ച് സാഹിത്യ പൈതൃക നടത്തങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കാം.
ബഷീർ സ്മാരക സാംസ്കാരിക സമുച്ചയം: ബേപ്പൂരിൽ അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിൽ ഒരുങ്ങുന്ന ബഷീർ സ്മാരകം ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സാഹിത്യ ഗവേഷകരെ ആകർഷിക്കുന്ന കേന്ദ്രമായി മാറും.
വിവർത്തന ഹബ്ബുകൾ (Translation Hubs): മലയാളത്തിലെ ക്ലാസിക് കൃതികളും സമകാലിക സാഹിത്യവും ഇംഗ്ലീഷ്, ഫ്രഞ്ച്, ജർമ്മൻ, സ്പാനിഷ്, അറബിക് ഭാഷകളിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര വിവർത്തന ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് കോഴിക്കോട് ആരംഭിക്കാവുന്നതാണ്.
ഓഡിയോ ബുക്കുകളും ഡിജിറ്റൽ പ്രസാധനവും: ആധുനിക ടെക്നോളജിയുടെ സഹായത്തോടെ ആഗോള തലത്തിൽ മലയാളം പോഡ്കാസ്റ്റുകളും ഓഡിയോ ബുക്കുകളും നിർമ്മിക്കുന്ന ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾക്ക് കോഴിക്കോട് കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കാം.

10. നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികളും വരുംവഴികളും

യുനെസ്കോ പദവിയുടെ പ്രസക്തി നിലനിർത്താൻ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ:

വായനാശാലകളുടെ ആധുനികവൽക്കരണം: ഗ്രാമീണ വായനശാലകളിൽ ഡിജിറ്റൽ ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യങ്ങളും, ഇ-ബുക്കുകളും, കമ്പ്യൂട്ടറുകളും സജ്ജമാക്കണം. യുവാക്കളെയും കുട്ടികളെയും വായനശാലകളിലേക്ക് ആകർഷിക്കാൻ കോഡിംഗ്, റോബോട്ടിക്സ് ക്ലബ്ബുകളും വായനക്കൂട്ടങ്ങളും ആരംഭിക്കണം.
പഴയ താളിയോലകളുടെയും കൈയെഴുത്തുപ്രതികളുടെയും സംരക്ഷണം: സാമൂതിരി ഭരണകാലത്തെയും മലബാർ കലാപകാലത്തെയും ചരിത്രരേഖകളും അപൂർവ്വ സാഹിത്യ സൃഷ്ടികളും ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്ത് സൂക്ഷിക്കുന്ന ആർക്കൈവ്സ് സംവിധാനം വേണം.
പുതിയ തലമുറയിലെ എഴുത്തുകാർക്ക് പ്രോത്സാഹനം: പ്രാന്തവത്കൃത സമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർക്കും ആദിവാസി-ദളിത് വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള യുവ എഴുത്തുകാർക്കും ഫെലോഷിപ്പുകളും മെന്റർഷിപ്പുകളും നൽകി അവരുടെ സർഗ്ഗാത്മകതയെ പരിപോഷിപ്പിക്കണം.

11. കോഴിക്കോടിനെ വിജ്ഞാന നഗരമാക്കാനുള്ള കർമ്മപദ്ധതികൾ

കോർപ്പറേഷനും സർക്കാരും ഏറ്റെടുക്കേണ്ട പ്രധാന പദ്ധതികൾ:

സാഹിത്യ മ്യൂസിയം (Museum of Malayalam Literature): മലയാള ഭാഷയുടെയും ലിപിയുടെയും ചരിത്രവും പ്രധാന കൃതികളും പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ലോകോത്തര സാഹിത്യ മ്യൂസിയം കോഴിക്കോട് നഗരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുക.
റൈറ്റേഴ്സ് ഇൻ റെസിഡൻസ് (Writers in Residence Program): ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രശസ്ത എഴുത്തുകാർക്ക് കോഴിക്കോട് താമസിച്ച് എഴുതാനും പ്രാദേശിക ജനങ്ങളുമായി സംവദിക്കാനുമുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ഫെലോഷിപ്പുകൾ ആരംഭിക്കുക.
നഗരത്തിലെ പുസ്തക തെരുവുകൾ (Book Streets): പാരീസിലെയും ലണ്ടനിലെയും പോലെ മിഠായിത്തെരുവിലും ബീച്ചിലും തെരുവ് പുസ്തകശാലകളും ലിറ്റററി കഫേകളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക.
സ്കൂളുകളിൽ വായനാ ക്ലബ്ബുകൾ: വായന കുട്ടികളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കാൻ എല്ലാ സ്കൂളുകളിലും ലൈബ്രറി പിരീഡുകൾ നിർബന്ധമാക്കുകയും വായനാ മത്സരങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുക.
ആഗോള പുസ്തകമേള: ഫ്രാങ്ക്ഫർട്ട് പുസ്തകമേളയുടെ മാതൃകയിൽ ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ പ്രസാധകരെയും എഴുത്തുകാരെയും ഉൾപ്പെടുത്തി വാർഷിക അന്താരാഷ്ട്ര പുസ്തകോത്സവം സംഘടിപ്പിക്കുക.

12. ഉപസംഹാരം

പുസ്തകത്താളുകളിൽ ഒതുങ്ങുന്ന ഒന്നല്ല കോഴിക്കോടിന്റെ സാഹിത്യം; അതവിടുത്തെ മനുഷ്യരുടെ സംസാരത്തിലും, കാറ്റിലും, ചായയുടെ മധുരത്തിലും, കടൽത്തിരകളിലും അലിഞ്ഞുചേർന്ന ഒന്നാണ്. സ്നേഹവും സാഹിത്യവും കൈകോർത്തുപിടിച്ച ഈ മണ്ണിലേക്ക് എത്തുന്ന ആർക്കും അതൊരു വീടായി മാറുന്നത് അതുകൊണ്ടാണ്. യുനെസ്കോ നൽകിയ ഈ വലിയ ബഹുമതി കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക പ്രബുദ്ധതയ്ക്ക് ലഭിച്ച ആഗോള അംഗീകാരമാണ്. അക്ഷരങ്ങളിലൂടെ മനുഷ്യരെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്ന, സഹിഷ്ണുതയുടെയും മാനവികതയുടെയും വെളിച്ചം പരത്തുന്ന കോഴിക്കോടിന്റെ സാഹിത്യ പാരമ്പര്യം വരുംതലമുറകൾക്ക് ആവേശമായി തലമുറകളിലേക്ക് പടരട്ടെ; കാരണം അക്ഷരങ്ങൾ മരിക്കാത്ത ലോകത്താണ് മനുഷ്യൻ പൂർണ്ണനാകുന്നത് എന്ന തിരിച്ചറിവാണ് ലോകത്തിന് കേരളം നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ സന്ദേശം; മലയാള ഭാഷയുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റെയും ഈ തിളക്കം ആഗോളതലത്തിൽ കൂടുതൽ ശോഭയോടെ ജ്വലിച്ചുനിൽക്കട്ടെ.