കേരളത്തിലെ പക്ഷാഘാത പരിചരണ ശൃംഖലയും ഗോൾഡൻ അവർ ത്രോംബോലിസിസ് വിപ്ലവവും

ഉള്ളടക്കം

1. വാർദ്ധക്യ കേരളവും പക്ഷാഘാത പരിചരണ ശൃംഖല നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികളും
2. ഗോൾഡൻ അവറും സൗജന്യ ആൾട്ടെപ്ലേസ് കുത്തിവെയ്പ്പും
3. ടെലി-സ്ട്രോക്ക് ശൃംഖലയും ഹബ്ബ്-ആൻഡ്-സ്പോക്ക് മാതൃകയും
4. തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജും അത്യാധുനിക ന്യൂറോ-ഇന്റർവെൻഷൻ സൗകര്യങ്ങളും
5. ബി ഫാസ്റ്റ് (BE-FAST) അവബോധവും ആശാ പ്രവർത്തകരുടെ പങ്കും
6. സമഗ്ര ന്യൂറോ-റീഹാബിലിറ്റേഷനും പാലിയേറ്റീവ് സംയോജനവും
7. ഇന്ത്യയ്ക്കും കേരളത്തിനുമുള്ള ദേശീയ പാഠങ്ങളും ഭാവി വെല്ലുവിളികളും
8. ഉപസംഹാരം
9. സ്രോതസ്സുകൾ

കേരളത്തിന്റെ പൊതുജനാരോഗ്യ ചരിത്രത്തിൽ പകർച്ചവ്യാധി നിയന്ത്രണത്തിലും ശിശുമരണ നിരക്ക് കുറയ്ക്കുന്നതിലും കൈവരിച്ച സമാനതകളില്ലാത്ത നേട്ടങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സംസ്ഥാനം ഇപ്പോൾ പുതിയൊരു അത്യാഹിത ചികിത്സാ വിപ്ലവത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുകയാണ്. വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജീവിതശൈലീ രോഗങ്ങളും ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദ്ദവും പ്രമേഹവും സംസ്ഥാനത്ത് പക്ഷാഘാത (Stroke) ബാധിതരുടെ എണ്ണത്തിൽ വലിയ വർദ്ധനവാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. പ്രതിവർഷം അരലക്ഷത്തിലേറെ ആളുകൾ പക്ഷാഘാതത്തിന് ഇരയാകുന്ന ഒരു സംസ്ഥാനത്ത്, രോഗലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടമായി ആദ്യത്തെ നാലര മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ നൽകേണ്ട ജീവരക്ഷാ ചികിത്സയായ ‘ഗോൾഡൻ അവർ ത്രോംബോലിസിസ്’ (Golden Hour Thrombolysis) താഴെത്തട്ടിലുള്ള ആശുപത്രികളിൽ വരെ ലഭ്യമാക്കിക്കൊണ്ട് രൂപീകരിച്ച ‘പക്ഷാഘാത പരിചരണ ശൃംഖല’ (Stroke Care Network) ഇന്ന് ലക്ഷക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ ജീവനും ആയുസ്സും സംരക്ഷിക്കുന്ന മാതൃകയായി മാറുന്നു.

തലച്ചോറിലേക്കുള്ള രക്തയോട്ടം നിലച്ചുപോകുന്ന ഇസ്കീമിക് സ്ട്രോക്ക് (Ischemic Stroke) ബാധിക്കുന്ന രോഗികളിൽ ഓരോ മിനിറ്റിലും 19 ലക്ഷത്തോളം ന്യൂറോണുകളാണ് നശിച്ചുപോകുന്നത്. കൃത്യസമയത്ത് രക്തക്കട്ട അലിയിച്ചു കളയുന്ന ത്രോംബോലിസിസ് കുത്തിവെയ്പ്പ് നൽകിയില്ലെങ്കിൽ രോഗി ആജീവനാന്ത പക്ഷാഘാതത്തിന് അടിപ്പെടുകയോ മരണപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്ന അതീവ സങ്കീർണ്ണമായ അവസ്ഥയാണിത്. സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിൽ 25,000 മുതൽ 40,000 രൂപ വരെ ഈടാക്കുന്ന ഈ അടിയന്തര കുത്തിവെയ്പ്പും അനുബന്ധ ന്യൂറോ ഇന്റർവെൻഷൻ ചികിത്സകളും സാധാരണക്കാർക്ക് സൗജന്യമായി ലഭ്യമാക്കിക്കൊണ്ട് കേരള സർക്കാർ ആവിഷ്കരിച്ച സമഗ്ര പക്ഷാഘാത പരിചരണ പദ്ധതി വലിയൊരു ജനകീയ കാരുണ്യ മാതൃകയാണ് തീർക്കുന്നത്.

മെഡിക്കൽ കോളേജുകളെ ലോകോത്തര സമഗ്ര സ്ട്രോക്ക് സെന്ററുകളാക്കി (Comprehensive Stroke Centers) മാറ്റുന്നതിനൊപ്പം താലൂക്ക്, ജില്ലാ, ജനറൽ ആശുപത്രികളെ ബന്ധിപ്പിച്ച് രൂപീകരിച്ച ടെലി-സ്ട്രോക്ക് (Tele-stroke) ശൃംഖല ഗ്രാമീണ മേഖലയിലുള്ള രോഗികൾക്കും സമയോചിത വിദഗ്ദ്ധ ചികിത്സ ഉറപ്പാക്കുന്നു. മരണത്തെയും സ്ഥിരമായ വൈകല്യത്തെയും അതിജീവിച്ച് മനുഷ്യരെ സാധാരണ ജീവിതത്തിലേക്ക് മടക്കിക്കൊണ്ടുവരാൻ കേരളം നടത്തുന്ന ഈ ശാസ്ത്രീയ ഇടപെടലുകൾ രാജ്യത്തെ മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും വലിയൊരു വഴികാട്ടിയാണ്. ഈ സമഗ്ര പക്ഷാഘാത പ്രതിരോധ ശൃംഖലയുടെ ഘടനയും സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റങ്ങളും വെല്ലുവിളികളും ആഴത്തിൽ പരിശോധിക്കുകയാണ് ഇവിടെ.

വാർദ്ധക്യ കേരളവും പക്ഷാഘാത പരിചരണ ശൃംഖല നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികളും

കേരളം നേരിടുന്ന ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ ജനസംഖ്യാപരമായ മാറ്റം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അതിവേഗത്തിലുള്ള വാർദ്ധക്യമാണ്. ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളേക്കാൾ ഉയർന്ന ആയുർദൈർഘ്യവും മുതിർന്ന പൗരന്മാരുടെ എണ്ണവും ഉള്ള കേരളത്തിൽ പക്ഷാഘാതം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ആരോഗ്യ-സാമ്പത്തിക ആഘാതം വളരെ വലുതാണ്. ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദ്ദം, നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത പ്രമേഹം, കൊളസ്ട്രോൾ, മാനസിക സമ്മർദ്ദം, പുകവലി എന്നിവ പക്ഷാഘാത സാധ്യതയെ പലമടങ്ങ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. സാധാരണയായി അറുപത് വയസ്സിന് മുകളിലുള്ളവരിലാണ് ഇത് കൂടുതലായി കണ്ടിരുന്നതെങ്കിൽ, അടുത്ത കാലത്തായി മുപ്പതുകളിലും നാൽപ്പതുകളിലുമുള്ള ചെറുപ്പക്കാരിലും സ്ട്രോക്ക് വർദ്ധിച്ചുവരുന്നത് ആരോഗ്യരംഗത്തെ അതീവ ആശങ്കാജനകമായ മാറ്റമാണ്.

ഒരു കുടുംബത്തിലെ അത്താണിയായ വ്യക്തി പക്ഷാഘാതം വന്ന് കിടപ്പിലാകുമ്പോൾ അത് കേവലം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ആരോഗ്യ പ്രശ്നം മാത്രമല്ല, ആ കുടുംബത്തിന്റെ മുഴുവൻ സാമ്പത്തിക തകർച്ചയ്ക്കും കാരണമാകുന്നു. ദീർഘകാല ഫിസിയോതെറാപ്പി, നിരന്തര മരുന്നുകൾ, തൊഴിൽ നഷ്ടം എന്നിവ കുടുംബങ്ങളെ കൊടിയ ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നു. ഈ യാഥാർത്ഥ്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് കേവലം തൃതീയതല ആശുപത്രികളിൽ മാത്രം കേന്ദ്രീകരിക്കാതെ, പ്രാഥമിക തലത്തിൽ തന്നെ പക്ഷാഘാതം തിരിച്ചറിയാനും ചികിത്സ നൽകാനും ലക്ഷ്യമിട്ട് പക്ഷാഘാത പരിചരണ ശൃംഖല സർക്കാർ തലത്തിൽ വികസിപ്പിച്ചത്.

മെഡിക്കൽ ഡയലോഗ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതനുസരിച്ച്, സംസ്ഥാനത്തെ ആറ് പ്രധാന സ്ട്രോക്ക് യൂണിറ്റുകൾക്ക് ആഗോള ഗുണനിലവാര അംഗീകാരം (Global Accreditation) നേടിയെടുക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള സമഗ്ര വികസന പദ്ധതികൾ ആരോഗ്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി വീണാ ജോർജ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ലോകോത്തര സ്ട്രോക്ക് സംഘടനകളുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിച്ചുകൊണ്ട് സ്ട്രോക്ക് രജിസ്ട്രിയും ശാസ്ത്രീയ പ്രോട്ടോക്കോളുകളും നടപ്പിലാക്കുന്നതിലൂടെ ആശുപത്രികളിൽ എത്തുന്ന രോഗികളിലെ അതിജീവന നിരക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലേക്ക് ഉയർത്താൻ കേരളത്തിന് സാധിക്കുന്നുണ്ട്.

ഗോൾഡൻ അവറും സൗജന്യ ആൾട്ടെപ്ലേസ് കുത്തിവെയ്പ്പും

ത്രോംബോലിസിസ് ചികിത്സയുടെ കാര്യക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി പുതിയ തലമുറ ടെനെക്ടപ്ലേസ് (Tenecteplase – TNK) കുത്തിവെയ്പ്പുകൾ സർക്കാർ ആശുപത്രികളിൽ പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. പഴയ ആൾട്ടെപ്ലേസ് മരുന്നിനെ അപേക്ഷിച്ച് ഒറ്റ ബോളസ് (Single Bolus) കുത്തിവെയ്പ്പായി ഏതാനും നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ നൽകാൻ സാധിക്കുമെന്നതാണ് ടെനെക്ടപ്ലേസിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത. ഇത് ഡോർ-ടു-നീഡിൽ സമയം വീണ്ടും കുറയ്ക്കുകയും മറ്റ് പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് രോഗികളെ മാറ്റുന്ന യാത്രയ്ക്കിടയിലും രക്തക്കട്ട അലിയാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വിലപിടിപ്പുള്ള ഇത്തരം നൂതന മരുന്നുകൾ പാവപ്പെട്ട ജനങ്ങൾക്ക് സൗജന്യമായി ഉറപ്പാക്കുന്നതിലൂടെ ആരോഗ്യ രംഗത്തെ വിവേചനങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കാൻ കേരളത്തിന് സാധിക്കുന്നുണ്ട്.

പക്ഷാഘാത ചികിത്സയിൽ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ ഘടകം സമയമാണ്. ലക്ഷണങ്ങൾ ആരംഭിച്ച് നാലര മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ (Golden Hour) രോഗിയെ ആശുപത്രിയിലെത്തിച്ച് സി.ടി സ്കാൻ (CT Scan) പരിശോധിച്ച് രക്തസ്രാവമില്ലെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തിയ ശേഷം നൽകുന്ന ഇൻട്രാവീനസ് ത്രോംബോലിസിസ് (Intravenous Thrombolysis) തലച്ചോറിലെ രക്തക്കട്ട അലിയിച്ചു കളയുന്നു. ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന റീകോമ്പിനന്റ് ടിഷ്യു പ്ലാസ്മിനോജൻ ആക്റ്റിവേറ്റർ (recombinant Tissue Plasminogen Activator – rTPA / Alteplase / Tenecteplase) മരുന്നുകൾ സാധാരണക്കാർക്ക് താങ്ങാൻ കഴിയാത്തത്ര ചെലവേറിയതാണ്.

ദി ഹിന്ദു മുൻപ് ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചതുപോലെ, ഈ മരുന്ന് പുറത്തുനിന്ന് വാങ്ങാൻ 40,000 രൂപയോളം ആവശ്യമായി വന്നിരുന്നതിനാൽ നിർധനരായ രോഗികൾക്ക് പലപ്പോഴും ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കാതെ വരുമായിരുന്നു. എന്നാൽ കാരുണ്യ ആരോഗ്യ സുരക്ഷാ പദ്ധതി (KASP) വഴിയും സർക്കാർ ആശുപത്രികളിലെ പ്രത്യേക ഫണ്ട് വഴിയും ഈ മരുന്ന് സൗജന്യമായി ലഭ്യമാക്കാൻ കേരളത്തിന് കഴിഞ്ഞത് ആരോഗ്യ രംഗത്തെ ചരിത്രപരമായ തീരുമാനമാണ്. ഇന്ന് ജില്ലാ, ജനറൽ ആശുപത്രികളിൽ വരെ ത്രോംബോലിസിസ് മരുന്നുകൾ സൗജന്യമായി സ്റ്റോക്ക് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

ഡോർ-ടു-നീഡിൽ സമയം (Door-to-Needle Time) അഥവാ രോഗി ആശുപത്രിയിൽ എത്തിയത് മുതൽ മരുന്ന് കുത്തിവെയ്ക്കുന്നത് വരെയുള്ള സമയം 60 മിനിറ്റിൽ താഴെയായി ചുരുക്കാൻ കർശനമായ എമർജൻസി പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. രോഗി അത്യാഹിത വിഭാഗത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ തന്നെ ട്രയാജ് (Triage) സംവിധാനത്തിലൂടെ മുൻഗണന നൽകുകയും ഉടനടി സി.ടി സ്കാനും രക്തപരിശോധനകളും പൂർത്തിയാക്കി ന്യൂറോളജിസ്റ്റുകളുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ കുത്തിവെയ്പ്പ് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിലൂടെ രോഗിയുടെ സംസാരശേഷിയും ചലനശേഷിയും പൂർണ്ണമായി വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള സാധ്യത ഗണ്യമായി വർദ്ധിക്കുന്നു.

ടെലി-സ്ട്രോക്ക് ശൃംഖലയും ഹബ്ബ്-ആൻഡ്-സ്പോക്ക് മാതൃകയും

പ്രീ-ഹോസ്പിറ്റൽ പരിചരണ രംഗത്ത് കേരളത്തിന്റെ ‘കനിവ് 108’ ആംബുലൻസ് ശൃംഖല വഹിക്കുന്ന പങ്ക് സമാനതകളില്ലാത്തതാണ്. പക്ഷാഘാത ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടമാകുന്ന ഉടൻ തന്നെ 108 ആംബുലൻസ് നമ്പറിലേക്ക് വിളിക്കുമ്പോൾ, പരിശീലനം ലഭിച്ച എമർജൻസി മെഡിക്കൽ ടെക്നീഷ്യന്മാർ (EMT) രോഗിയുടെ രക്തസമ്മർദ്ദം, രക്തത്തിലെ പഞ്ചസാരയുടെ അളവ്, ഓക്സിജൻ സാച്ചുറേഷൻ എന്നിവ പ്രാഥമികമായി പരിശോധിച്ച് ലക്ഷണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. രോഗിയുമായി പുറപ്പെടുന്ന ആംബുലൻസിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള സ്ട്രോക്ക് റെഡി ആശുപത്രിയിലേക്ക് ‘പ്രീ-നോട്ടിഫിക്കേഷൻ’ (Hospital Pre-notification) സന്ദേശം അയക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ രോഗി അത്യാഹിത വിഭാഗത്തിൽ എത്തുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ സി.ടി സ്കാൻ മെഷീനും സ്ട്രോക്ക് ടീമും സജ്ജമാക്കാൻ സാധിക്കുകയും വിലപ്പെട്ട ഡോർ-ടു-സിടി സമയം 15 മിനിറ്റിൽ താഴെയായി ചുരുക്കാൻ കഴിയുകയും ചെയ്യുന്നു.

എല്ലാ താലൂക്ക് അല്ലെങ്കിൽ ജില്ലാ ആശുപത്രികളിലും 24 മണിക്കൂറും ന്യൂറോളജിസ്റ്റുകളുടെ സാന്നിധ്യം ഉറപ്പാക്കുക എന്നത് സാങ്കേതികമായി പ്രയാസകരമാണ്. ഈ പ്രതിസന്ധിയെ മറികടക്കാനാണ് കേരളം ‘ഹബ്ബ്-ആൻഡ്-സ്പോക്ക്’ (Hub-and-Spoke) മാതൃകയിലുള്ള അത്യാധുനിക ടെലി-സ്ട്രോക്ക് ശൃംഖല വികസിപ്പിച്ചത്. ദി ഹിന്ദു റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതനുസരിച്ച്, എറണാകുളം ജനറൽ ആശുപത്രി, തൃശ്ശൂർ, കോട്ടയം, പാലക്കാട്, പത്തനംതിട്ട, തിരുവനന്തപുരം, മലപ്പുറം, ആലപ്പുഴ ജില്ലാ ജനറൽ ആശുപത്രികളിൽ സ്ഥാപിച്ച ടെലി-സ്ട്രോക്ക് ക്ലിനിക്കുകൾ വഴി 94 ശതമാനത്തിലധികം വിജയനിരക്കോടെ നൂറുകണക്കിന് ത്രോംബോലിസിസ് ചികിത്സകൾ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഈ സംവിധാനത്തിൽ താലൂക്ക് ആശുപത്രികളിൽ സി.ടി സ്കാൻ എടുത്ത രോഗികളുടെ വിവരങ്ങളും സ്കാൻ ഇമേജുകളും ഹൈ-സ്പീഡ് ഡിജിറ്റൽ ലിങ്ക് വഴി മെഡിക്കൽ കോളേജുകളിലെയും സൂപ്പർ സ്പെഷ്യാലിറ്റി സെന്ററുകളിലെയും ന്യൂറോളജിസ്റ്റുകൾക്ക് തത്സമയം കൈമാറുന്നു. മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ കൺസൾട്ടന്റ് സ്കാൻ പരിശോധിച്ച് മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ പ്രാദേശിക ഡോക്ടർക്ക് ത്രോംബോലിസിസ് നൽകാനുള്ള അനുമതിയും നിർദ്ദേശങ്ങളും നൽകുന്നു. എച്ച്.എൽ.എൽ (HLL) നൽകുന്ന 24 മണിക്കൂർ ടെലി-റേഡിയോളജി സഹായം കൂടി ലഭ്യമായതോടെ രാത്രികാലങ്ങളിൽ പോലും സ്കാൻ റിപ്പോർട്ടുകൾക്കായി കാത്തുനിൽക്കാതെ അടിയന്തര ചികിത്സ ആരംഭിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്.

ഈ സാങ്കേതിക സംയോജനം വഴി വിദൂര മലയോര ഗ്രാമങ്ങളിലോ തീരദേശത്തോ ഉള്ള സാധാരണക്കാർക്ക് തലസ്ഥാന നഗരിയിലെ സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിൽ ലഭിക്കുന്ന അതേ നിലവാരത്തിലുള്ള അത്യാഹിത പരിചരണം സ്വന്തം നാട്ടിലെ താലൂക്ക് ആശുപത്രിയിൽ ലഭ്യമാകുന്നു. തുടർചികിത്സ ആവശ്യമുള്ള സങ്കീർണ്ണ രോഗികളെ മാത്രം സുസജ്ജമായ ‘കനിവ് 108’ ആംബുലൻസുകൾ വഴി മെഡിക്കൽ കോളേജുകളിലെ സമഗ്ര സ്ട്രോക്ക് സെന്ററുകളിലേക്ക് അതിവേഗം മാറ്റുന്ന റഫറൽ സംവിധാനവും കാര്യക്ഷമമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.

തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജും അത്യാധുനിക ന്യൂറോ-ഇന്റർവെൻഷൻ സൗകര്യങ്ങളും

ചെറിയ രക്തക്കുഴലുകളിലെ ബ്ലോക്കുകൾ മരുന്ന് വഴി അലിയിക്കാമെങ്കിലും തലച്ചോറിലെ വലിയ രക്തക്കുഴലുകളിൽ (Large Vessel Occlusion) ഉണ്ടാകുന്ന കട്ടകൾ നീക്കം ചെയ്യാൻ കാത്ത് ലാബ് വഴി നടത്തുന്ന മെക്കാനിക്കൽ ത്രോംബെക്ടമി (Mechanical Thrombectomy) ആവശ്യമായി വരുന്നു. സമയം മലയാളം / ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതനുസരിച്ച്, സംസ്ഥാനത്തെ അഞ്ച് മെഡിക്കൽ കോളേജുകളിൽ സമഗ്ര സ്ട്രോക്ക് സെന്ററുകൾ സ്ഥാപിക്കാൻ സർക്കാർ 18.87 കോടി രൂപ അനുവദിച്ചു. തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജിന് 4.78 കോടിയും കോട്ടയം, തൃശ്ശൂർ, കോഴിക്കോട്, ആലപ്പുഴ മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾക്ക് ആവശ്യമായ ആധുനിക ഉപകരണങ്ങളും ലഭ്യമാക്കി.

ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതുപോലെ, തിരുവനന്തപുരം സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ സ്ഥാപിച്ച അത്യാധുനിക ബൈപ്ലെയ്ൻ ന്യൂറോ ഇന്റർവെൻഷൻ കാത്ത് ലാബ് (Biplane Neuro-intervention Cath Lab) സർക്കാർ മേഖലയിലെ ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും മികച്ച സ്ട്രോക്ക് കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഇതോടെ ലക്ഷങ്ങൾ ചെലവ് വരുന്ന മെക്കാനിക്കൽ ത്രോംബെക്ടമി സാധാരണക്കാർക്ക് സർക്കാർ ആശുപത്രിയിൽ ലഭ്യമായി. കാലിലെ രക്തക്കുഴലിലൂടെ നേർത്ത കത്തീറ്റർ തലച്ചോറിലേക്ക് കടത്തി രക്തക്കട്ട വലിച്ചെടുക്കുന്ന ഈ ശസ്ത്രക്രിയ പക്ഷാഘാത ലക്ഷണങ്ങൾ തുടങ്ങി 24 മണിക്കൂർ വരെ പ്രയോജനപ്പെടുത്താമെന്നത് വലിയൊരു വഴിത്തിരിവാണ്.

മെഡിക്കൽ ഡയലോഗ്സ് റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം സങ്കീർണ്ണമായ സ്ട്രോക്ക് ശസ്ത്രക്രിയകളിൽ തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജ് വലിയ നാഴികക്കല്ലുകൾ കൈവരിച്ചു. സമഗ്ര സ്ട്രോക്ക് ഐ.സി.യു, പ്രത്യേകം പരിശീലനം ലഭിച്ച ന്യൂറോ-ക്രിട്ടിക്കൽ കെയർ നഴ്സുമാർ, ഡെഡിക്കേറ്റഡ് സ്ട്രോക്ക് ടീം എന്നിവയുടെ ഏകോപനം വഴി വെന്റിലേറ്റർ ആശ്രയത്വവും ആശുപത്രി വാസത്തിന്റെ ദൈർഘ്യവും പകുതിയായി കുറയ്ക്കാൻ സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ബി ഫാസ്റ്റ് (BE-FAST) അവബോധവും ആശാ പ്രവർത്തകരുടെ പങ്കും

മുൻകാലങ്ങളിൽ വാർദ്ധക്യത്തിന്റെ മാത്രം അസുഖമായി കരുതപ്പെട്ടിരുന്ന പക്ഷാഘാതം ഇന്ന് മുപ്പതുകളിലും നാൽപ്പതുകളിലുമുള്ള യുവതലമുറയിൽ വ്യാപകമായി കണ്ടുവരുന്നത് അതീവ ഗൗരവകരമായ പൊതുജനാരോഗ്യ വെല്ലുവിളിയാണ്. അമിതമായ ജോലി സമ്മർദ്ദം, വ്യായാമമില്ലായ്മ, അശാസ്ത്രീയമായ ഭക്ഷണരീതികൾ, ഉറക്കമില്ലായ്മ, പുകവലിയും മദ്യപാനവും എന്നിവ യുവാക്കളിൽ രക്തസമ്മർദ്ദവും പ്രമേഹവും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചിലരിൽ കണ്ടുവരുന്ന ജനിതകപരമായ രക്തം കട്ടപിടിക്കൽ വൈകല്യങ്ങളും (Hypercoagulable states) ഹൃദയത്തിലെ ചെറു സുഷിരങ്ങളും (Patent Foramen Ovale – PFO) അപൂർവ്വ വാസ്കുലൈറ്റിസ് രോഗങ്ങളും യുവാക്കളിൽ സ്ട്രോക്കിന് കാരണമാകുന്നുണ്ട്. യുവജനങ്ങളിലെ പക്ഷാഘാതം കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറയെ തകർക്കുമെന്നതിനാൽ, ഐ.ടി മേഖലയിലും കോർപ്പറേറ്റ് സ്ഥാപനങ്ങളിലും പതിവ് ഹെൽത്ത് ചെക്കപ്പുകളും വർക്ക്-ലൈഫ് ബാലൻസും ഉറപ്പാക്കാൻ പ്രത്യേക ബോധവൽക്കരണം അടിയന്തരമായി ആവശ്യമാണ്.

എത്ര മികച്ച ആശുപത്രി സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കിയാലും രോഗലക്ഷണങ്ങൾ തുടക്കത്തിലേ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ആശുപത്രിയിലെത്തിയില്ലെങ്കിൽ പക്ഷാഘാത ചികിത്സ പരാജയപ്പെടും. ഇതിനായി പൊതുസമൂഹത്തിൽ ശക്തമായ അവബോധം സൃഷ്ടിക്കാൻ ആരോഗ്യ വകുപ്പ് ആവിഷ്കരിച്ച കാമ്പയിനാണ് ‘ബി ഫാസ്റ്റ്’ (BE-FAST). ബി – ബാലൻസ് (Balance നഷ്ടപ്പെടുക), ഇ – ഐസ് (Eyes – കാഴ്ച മങ്ങുക), എഫ് – ഫേസ് (Face – മുഖം കോടിപ്പോവുക), എ – ആം (Arm – കൈകാലുകൾക്ക് തളർച്ച), എസ് – സ്പീച്ച് (Speech – സംസാരത്തിൽ കുഴച്ചിൽ), ടി – ടൈം (Time – ഉടൻ ആംബുലൻസ് വിളിച്ച് സ്ട്രോക്ക് സെന്ററിലേക്ക് തിരിക്കുക) എന്ന ലളിതമായ ലക്ഷണങ്ങൾ സാധാരണക്കാരിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ വിപുലമായ പ്രചാരണങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്.

കേരളത്തിന്റെ അടിത്തറയായ ആശാ (ASHA) പ്രവർത്തകരും കുടുംബശ്രീ പ്രവർത്തകരും വാർഡ് തലത്തിൽ ഹൈപ്പർടെൻഷനും പ്രമേഹവുമുള്ള വ്യക്തികളെ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ട്. സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആവിഷ്കരിച്ച ‘ശൈലി’ (Shaili) ആപ്പ് സർവേയിലൂടെ ജീവിതശൈലീ രോഗസാധ്യതയുള്ള വ്യക്തികളെ നേരത്തെ കണ്ടെത്തി സ്ട്രോക്ക് പ്രിവൻഷൻ ക്ലിനിക്കുകളിലേക്ക് റഫർ ചെയ്യുന്നു. പ്രാഥമിക ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ സൗജന്യ ബി.പി, ഷുഗർ മരുന്നുകൾ കൃത്യമായി വിതരണം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ പക്ഷാഘാത സാധ്യത 40 ശതമാനത്തോളം മുൻകൂട്ടി തടയാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്.

സമഗ്ര ന്യൂറോ-റീഹാബിലിറ്റേഷനും പാലിയേറ്റീവ് സംയോജനവും

പക്ഷാഘാതം ഒരിക്കൽ വന്ന രോഗികളിൽ വീണ്ടും വരാനുള്ള സാധ്യത (Recurrent Stroke) തടയുന്നതിനുള്ള സെക്കൻഡറി പ്രിവൻഷൻ (Secondary Prevention) പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ കേരളത്തിലെ സ്ട്രോക്ക് ക്ലിനിക്കുകളിൽ കൃത്യമായി പാലിക്കുന്നുണ്ട്. ആന്റിപ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റ് മരുന്നുകൾ (Aspirin, Clopidogrel), കൊളസ്ട്രോൾ കുറയ്ക്കുന്ന സ്റ്റാറ്റിനുകൾ (Statins), രക്തസമ്മർദ്ദ നിയന്ത്രണ മരുന്നുകൾ എന്നിവ തടസ്സമില്ലാതെ കഴിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം രോഗിയെയും കുടുംബത്തെയും ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. കഴുത്തിലെ പ്രധാന രക്തക്കുഴലുകളിൽ കൊഴുപ്പടിഞ്ഞ് ചുരുങ്ങുന്ന അവസ്ഥയിൽ (Carotid Artery Stenosis) കരോട്ടിഡ് എൻഡാർട്ടറെക്ടമി (Carotid Endarterectomy) ശസ്ത്രക്രിയയോ സ്റ്റെന്റിംഗോ (Carotid Stenting) നടത്തി ഭാവിയിലുണ്ടാകാവുന്ന വൻ സ്ട്രോക്ക് സാധ്യതകളെ മുൻകൂട്ടി നിർവീര്യമാക്കാൻ മെഡിക്കൽ കോളേജുകളിൽ സൗകര്യമുണ്ട്.

പക്ഷാഘാതത്തിന് ശേഷമുള്ള ജീവിതം പലർക്കും കഠിനമായ വെല്ലുവിളിയാണ്. ചലനശേഷി നഷ്ടപ്പെടൽ, സംസാര വൈകല്യങ്ങൾ (Aphasia), ഓർമ്മക്കുറവ്, വിഷാദം എന്നിവ രോഗികളെ തളർത്തുന്നു. ഇതിന് പരിഹാരമായി കേരളത്തിലെ മെഡിക്കൽ കോളേജുകളിലും ജില്ലാ ആശുപത്രികളിലും സമഗ്ര ന്യൂറോ-റീഹാബിലിറ്റേഷൻ (Neuro-rehabilitation) യൂണിറ്റുകൾ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഫിസിയോതെറാപ്പിസ്റ്റുകൾ, ഒക്യുപേഷണൽ തെറാപ്പിസ്റ്റുകൾ, സ്പീച്ച് തെറാപ്പിസ്റ്റുകൾ, ക്ലിനിക്കൽ സൈക്കോളജിസ്റ്റുകൾ എന്നിവരടങ്ങുന്ന വിദഗ്ദ്ധ സംഘം രോഗികളെ പരമാവധി സ്വയംപര്യാപ്തരാക്കാൻ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നു.

കേരളത്തിന്റെ ലോകപ്രശസ്തമായ കമ്മ്യൂണിറ്റി പാലിയേറ്റീവ് കെയർ (Palliative Care) ശൃംഖലയെ പക്ഷാഘാത പരിചരണവുമായി സംയോജിപ്പിച്ചതാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന സവിശേഷത. ആശുപത്രി വിടുന്ന രോഗികൾക്ക് കിടപ്പുരോഗികളാകാതിരിക്കാൻ വീടുകളിൽ നേരിട്ടെത്തി ബെഡ്സോർ (Bed sores) പ്രതിരോധം, കത്തീറ്റർ പരിചരണം, ഫിസിയോതെറാപ്പി എന്നിവ നൽകാൻ പാലിയേറ്റീവ് നഴ്സുമാർക്ക് പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് കുടുംബങ്ങളുടെ മാനസികവും ശാരീരികവുമായ പരിചരണ ഭാരം വലിയ തോതിൽ ലഘൂകരിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയ്ക്കും കേരളത്തിനുമുള്ള ദേശീയ പാഠങ്ങളും ഭാവി വെല്ലുവിളികളും

ഭാവി കേരളത്തിൽ ഡിജിറ്റൽ ഹെൽത്ത് റെക്കോർഡുകളും ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസും (Artificial Intelligence) സ്ട്രോക്ക് കെയറിൽ വലിയ വഴിത്തിരിവ് സൃഷ്ടിക്കാൻ പോവുകയാണ്. സി.ടി സ്കാൻ ഇമേജുകളിൽ നിന്ന് രക്തസ്രാവമോ രക്തക്കട്ടയോ സെക്കൻഡുകൾക്കുള്ളിൽ കണ്ടെത്തുന്ന എഐ അൽഗോരിതങ്ങൾ അത്യാഹിത വിഭാഗങ്ങളിൽ പരീക്ഷിച്ചുതുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. റേഡിയോളജിസ്റ്റുകൾ നേരിട്ട് എത്തുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ ഓട്ടോമേറ്റഡ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാൻ ഇത്തരം സംവിധാനങ്ങൾക്ക് കഴിയും. കൂടാതെ പഞ്ചായത്ത് തലത്തിൽ കുടുംബാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളെ (FHC) ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിതശൈലീ രോഗങ്ങൾ മുൻകൂട്ടി കണ്ടെത്തുന്ന സമഗ്ര ഡിജിറ്റൽ സ്ട്രോക്ക് റിസ്ക് പ്രെഡിക്ഷൻ മാതൃക വികസിപ്പിക്കുന്നത് കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിന് പുതിയ മാനങ്ങൾ നൽകും.

ഇന്ത്യയിൽ പക്ഷാഘാതം മരണകാരണങ്ങളിൽ മൂന്നാം സ്ഥാനത്തും സ്ഥിരമായ വൈകല്യങ്ങളിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്തുമാണ് നിൽക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഭൂരിഭാഗം ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും സ്ട്രോക്ക് കെയർ ഇപ്പോഴും മെട്രോ നഗരങ്ങളിലെ വൻകിട കോർപ്പറേറ്റ് ആശുപത്രികളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കുകയാണ്. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് പൊതുജനാരോഗ്യ മേഖലയിലൂടെ താഴെത്തട്ടിലേക്ക് സ്ട്രോക്ക് യൂണിറ്റുകൾ എത്തിച്ച കേരളത്തിന്റെ ഹബ്ബ്-ആൻഡ്-സ്പോക്ക് മാതൃക ദേശീയ തലത്തിൽ അനുകരിക്കപ്പെടേണ്ട ഏറ്റവും ശക്തമായ ഒരു ഹെൽത്ത് കെയർ മോഡലായി മാറുന്നത്.

എങ്കിലും പദ്ധതി പൂർണ്ണ വിജയത്തിലെത്താൻ ഇനിയും പരിഹരിക്കപ്പെടേണ്ട ചില വിടവുകളുണ്ട്. ഒന്നാമതായി, മലയോര ജില്ലകളായ വയനാട്, ഇടുക്കി എന്നിവിടങ്ങളിൽ സമഗ്ര കാത്ത് ലാബ് സൗകര്യങ്ങളുടെ കുറവ് ഇപ്പോഴും വെല്ലുവിളിയാണ്. രണ്ടാമതായി, ഗോൾഡൻ അവറിനുള്ളിൽ രോഗികളെ എത്തിക്കാൻ എയർ ആംബുലൻസ് അല്ലെങ്കിൽ ഹെലികോപ്റ്റർ ട്രാൻസ്പോർട്ട് സംവിധാനങ്ങൾ ഭാവിയിൽ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കൂടാതെ സ്ട്രോക്ക് വാർഡുകളിൽ കൂടുതൽ ന്യൂറോ-ഇന്റർവെൻഷനിസ്റ്റുകളുടെയും റേഡിയോളജിസ്റ്റുകളുടെയും തസ്തികകൾ സൃഷ്ടിച്ച് മനുഷ്യവിഭവശേഷി ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടതുമുണ്ട്.

ഉപസംഹാരം

പക്ഷാഘാതം എന്നത് വിധിയുടെ അനിവാര്യതയല്ല, മറിച്ച് ശാസ്ത്രീയമായി കീഴടക്കാവുന്ന ഒരു അത്യാഹിത രോഗാവസ്ഥയാണെന്ന് കേരളത്തിന്റെ പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനം തെളിയിക്കുകയാണ്. ഒരു മനുഷ്യന്റെ ചലനശേഷിയും സംസാരശേഷിയും തിരിച്ചുപിടിക്കുന്നത് ആ വ്യക്തിയുടെ അന്തസ്സിനെയും ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഭാവിയെയുമാണ് സംരക്ഷിക്കുന്നത്. വിലകൂടിയ മരുന്നുകളും സാങ്കേതികവിദ്യകളും സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും താഴേക്കിടയിലുള്ള പാവപ്പെട്ട മനുഷ്യനും ഒരു രൂപ പോലും ചെലവില്ലാതെ ലഭ്യമാകുമ്പോഴാണ് ഒരു ജനാധിപത്യ ഭരണകൂടം ജനകീയമാകുന്നത്. കേരളത്തിന്റെ പക്ഷാഘാത പരിചരണ ശൃംഖല വെറുമൊരു ചികിത്സാ പദ്ധതിയല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യപക്ഷത്ത് നിലയുറപ്പിച്ച അതിജീവനത്തിന്റെ കരുത്തുറ്റ സാക്ഷ്യപത്രമാണ്. ഈ മാതൃക കൂടുതൽ ജില്ലകളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുകയും ജനകീയ പങ്കാളിത്തത്തോടെ അവബോധം ശക്തമാക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, രോഗഭീതിയില്ലാത്ത ഒരു നവകേരളത്തിന്റെ ഉദയം സാധ്യമാകും തീർച്ച.

സ്രോതസ്സുകൾ

• Kerala to upgrade six stroke units for global accreditation — Medical Dialogues
• Stroke Treatment in Kerala: ₹18.87 crore for upgrading stroke treatment in medical colleges — Samayam Malayalam
• Neuro intervention facility set up at Thiruvananthapuram Government Medical College Hospital — The New Indian Express
• Surviving stroke — The Hindu
• Thiruvananthapuram Medical College achieves milestone in advanced stroke care — Medical Dialogues