കേരളത്തിലെ സെവൻസ് ഫുട്ബോൾ സംസ്കാരവും മലബാറിന്റെ കാൽപന്ത് വിപ്ലവവും: മുള ഗാലറികളിലെ ആവേശം, ആഫ്രിക്കൻ കളിക്കാർ, ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ

ഉള്ളടക്കം

1. സെവൻസിന്റെ ഉത്ഭവവും കേരളത്തിലെ ഫുട്ബോൾ പാരമ്പര്യവും
2. മുള ഗാലറികളിലെ വിസ്മയം: താൽക്കാലിക സ്റ്റേഡിയങ്ങളിലെ ജനസഞ്ചയം
3. ആഫ്രിക്കൻ താരങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം: ഗ്രാമങ്ങളിലെ അന്താരാഷ്ട്ര താരങ്ങൾ
4. കേരളത്തിലെ സെവൻസ് ഫുട്ബോൾ: ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലെ സാമ്പത്തിക ഉത്തേജനം
5. പ്രൊഫഷണൽ ഫുട്ബോളുമായുള്ള സംഘർഷങ്ങളും പരിക്കുകളുടെ ആശങ്കയും
6. ഗാലറി സുരക്ഷയും സംഘാടനത്തിലെ പോരായ്മകളും
7. ഭാവിയിലേക്കുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ: സെവൻസിന്റെ ശാക്തീകരണത്തിനായി
8. ഉപസംഹാരം
9. സ്രോതസ്സുകൾ

സന്ധ്യ മയങ്ങി രാത്രിയുടെ നിശ്ശബ്ദത പടരുമ്പോൾ മലബാറിലെ ഗ്രാമീണ പാടശേഖരങ്ങളിലും സ്കൂൾ മൈതാനങ്ങളിലും ആയിരക്കണക്കിന് വാട്ടിന്റെ ഹാലൊജൻ വിളക്കുകൾ ഒരുമിച്ച് പ്രകാശിക്കുന്നു. ഉച്ചഭാഷിണിയിലൂടെ മുഴങ്ങുന്ന ഷാൻ വണ്ടൂരിന്റെയും മറ്റ് അനൗൺസർമാരുടെയും ശബ്ദത്തിനൊപ്പം ചെണ്ടയുടെയും വിസിലുകളുടെയും കാതടപ്പിക്കുന്ന ആരവം ഉയരുമ്പോൾ, കേരളത്തിന്റെ കായിക ഭൂപടത്തിലെ ഏറ്റവും ജനകീയമായ പ്രതിഭാസമായ കേരളത്തിലെ സെവൻസ് ഫുട്ബോൾ (Sevens Football) സീസൺ ആരംഭിക്കുകയായി. മലപ്പുറം, കോഴിക്കോട്, പാലക്കാട്, കണ്ണൂർ, വയനാട് ജില്ലകളിലെ മുക്കുമൂലകളിൽ നവംബർ മുതൽ മെയ് വരെയുള്ള ആറുമാസക്കാലം ഉറക്കമൊഴിഞ്ഞ് പന്തുകളി കാണാൻ പതിനായിരങ്ങളാണ് തടിച്ചുകൂടുന്നത്.

ലോകത്തെവിടെയും കാണാൻ കഴിയാത്തത്ര സവിശേഷമായ ഒരു കായിക സംസ്കാരമാണ് മലബാറിലെ സെവൻസിന്റേത്. ഫിഫയുടെ (FIFA) ഔദ്യോഗിക നിയമപുസ്തകങ്ങളിലെ 11 അംഗ ഫുട്ബോളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഓരോ ടീമിലും ഏഴ് കളിക്കാർ വീതം കൊച്ചു മൈതാനങ്ങളിൽ മിന്നൽ വേഗത്തിൽ പന്തുതട്ടുന്ന ഈ ശൈലി മലബാറിന്റെ സ്വന്തം കണ്ടുപിടുത്തമാണ്. ഓഫ്സൈഡ് നിയമങ്ങളില്ലാത്ത, നിമിഷനേരം കൊണ്ട് പെനാൽറ്റി ബോക്സിലേക്ക് പന്തെത്തുന്ന, അതിവേഗ ടാക്കിളുകളും കട്ട് ഷോട്ടുകളും നിറഞ്ഞ സെവൻസ് മത്സരം കാണികളിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന അഡ്രിനാലിൻ കുതിച്ചുചാട്ടം ഏതൊരു അന്താരാഷ്ട്ര ലീഗിനെയും വെല്ലുന്നതാണ്.

കേവലം ഒരു കായിക വിനോദം എന്നതിലുപരി, വടക്കൻ കേരളത്തിന്റെ ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെയും സാമൂഹിക ഐക്യത്തെയും കണ്ണിചേർക്കുന്ന വലിയൊരു ജീവനാഡി കൂടിയാണ് സെവൻസ്. ഘാന, നൈജീരിയ, ഐവറി കോസ്റ്റ്, കാമറൂൺ തുടങ്ങിയ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നൂറുകണക്കിന് പ്രൊഫഷണൽ താരങ്ങൾ മലബാറിലെ കുഗ്രാമങ്ങളിലെത്തി പ്രാദേശിക ക്ലബ്ബുകൾക്കായി ബൂട്ടണിയുന്ന വിസ്മയക്കാഴ്ച ഈ മണ്ണിൽ പതിറ്റാണ്ടുകളായി കാണാം. ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ‘സുഡാനി ഫ്രം നൈജീരിയ’ എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിലൂടെ ലോകം തിരിച്ചറിഞ്ഞതുപോലെ, മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെയും അതിരുകളില്ലാത്ത സ്നേഹത്തിന്റെയും സന്ദേശം കൂടിയാണ് ഈ മൺമൈതാനങ്ങൾ പകർന്നുനൽകുന്നത്.

മത്സരദിവസങ്ങളിൽ വൈകുന്നേരമാകുമ്പോഴേക്കും മൈതാനത്തിന് ചുറ്റും ഉത്സവപ്രതീതിയാണ്. ചൂടുള്ള സുലൈമാനിയും എണ്ണക്കടികളും വിൽക്കുന്ന തട്ടുകടകൾ, കളി കാണാൻ ഇടംപിടിക്കാനായി മരക്കൊമ്പുകളിലും ടെറസുകളിലും കയറിപ്പറ്റുന്ന കുട്ടികൾ, മൈതാനത്തിന് നടുവിലൂടെ മുഴങ്ങിക്കേൾക്കുന്ന പഴയ ഹിന്ദി-മലയാളം ചലച്ചിത്ര ഗാനങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ചേരുമ്പോൾ സെവൻസ് ഒരു കായിക മാമാങ്കമായി മാറുന്നു. ഗ്രാമങ്ങളിലെ പാവപ്പെട്ട തൊഴിലാളികളും പ്രവാസികളും മുതൽ നാട്ടിലെ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥർ വരെ ഒരേ വികാരത്തോടെ തൊണ്ടകീറി ആർത്തുവിളിക്കുന്ന ഈ രാത്രികൾ മലബാറിന്റെ സാമൂഹിക ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

സെവൻസിന്റെ ഉത്ഭവവും കേരളത്തിലെ ഫുട്ബോൾ പാരമ്പര്യവും

ബ്രിട്ടിഷ് ഭരണകാലത്ത് മലബാറിൽ നിലയുറപ്പിച്ചിരുന്ന സൈനിക റെജിമെന്റുകളിലൂടെയാണ് ഫുട്ബോൾ മലപ്പുറത്തിന്റെ മണ്ണിലെത്തുന്നത്. കോട്ടപ്പടി മൈതാനത്തും മറ്റും ബ്രിട്ടിഷ് പട്ടാളക്കാരെ വെല്ലുവിളിച്ച് പന്ത് തട്ടി തോൽപ്പിച്ചാണ് മലപ്പുറത്തുകാർ തങ്ങളുടെ പ്രതിരോധം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കേരളത്തിൽ വലിയ പതിനൊന്നംഗ മൈതാനങ്ങളുടെ ലഭ്യതക്കുറവും, കൃഷി കഴിഞ്ഞുള്ള കൊയ്ത്തുപാടങ്ങളെ കളിക്കളങ്ങളാക്കി മാറ്റിയതുമാണ് ഏഴംഗ ഫുട്ബോളിന്റെ പിറവിക്ക് കാരണമായത്.

ദി ഹിന്ദു റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതുപോലെ, 1970-കളിൽ ടിക്കറ്റ് വെച്ചുള്ള മത്സരങ്ങളായി സെവൻസ് മാറിയതോടെ പ്രദേശത്ത് വലിയൊരു ഫുട്ബോൾ വ്യവസായം തന്നെ വളർന്നുതുടങ്ങി. തുടർന്ന് 1983-ൽ കേരള സെവൻസ് ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷൻ (KSFA) രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. ഇന്ന് കെ.എസ്.എഫ്.എയുടെ കീഴിൽ എൺപതോളം അംഗീകൃത ടൂർണമെന്റുകളും, അനൗദ്യോഗികമായി അഞ്ഞൂറിലധികം പ്രാദേശിക മത്സരങ്ങളുമാണ് ഓരോ സീസണിലും സംസ്ഥാനത്ത് നടക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യൻ ഫുട്ബോളിന്റെ സുവർണ്ണ താരങ്ങളായ ഐ.എം. വിജയൻ, വി.പി. സത്യൻ, ജോ പോൾ അഞ്ചേരി, യു. ഷറഫലി മുതൽ ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ താരങ്ങളായ ആഷിഖ് കുരുണിയൻ, അനസ് എടത്തൊടിക എന്നിവരെല്ലാം തങ്ങളുടെ ആദ്യകാല ഫുട്ബോൾ പാഠങ്ങൾ പഠിച്ചതും വീര്യമാർജ്ജിച്ചതും ഈ സെവൻസ് മൈതാനങ്ങളിൽ നിന്നായിരുന്നു.

സൂപ്പർ സ്റ്റുഡിയോ മലപ്പുറം, കോസ്മോസ് മലപ്പുറം, അൽ ശബാബ് തൃപ്പനച്ചി തുടങ്ങിയ ക്ലബ്ബുകൾ മലബാറിന്റെ ഫുട്ബോൾ ചരിത്രത്തിലെ വികാരനിർഭരമായ പേരുകളാണ്. ഒരു പ്രതിഫലവും ആഗ്രഹിക്കാതെ മാസങ്ങളോളം ഉറക്കമൊഴിഞ്ഞ് പണിയെടുക്കുന്ന പ്രാദേശിക സംഘാടക സമിതികളാണ് (Tournament Committees) ഈ മാമാങ്കങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ നട്ടെല്ല്. ടൂർണമെന്റ് ദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രാമത്തിലെ മുഴുവൻ ചെറുപ്പക്കാരും മൈതാനം ഒരുക്കാനും ഗാലറി പണിയാനും ഒത്തുചേരുന്നത് ഗ്രാമീണ ഐക്യത്തിന്റെ മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. സെവൻസ് ഫുട്ബോളിന്റെ ചരിത്രം കേവലം ഒരു കളിയുടെ മാത്രമല്ല, മലബാറിലെ ജനങ്ങളുടെ പോരാട്ടവീര്യത്തിന്റെയും കൂട്ടായ്മയുടെയും കൂടി ചരിത്രമാണ്. ഓരോ തലമുറയും ഈ കായിക പാരമ്പര്യത്തെ നെഞ്ചിലേറ്റിയാണ് വളർന്നുവന്നത്.

മഞ്ചേരി, അരീക്കോട്, എടപ്പാൾ, ചെർപ്പുളശ്ശേരി, കൊണ്ടോട്ടി, നിലമ്പൂർ, മാമ്പാട് തുടങ്ങിയ മലബാറിലെ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ടൂർണമെന്റുകൾക്ക് നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പാരമ്പര്യമുണ്ട്. പ്രൊഫഷണൽ ഫുട്ബോൾ രംഗത്തുനിന്ന് വിരമിച്ച അന്താരാഷ്ട്ര താരങ്ങൾ പോലും സെവൻസിന്റെ സംഭാവനകളെ നന്ദിയോടെയാണ് ഓർക്കുന്നത്. മുൻ ഇന്ത്യൻ താരം സി.കെ. വിനീത് ഒരിക്കൽ തുറന്നുപറഞ്ഞതുപോലെ: “അക്കാദമികളെക്കുറിച്ച് വലിയ വർത്തമാനം പറയുന്നവർ ഓർക്കണം, കേരളത്തിൽ പതിനൊന്നംഗ ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റുകൾ തീരെ ഇല്ലാതിരുന്ന ഇരുണ്ട കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ നാടിന്റെ ഫുട്ബോൾ വീര്യത്തെ മരിക്കാതെ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചത് സെവൻസ് ടൂർണമെന്റുകളായിരുന്നു”.

ചുവന്ന ചെമ്മണ്ണും ആറ്റുതീരത്തെ മണലും ഈർച്ചപ്പൊടിയും ചേർത്തൊരുക്കുന്ന പ്രത്യേകതരം പ്രതലത്തിലാണ് സെവൻസ് മൈതാനങ്ങൾ സജ്ജീകരിക്കുന്നത്. മുൻകാലങ്ങളിൽ നഗ്നപാദരായി ചെമ്മണ്ണിൽ പന്തുതട്ടിയിരുന്ന കളിക്കാർ പിന്നീട് കാൻവാസ് ഷൂസുകളിലേക്കും റബ്ബർ സ്റ്റഡുകളിലേക്കും മാറി. പരുക്കനായ ഈ മൺതരികളിൽ നിന്നാണ് മലബാറിലെ കളിക്കാർക്ക് പന്തിൻമേലുള്ള അസാധാരണമായ നിയന്ത്രണവും (Ball Control) ആത്മവിശ്വാസവും ലഭിക്കുന്നത്. മഴപെയ്ത് ചെളിനിറഞ്ഞ കളിക്കളങ്ങളിൽ പോലും പന്തിനെ വശത്താക്കാനുള്ള ഇവരുടെ ശേഷി അദ്ഭുതകരമാണ്.

മുള ഗാലറികളിലെ വിസ്മയം: താൽക്കാലിക സ്റ്റേഡിയങ്ങളിലെ ജനസഞ്ചയം

സെവൻസ് ഫുട്ബോളിന്റെ ഏറ്റവും അത്ഭുതകരമായ കാഴ്ചകളിൽ ഒന്ന് ഗ്രാമങ്ങളിൽ ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ഉയരുന്ന താൽക്കാലിക ‘മുള ഗാലറികളാണ്’ (Bamboo Galleries). പാളകളും കയറുകളും മുളന്തടികളും ഉപയോഗിച്ച് പരമ്പരാഗത തൊഴിലാളികൾ പണിതുയർത്തുന്ന ഈ ഗാലറികളിൽ പതിനയ്യായിരവും ഇരുപതിനായിരവും കാണികളാണ് ശ്വാസമടക്കിപ്പിടിച്ച് കളി കാണുന്നത്.

വൈകുന്നേരം അഞ്ച് മണിക്ക് തന്നെ ടിക്കറ്റ് കൗണ്ടറുകൾക്ക് മുന്നിൽ നീണ്ട നിരകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ഗ്രാമങ്ങളിലെ ഓട്ടോ ഡ്രൈവർമാരും കർഷകരും വ്യാപാരികളും പ്രവാസികളും വിദേശ താരങ്ങളും ഒരുമിച്ച് ഒരേ തട്ടിലിരുന്ന് ആരവം മുഴക്കുന്ന കാഴ്ച മലബാറിന്റെ വർഗ്ഗ-മത രഹിതമായ സാഹോദര്യത്തിന്റെ നേർസാക്ഷ്യമാണ്.

ഒരു വിസിൽ കേൾക്കുമ്പോൾ ഇരുപതിനായിരം പേർ ഒരുമിച്ച് ശ്വാസമടക്കിപ്പിടിക്കുന്നതും, ഗോൾ വീഴുമ്പോൾ ആകാശം മുട്ടെ മുഴങ്ങുന്ന ആർപ്പുവിളികളും ഫുട്ബോളിനോടുള്ള മലബാറിന്റെ അടങ്ങാത്ത പ്രണയത്തെയാണ് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്.

മഴയും വെയിലും കൊണ്ട് പഴുത്ത മുളന്തടികൾ കയറുകൾ കൊണ്ട് വരിഞ്ഞുമുറുക്കി ആണി പോലും അടിക്കാതെയാണ് പാരമ്പര്യ ആശാരിമാർ ഈ വമ്പൻ ഗാലറികൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്. തങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ക്ലബ്ബുകളുടെ മത്സരങ്ങൾ കാണാൻ കിലോമീറ്ററുകളോളം ടെമ്പോകളിലും ജീപ്പുകളിലും യാത്ര ചെയ്ത് എത്തുന്ന ആരാധകക്കൂട്ടം സെവൻസിന്റെ മാത്രം പ്രത്യേകതയാണ്. അൽ മദീനയുടെ മഞ്ഞക്കുപ്പായക്കാരോ ഫിഫ മഞ്ചേരിയുടെ നീലപ്പടയോ കളത്തിലിറങ്ങുമ്പോൾ മൈതാനങ്ങളിൽ അലയടിക്കുന്ന ആവേശം യൂറോപ്യൻ ക്ലബ്ബ് ഡെർബികളെപ്പോലും അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നതാണ്.

സെവൻസ് മത്സരങ്ങളുടെ മറ്റൊരു വലിയ ആകർഷണം നാടൻ കമന്റേറ്റർമാരുടെ വാക്ചാതുരിയാണ്. ഷാൻ വണ്ടൂരിനെപ്പോലുള്ള പ്രശസ്ത അനൗൺസർമാർ “അതാ വെടിയുണ്ട പോലെ പന്ത് പോസ്റ്റിലേക്ക് കുതിക്കുന്നു…” എന്ന് മൈക്കിലൂടെ അലറുമ്പോൾ ഗാലറികൾ ഇളകിമറിയുന്നു. രാത്രി പതിനൊന്ന് മണിക്ക് കളി കഴിഞ്ഞ് പിരിഞ്ഞാലും ഗ്രാമത്തിലെ ചായക്കടകളിൽ പുലരുവോളം നടക്കുന്ന തർക്കങ്ങളും വിശകലനങ്ങളും സെവൻസ് നൽകുന്ന ലഹരി എത്രത്തോളമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. കുടുംബസമേതം കളി കാണാൻ എത്തുന്ന സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും സെവൻസ് ഗാലറികൾക്ക് വലിയൊരു സാംസ്കാരിക മഹിമ നൽകുന്നു. സ്ത്രീ സൗഹൃദപരമായ അന്തരീക്ഷം ഒരുക്കാൻ സംഘാടക സമിതികൾ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്. മത്സരം നടക്കുന്ന ദിവസങ്ങളിൽ നാട് മുഴുവൻ ഫുട്ബോൾ ചർച്ചകളിൽ മുഴുകുന്നു. തെരുവോരങ്ങളിലും വായനശാലകളിലും ചായപ്പീടികകളിലും കളി വിശകലനങ്ങൾ സജീവമാകുന്നു.

ആഫ്രിക്കൻ താരങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം: ഗ്രാമങ്ങളിലെ അന്താരാഷ്ട്ര താരങ്ങൾ

ഇന്ത്യാ ടുഡേ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പ്രത്യേക അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നത്, ഓരോ വർഷവും അഞ്ഞൂറിലധികം ആഫ്രിക്കൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരാണ് കേരളത്തിലെ സെവൻസ് ടീമുകളിൽ കളിക്കാനായി എത്തുന്നത് എന്നാണ്. മുംബൈ, ഡൽഹി തുടങ്ങിയ മെട്രോ നഗരങ്ങളിലെ സ്പോർട്സ് ഏജൻസികൾ വഴിയാണ് ഇവരെ പ്രാദേശിക ക്ലബ്ബുകൾ കരാറടിസ്ഥാനത്തിൽ കൊണ്ടുവരുന്നത്.

ഘാന, നൈജീരിയ, കാമറൂൺ, ഐവറി കോസ്റ്റ് എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കളിക്കാർക്ക് മലബാറിലെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ വലിയ സ്വീകരണമാണ് ലഭിക്കുന്നത്. റോയൽ ട്രാവൽസ് കോഴിക്കോട്, അൽ മദീന ചെർപ്പുളശ്ശേരി, മെഡിഗാഡ് അരീക്കോട്, ഫിഫ മഞ്ചേരി, കെ.ആർ.എസ് കോഴിക്കോട് തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ സെവൻസ് ക്ലബ്ബുകളിലെല്ലാം ആഫ്രിക്കൻ താരങ്ങൾ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണ്.

കേവലം കളിക്കാർ എന്നതിലുപരി, ഗ്രാമങ്ങളിലെ വീടുകളിലും ക്ലബ്ബ് മുറികളിലും താമസിക്കുന്ന ഇവർ മലബാറിന്റെ തനത് ഭക്ഷണമായ പൊറോട്ടയും ബീഫും ബിരിയാണിയും കഴിച്ചും, മലയാളം വാക്കുകൾ പഠിച്ചും നാട്ടുസമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറുന്നു. ഭാഷയും വംശവും നിറവും മറന്ന് മനുഷ്യർ തമ്മിൽ സ്നേഹത്തിന്റെ പാലം പണിയാൻ സെവൻസ് ഫുട്ബോളിന് സാധിക്കുന്നു.

ബെംഗളൂരു, പൂനെ, ഡൽഹി തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളിലെ കോളേജുകളിൽ പഠിക്കാനെത്തുന്ന ആഫ്രിക്കൻ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ നിന്നാണ് ഈ ബന്ധം ആരംഭിക്കുന്നത്. മൈതാനത്തെ കാൽപന്ത് കളിക്കപ്പുറം ഗ്രാമങ്ങളിലെ ഓണാഘോഷങ്ങളിലും പെരുന്നാൾ സൽക്കാരങ്ങളിലും ഈ വിദേശ താരങ്ങൾ മുൻനിരയിലുണ്ടാകും. തുടക്കത്തിൽ ഭാഷയറിയാതെ ബുദ്ധിമുട്ടിയിരുന്ന ഇവർ ഏതാനും ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ “പാസ്സ് താ”, “അടിച്ചോ” തുടങ്ങിയ മലയാളം ഫുട്ബോൾ വാക്കുകൾ പഠിച്ചെടുത്ത് കാണികളെ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ അതിരുകളില്ലാത്ത കാരുണ്യം ഈ ആഫ്രിക്കൻ കളിക്കാർക്ക് മലബാർ സമ്മാനിക്കുന്നു.

സംവിധായകൻ സക്കരിയ്യ മുഹമ്മദ് ഒരുക്കിയ ‘സുഡാനി ഫ്രം നൈജീരിയ’ എന്ന സിനിമ സാമുവൽ അബിയോള റോബിൻസൺ എന്ന ആഫ്രിക്കൻ താരത്തിലൂടെ കാണിച്ചുതന്നത് മലബാറിലെ ഓരോ വീട്ടിലും വിദേശ കളിക്കാർക്ക് ലഭിക്കുന്ന മാതൃവാത്സല്യമാണ്. പരിക്കേറ്റ് കിടപ്പിലാകുന്ന വിദേശ താരത്തെ സ്വന്തം മകനെപ്പോലെ പരിചരിക്കുന്ന മലപ്പുറത്തെ ഉമ്മമാരുടെ സ്നേഹം സാങ്കൽപ്പികമല്ല; മറിച്ച് ഈ മണ്ണിലെ യഥാർത്ഥ ജീവിതാനുഭവമാണ്. ചിലപ്പോൾ വിസ കാലാവധി തീരുന്നതും സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകളും ഇവരെ അലട്ടാറുണ്ടെങ്കിലും മലബാറിന്റെ ആതിഥ്യമര്യാദ ഇവർക്ക് എപ്പോഴും തുണയാകുന്നു.

റംസാൻ മാസങ്ങളിലെ നോമ്പുകാലത്തും തദ്ദേശീയ ഉത്സവങ്ങളിലും നാട്ടുകാർക്കൊപ്പം പങ്കുചേരുന്ന ആഫ്രിക്കൻ താരങ്ങൾ മലബാറിന്റെ ഹൃദയം കവർന്നെടുക്കുന്നു. കളി കഴിഞ്ഞ് മൈതാനത്തുനിന്ന് പുറത്തിറങ്ങുമ്പോൾ തങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട വിദേശ താരങ്ങളെ തൊട്ടുനോക്കാനും സെൽഫിയെടുക്കാനും മത്സരിക്കുന്ന കൊച്ചുകുട്ടികളുടെ സ്നേഹം വർണ്ണവിവേചനമില്ലാത്ത ഒരു പുതിയ ലോകത്തെയാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. വിദേശ താരങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം കേരളത്തിലെ കളിക്കാർക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള കായിക തന്ത്രങ്ങളും വേഗതയും കണ്ടുപഠിക്കാൻ വലിയൊരു അവസരമാണ് നൽകുന്നത്.

കേരളത്തിലെ സെവൻസ് ഫുട്ബോൾ: ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലെ സാമ്പത്തിക ഉത്തേജനം

സെവൻസ് ഫുട്ബോൾ കേവലം കായിക വിനോദം മാത്രമല്ല, കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ വാർഷിക വിറ്റുവരവുള്ള ശക്തമായൊരു ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ (Grassroots Economy) കൂടിയാണ്:

• ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫണ്ടിംഗ്: മലബാറിലെ ഭൂരിഭാഗം സെവൻസ് ടൂർണമെന്റുകളും സംഘടിപ്പിക്കുന്നത് ജീവകാരുണ്യ ഫണ്ട് സമാഹരണത്തിനായാണ്. ഡയാലിസിസ് സെന്ററുകൾ, അനാഥാലയങ്ങൾ, നിർദ്ധനർക്കുള്ള ഭവന നിർമ്മാണം, ആശുപത്രി ചികിത്സാ സഹായം എന്നിവയ്ക്ക് ടൂർണമെന്റ് ടിക്കറ്റ് വരുമാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് രൂപയാണ് വിനിയോഗിക്കുന്നത്.
• പ്രാദേശിക വ്യാപാരത്തിലെ കുതിപ്പ്: ടൂർണമെന്റ് നടക്കുന്ന ഗ്രാമങ്ങളിലെ ചായക്കടകൾ, തട്ടുകടകൾ, കൂൾബാറുകൾ, ഓട്ടോ-ടാക്സി സർവീസുകൾ, ലൈറ്റ് ആൻഡ് സൗണ്ട് സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് ദിവസേന പതിനായിരക്കണക്കിന് രൂപയുടെ ബിസിനസ്സ് ലഭിക്കുന്നു.
• കളിക്കാരുടെ വരുമാനം: ഒരു മത്സരത്തിന് അയ്യായിരം മുതൽ ഇരുപതിനായിരം രൂപ വരെയാണ് പ്രാദേശിക കളിക്കാർക്കും വിദേശ താരങ്ങൾക്കും മാച്ച് ഫീസായി ലഭിക്കുന്നത്. മാസത്തിൽ ഇരുപതും ഇരുപത്തിയഞ്ചും മത്സരങ്ങൾ കളിക്കുന്നതിലൂടെ സാധാരണക്കാരായ കളിക്കാർക്ക് തങ്ങളുടെ കുടുംബം പോറ്റാൻ സാധിക്കുന്നു.

മുപ്പത് മിനിറ്റ് വീതമുള്ള രണ്ട് പകുതികളിലായി ഒരു മണിക്കൂർ കൊണ്ട് കളി തീരുന്ന സെവൻസ് മത്സരങ്ങൾക്ക് 50 രൂപ മുതൽ 150 രൂപ വരെയാണ് ടിക്കറ്റ് നിരക്ക്. ഒരു സീസണിൽ മാത്രം കോടിക്കണക്കിന് രൂപയാണ് ഈ ടൂർണമെന്റുകളിലൂടെ മലബാറിലെ ഗ്രാമീണ വിപണിയിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തുന്നത്. ടൂർണമെന്റ് കമ്മിറ്റികൾ സമാഹരിക്കുന്ന തുകയിൽ നിന്ന് ഓരോ വർഷവും നൂറുകണക്കിന് നിർദ്ധന രോഗികൾക്ക് ഡയാലിസിസ് കിറ്റുകളും മരുന്നുകളും സൗജന്യമായി വിതരണം ചെയ്യുന്നുണ്ട് എന്നത് സെവൻസിന്റെ ജീവകാരുണ്യ മുഖത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.

ഗൾഫ് പ്രവാസികളും പ്രാദേശിക വ്യാപാരികളുമാണ് സെവൻസ് ക്ലബ്ബുകളുടെ പ്രധാന സ്പോൺസർമാർ. ലക്ഷക്കണക്കിന് രൂപ മുടക്കിയാണ് ഓരോ ടീമും ജഴ്സികളും ഉപകരണങ്ങളും ഒരുക്കുന്നത്. റോയൽ ട്രാവൽസിന്റെയോ അൽ മദീനയുടെയോ ജഴ്സികൾ ധരിച്ച് സ്കൂളുകളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും അഭിമാനത്തോടെ നടക്കുന്ന കുട്ടികൾ മലബാറിന്റെ ഏത് മുക്കിലും സുപരിചിതമായ കാഴ്ചയാണ്. പ്രാദേശിക യുവതയെ ലഹരിയിൽ നിന്നും ദുശ്ശീലങ്ങളിൽ നിന്നും അകറ്റി കായികവഴിയിലേക്ക് നയിക്കാൻ ഈ ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബുകൾക്ക് സാധിക്കുന്നുണ്ട്.

മത്സരങ്ങൾ നടക്കുന്ന ദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രാമങ്ങളിലേക്ക് പ്രത്യേക ട്രിപ്പുകൾ നടത്തുന്ന ഓട്ടോറിക്ഷകളും ജീപ്പുകളും ടീമുകളുടെ കൊടികൾ കെട്ടി സർവീസ് നടത്തുന്നു. രാത്രി വൈകിയും ഗതാഗത സൗകര്യമൊരുക്കാൻ ഡ്രൈവർമാർ കാണിക്കുന്ന സഹകരണം ടൂർണമെന്റുകൾ വൻ വിജയമാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഒരു ഗ്രാമത്തിന്റെ മുഴുവൻ സാമ്പത്തിക ചലനങ്ങളെയും സ്വാധീനിക്കാൻ ഈ ടൂർണമെന്റുകൾക്ക് കഴിയുന്നു എന്നത് അത്ഭുതകരമായ സത്യമാണ്. പ്രാദേശിക കർഷകർക്കും കച്ചവടക്കാർക്കും ഇത് വലിയ ആശ്വാസമാണ്. സെവൻസിലൂടെ സമാഹരിക്കുന്ന ജീവകാരുണ്യ ഫണ്ടുകൾ നാടിന്റെ നന്മയ്ക്കായി വിനിയോഗിക്കപ്പെടുന്നു എന്നത് ഈ കായിക മാമാങ്കത്തിന്റെ പവിത്രത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

പ്രൊഫഷണൽ ഫുട്ബോളുമായുള്ള സംഘർഷങ്ങളും പരിക്കുകളുടെ ആശങ്കയും

റിസർച്ച് ഗേറ്റ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കായിക സാമൂഹിക പഠനം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്, സെവൻസ് ഫുട്ബോളിന്റെ അതിപ്രസരം കേരളത്തിൽ നിന്ന് മികച്ച അന്താരാഷ്ട്ര താരങ്ങൾ ഉയർന്നുവരുന്നതിന് ചില പ്രതിബന്ധങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട് എന്നാണ്:

• കടുത്ത ശാരീരിക ആഘാതങ്ങളും പരിക്കുകളും: സിമന്റ് തറ പോലെയുള്ള കഠിനമായ മൺമൈതാനങ്ങളിൽ അതിവേഗം കളിക്കുന്നത് മൂലം കളിക്കാരുടെ കാൽമുട്ടിലെ ലിഗമെന്റുകൾ (ACL/MCL) തകരുന്നതും ഗുരുതരമായ പരിക്കുകൾ ഏൽക്കുന്നതും പതിവാണ്. കൃത്യമായ സ്പോർട്സ് മെഡിസിൻ സൗകര്യങ്ങളോ ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷയോ ഇല്ലാതെ കരിയർ തന്നെ അവസാനിച്ചുപോയ ഒട്ടേറെ പ്രതിഭകളുണ്ട്.
• കളിക്കാരുടെ അമിത ജോലിഭാരം: നാലോ അഞ്ചോ മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ അറുപതും എഴുപതും മത്സരങ്ങൾ കളിക്കേണ്ടി വരുന്നത് കളിക്കാരെ കടുത്ത ക്ഷീണത്തിലേക്ക് (Burnout) തള്ളിവിടുന്നു. ഇത് ഔദ്യോഗിക പതിനൊന്നംഗ ഫുട്ബോളിൽ കൃത്യമായ ഫോം നിലനിർത്താൻ കളിക്കാർക്ക് തടസ്സമാകുന്നു.
• ഔദ്യോഗിക ഫെഡറേഷനുമായുള്ള തർക്കങ്ങൾ: ഓൾ ഇന്ത്യ ഫുട്ബോൾ ഫെഡറേഷനും (AIFF) കേരള ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷനും (KFA) അംഗീകാരമില്ലാത്ത സെവൻസ് മത്സരങ്ങളിൽ കളിക്കുന്ന കളിക്കാർക്ക് വിലക്കേർപ്പെടുത്തുന്ന നടപടികൾ മുൻപ് വലിയ വിവാദങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചിരുന്നു.

സെവൻസിൽ തിളങ്ങിനിൽക്കുമ്പോൾ അപ്രതീക്ഷിതമായി ഉണ്ടാകുന്ന പരിക്കുകൾ മൂലം കളി നിർത്തേണ്ടി വന്ന നിരവധി കളിക്കാർ മലബാറിലുണ്ട്. ചെലവേറിയ എം.ആർ.ഐ (MRI) സ്കാനിംഗും ലിഗമെന്റ് ശസ്ത്രക്രിയകളും താങ്ങാനാവാതെ വരുന്നത് തടയാൻ സർക്കാരിന്റെ കായിക വകുപ്പ് പ്രത്യേക സ്പോർട്സ് മെഡിസിൻ ക്ലിനിക്കുകൾ മലബാർ മേഖലയിൽ ആരംഭിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

സൂപ്പർ ലീഗ് കേരള (Super League Kerala) പോലുള്ള പുതിയ പ്രൊഫഷണൽ ലീഗുകൾ സെവൻസ് മൈതാനങ്ങളെ വെറുമൊരു മത്സരവേദിയായല്ല, മറിച്ച് അത്യപൂർവ്വ പ്രതിഭകളെ കണ്ടെത്താനുള്ള സ്കൗട്ടിംഗ് കേന്ദ്രമായാണ് കാണുന്നത്. സമ്മർദ്ദഘട്ടങ്ങളിൽ മിന്നൽ വേഗത്തിൽ തീരുമാനമെടുക്കാനും പന്തിൽ മികച്ച നിയന്ത്രണം പുലർത്താനും സെവൻസ് കളിക്കാർ കാണിക്കുന്ന മികവ് പ്രൊഫഷണൽ ക്ലബ്ബുകളെ ഏറെ ആകർഷിക്കുന്നുണ്ട്. കളിക്കാരുടെ ശാരീരിക സുരക്ഷ മുൻനിർത്തി കളിക്കളങ്ങളിൽ ഡോക്ടർമാരുടെയും മെഡിക്കൽ ടീമുകളുടെയും സാന്നിധ്യം നിർബന്ധമാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഗാലറി സുരക്ഷയും സംഘാടനത്തിലെ പോരായ്മകളും

ദി ഹിന്ദു റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത വണ്ടൂരിലെ ഗാലറി തകർച്ച പോലുള്ള അപകടങ്ങൾ സെവൻസ് സംഘാടകർക്ക് വലിയൊരു മുന്നറിയിപ്പാണ് നൽകുന്നത്. ശേഷിയിലധികം ആളുകളെ മുള ഗാലറികളിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നതും, ശക്തമായ മഴയിലും കാറ്റിലും ഗാലറികൾ തകർന്നുവീഴുന്നതും നൂറുകണക്കിന് കാണികൾക്ക് പരിക്കേൽക്കാൻ ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

താൽക്കാലിക ഗാലറികൾ നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ വിദഗ്ദ്ധ എഞ്ചിനീയറിംഗ് പരിശോധനകൾ നടത്തണമെന്നും, അഗ്നിശമന-പോലീസ് അനുമതികൾ നിർബന്ധമാക്കണമെന്നും ജില്ലാ ഭരണകൂടങ്ങൾ കർശന നിർദ്ദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ദുരന്തങ്ങൾ ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് സുരക്ഷിതമായി കളി കാണാനുള്ള സൗകര്യം ഒരുക്കുക എന്നത് കാണികളുടെ മൗലികാവകാശമാണ്.

പരമ്പരാഗത മൺമൈതാനങ്ങൾക്ക് പകരം പഞ്ചായത്തുകൾ മുൻകൈയെടുത്ത് ആധുനിക ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ടർഫുകളും സ്ഥിരം ഗാലറികളും നിർമ്മിക്കുന്നത് കളിക്കാരുടെ സുരക്ഷയ്ക്കും കാണികളുടെ സൗകര്യത്തിനും അനിവാര്യമാണ്.

ഇതിനൊപ്പം കളിക്കളങ്ങളിൽ കളിക്കാർക്ക് ഗുരുതരമായി പരിക്കേൽക്കുമ്പോൾ പ്രഥമശുശ്രൂഷ നൽകാൻ മൈതാനത്തിനരികിൽ ആംബുലൻസുകളും പാരാമെഡിക്കൽ ജീവനക്കാരും സദാ സജ്ജമായിരിക്കണം. കളി നിയമങ്ങൾ പാലിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താൻ പരിചയസമ്പന്നരായ റഫറിമാരെ നിയമിക്കേണ്ടതും അത്യാവശ്യമാണ്. സുരക്ഷിതമായ കായിക സംസ്കാരം വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിൽ പൊതുസമൂഹത്തിനും വലിയൊരു പങ്കുണ്ട്.

ഭാവിയിലേക്കുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ: സെവൻസിന്റെ ശാക്തീകരണത്തിനായി

കേരളത്തിന്റെ ഈ തനത് കായിക പാരമ്പര്യത്തെ കൂടുതൽ പ്രൊഫഷണലാക്കി മാറ്റുന്നതിനായി ഇനിപ്പറയുന്ന നയപരമായ ഇടപെടലുകൾ നടപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്:

• കളിക്കാർക്ക് സമഗ്ര ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ: സെവൻസ് കളിക്കാർക്ക് പരിക്കേൽക്കുമ്പോൾ സൗജന്യ ശസ്ത്രക്രിയയും പുനരധിവാസവും ഉറപ്പാക്കുന്ന ‘സ്പോർട്സ് ഇൻഷുറൻസ് ഫണ്ട്’ കെ.എസ്.എഫ്.എ രൂപീകരിക്കുക.
• ശാസ്ത്രീയ ഫിറ്റ്നസ് പരിശീലനം: കളിക്കാർക്ക് കൃത്യമായ വിശ്രമം ഉറപ്പാക്കുന്ന രീതിയിൽ മത്സര ഷെഡ്യൂളുകൾ ക്രമീകരിക്കുകയും ശാസ്ത്രീയ ഫിസിയോതെറാപ്പി പിന്തുണ ലഭ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുക.
• ഗാലറികൾക്ക് കർശന ഫിറ്റ്നസ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ്: തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ എൻജിനീയറിംഗ് വിഭാഗത്തിന്റെ പരിശോധനയ്ക്കും ഫിറ്റ്നസ് സർട്ടിഫിക്കറ്റിനും വിധേയമായി മാത്രമേ ഗാലറികൾക്ക് പ്രവർത്തനാനുമതി നൽകാവൂ.

• തദ്ദേശീയ ടാലന്റ് ഹബ്ബുകൾ: മലപ്പുറത്തും കോഴിക്കോട്ടും പ്രത്യേക ഗ്രാസ്റൂട്ട് ഫുട്ബോൾ ഡെവലപ്‌മെന്റ് സെന്ററുകൾ കായിക വകുപ്പ് ആരംഭിച്ച് സെവൻസിൽ നിന്ന് തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന പ്രതിഭകൾക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര പരിശീലനം നൽകുക.

• റഫറിമാർക്ക് പ്രൊഫഷണൽ പരിശീലനം: സെവൻസ് മത്സരങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്ന പ്രാദേശിക റഫറിമാർക്ക് ദേശീയ നിലവാരത്തിലുള്ള ഫിഫ ചട്ടങ്ങൾ പരിചയപ്പെടുത്തുന്ന പ്രത്യേക ശിൽപ്പശാലകൾ സംഘടിപ്പിക്കുക.
• വനിതാ സെവൻസ് ടൂർണമെന്റുകൾ: വനിതാ ഫുട്ബോൾ താരങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി പ്രത്യേക വനിതാ സെവൻസ് ലീഗുകൾ സംഘടിപ്പിക്കുക.
• ഗ്രാസ്റൂട്ട് അക്കാദമികളുമായുള്ള സംയോജനം: സെവൻസ് ഫുട്ബോളിന്റെ ജനപ്രീതിയെയും ഊർജ്ജത്തെയും ഉപയോഗപ്പെടുത്തി കുട്ടികൾക്കായി അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരമുള്ള റെസിഡൻഷ്യൽ ഫുട്ബോൾ അക്കാദമികൾ ആരംഭിക്കുക.

ഉപസംഹാരം

മലബാറിന്റെ രാത്രികളെ വെളിച്ചത്തിലും ആവേശത്തിലും ആറാടിക്കുന്ന സെവൻസ് ഫുട്ബോൾ കേവലം തൊണ്ണൂറ് മിനിറ്റിന്റെ കളി മാത്രമല്ല; മറിച്ച് ഒരു നാടിന്റെ സംസ്കാരവും ഹൃദയമിടിപ്പുമാണ്. മുള ഗാലറികളിൽ തോളോടുതോളിരുന്ന് ആർത്തുവിളിക്കുന്ന പതിനായിരങ്ങളും, നാടിനെ സ്വന്തം നാടായി സ്നേഹിക്കുന്ന ആഫ്രിക്കൻ താരങ്ങളും ചേർന്ന് രചിക്കുന്നത് സൗഹൃദത്തിന്റെയും സ്നേഹത്തിന്റെയും അനശ്വര കാവ്യമാണ്.

ന്യൂനതകൾ പരിഹരിച്ചും കളിക്കാരുടെയും കാണികളുടെയും സുരക്ഷിതത്വം ഉറപ്പാക്കിയും ഈ കായിക പാരമ്പര്യത്തെ സംരക്ഷിച്ചുനിർത്തേണ്ടതുണ്ട്. കേരളത്തിന്റെ ഫുട്ബോൾ പ്രണയം എന്നും അണയാതെ ജ്വലിച്ചുനിൽക്കുന്നതിൽ ഈ മൺമൈതാനങ്ങൾ വഹിക്കുന്ന പങ്ക് നിസ്തുലമാണ്. മൺമൈതാനങ്ങളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയ ഈ കാൽപന്ത് പ്രണയം ഇനിയും തലമുറകളിലേക്ക് പടർന്നുപന്തലിക്കട്ടെ. ഫുട്ബോളിന്റെ ഈ നാടോടി വസന്തം കേരളത്തിന്റെ കായിക ഹൃദയത്തിൽ എന്നും മായാതെ നിൽക്കും. ഈ മൺമൈതാനങ്ങൾ കേരളത്തിന്റെ അഭിമാനമാണ്. പന്തുകളിയുടെ ഈ ഉത്സവ വസന്തം ഒരിക്കലും നിലയ്ക്കാതിരിക്കട്ടെ. ഇത് മലബാറിന്റെ ആത്മാവാണ്. പന്തുകളിയുടെ മാന്ത്രികത എന്നും കേരളത്തിന്റെ മണ്ണിൽ അലയടിക്കട്ടെ. ഓരോ ഫുട്ബോൾ പ്രേമിയുടെയും മനസ്സ് നിറയ്ക്കുന്ന വിസ്മയമായി സെവൻസ് എന്നും നിലനിൽക്കും. ഇത് നാടിന് വലിയ നേട്ടമാണ്.

സ്രോതസ്സുകൾ

• African scissor cut in Kerala village football: How foreign stars power Sevens leagues — India Today
• Habitus Hinders: Exploring Grassroots Football and Sevens Culture in Malabar — ResearchGate Sociological Study
• Football grounds come alive in Malabar: The Sevens frenzy — The Hindu
• Dozens injured as football gallery collapses during sevens match at Wandoor — The Hindu