സിനിമ ടൂറിസവും കേരളത്തിന്റെ ലൊക്കേഷൻ വിപണിയും: വെള്ളിത്തിരയിലെ വിസ്മയങ്ങളിൽ നിന്ന് ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലേക്ക്

ഉള്ളടക്കം

1. മണിരത്നവും ബേക്കൽ കോട്ടയും: സിനിമ ടൂറിസം പദ്ധതിയുടെ തുടക്കം
2. കിരീടം പാലവും തിരുവനന്തപുരത്തെ സിനിമാ പൈതൃകവും
3. ബാഹുബലിയിലെ അതിരപ്പള്ളിയും മഞ്ഞുമ്മൽ ബോയ്സിലെ ഗുണാ ഗുഹകളും: ലൊക്കേഷൻ തരംഗങ്ങൾ
4. കേരളത്തിലെ സിനിമ ടൂറിസം: ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലെ വികസന സാധ്യതകൾ
5. ആഗോള അനുഭവങ്ങൾ: ന്യൂസിലാൻഡും സ്പെയിനും നൽകുന്ന പാഠങ്ങൾ
6. സിംഗിൾ വിൻഡോ ക്ലിയറൻസും ഗ്രീൻ പ്രോട്ടോക്കോളും: നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികൾ
7. ഭാവിയിലേക്കുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ: കേരള സിനിമ ടൂറിസത്തിന്റെ കർമ്മപദ്ധതി
8. ഉപസംഹാരം
9. സ്രോതസ്സുകൾ

വെള്ളിത്തിരയിൽ തെളിയുന്ന മനോഹരമായ ദൃശ്യങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ യാത്രാമോഹങ്ങളെ ഉണർത്തുന്നതിൽ വഹിക്കുന്ന പങ്ക് സമാനതകളില്ലാത്തതാണ്. തിയേറ്ററിലിരുന്ന് കണ്ട ഒരു പാട്ടോ ഹൃദയസ്പർശിയായ രംഗമോ പ്രേക്ഷകന്റെ മനസ്സിൽ ആഴ്ന്നിറങ്ങുമ്പോൾ, ആ രംഗം ചിത്രീകരിച്ച മണ്ണിലേക്ക് ഒരിക്കലെങ്കിലും നേരിട്ടെത്തി ആ അനുഭവം സ്വന്തമാക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം ഓരോ സിനിമാപ്രേമിയിലും ജനിക്കുന്നു. വിനോദസഞ്ചാര രംഗത്തെ ഈ ആഗോള പ്രവണതയെ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞുകൊണ്ട് സംസ്ഥാന വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പ് തുടക്കം കുറിച്ച നൂതന പദ്ധതിയാണ് കേരളത്തിലെ സിനിമ ടൂറിസം (Cinema Tourism / Cine-Tourism Project). വെള്ളിത്തിരയിലൂടെ അമരത്വം നേടിയ ലൊക്കേഷനുകളെ കണ്ടെത്തി സംരക്ഷിക്കുകയും, അവയെ കേന്ദ്രീകരിച്ച് പുതിയ യാത്രാ സർക്യൂട്ടുകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുകയാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം.

മണിരത്നത്തിന്റെ വിഖ്യാത ചലച്ചിത്രമായ ‘ബോംബെ’യിലെ ‘ഉയിരേ’ എന്ന ഗാനരംഗത്തിലൂടെ ലോകപ്രശസ്തമായ കാസർകോട്ടെ ബേക്കൽ കോട്ട മുതൽ, മോഹൻലാലിന്റെ മാസ്റ്റർപീസ് ചിത്രമായ ‘കിരീട’ത്തിലെ വികാരനിർഭരമായ ക്ലൈമാക്സ് രംഗം പിറന്ന തിരുവനന്തപുരത്തെ വെള്ളായണി പാലം വരെ നീളുന്നതാണ് കേരളത്തിന്റെ സിനിമാ ഭൂപടം. എസ്.എസ്. രാജമൗലിയുടെ ‘ബാഹുബലി’യിലൂടെയും മണിരത്നത്തിന്റെ ‘ദിൽ സേ’, ‘ഗുരു’ എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലൂടെയും ഇന്ത്യൻ സിനിമയുടെ പ്രിയപ്പെട്ട വാട്ടർഫാൾ ലൊക്കേഷനായി മാറിയ അതിരപ്പള്ളിയും, ‘ദേവാസുരം’ മുതൽ പതിറ്റാണ്ടുകളായി തറവാട്ടു പ്രൗഢിയുടെ പ്രതീകമായി നിൽക്കുന്ന വരിക്കാശ്ശേരി മനയും ഇന്ന് സഞ്ചാരികളുടെ ഇഷ്ടകേന്ദ്രങ്ങളാണ്.

സിനിമയും വിനോദസഞ്ചാരവും തമ്മിലുള്ള ഈ സുന്ദരമായ ഇഴയടുപ്പം കേവലം കാഴ്ചകൾക്കപ്പുറം കേരളത്തിന്റെ ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ മാറ്റിമറിക്കുന്ന വലിയൊരു സാമ്പത്തിക ചാലകശക്തിയായി മാറുകയാണ്. സിനിമ ചിത്രീകരിച്ച ഗ്രാമങ്ങളിലേക്ക് വിനോദസഞ്ചാരികൾ ഒഴുകിയെത്തുമ്പോൾ പ്രാദേശിക ഹോംസ്റ്റേകൾ, പരമ്പരാഗത ഭക്ഷണശാലകൾ, ടാക്സി ഡ്രൈവർമാർ, കരകൗശല നിർമ്മാതാക്കൾ എന്നിവർക്കെല്ലാം സ്ഥിരമായ വരുമാന മാർഗ്ഗം തുറന്നുകിട്ടുന്നു. ആഗോളതലത്തിൽ ന്യൂസിലാൻഡും സ്പെയിനും ഐസ്‌ലൻഡും സിനിമാ ടൂറിസത്തിലൂടെ നേടിയെടുത്ത വിപ്ലവകരമായ വളർച്ച കേരളത്തിന്റെ മണ്ണിലും യാഥാർത്ഥ്യമാക്കാനാണ് ടൂറിസം വകുപ്പ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

മലയാളിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം സിനിമ വെറുമൊരു വിനോദോപാധി മാത്രമല്ല; മറിച്ച് അവരുടെ ജീവിതത്തിന്റെയും സംസ്കാരത്തിന്റെയും നേർക്കാഴ്ചയാണ്. പത്മരാജന്റെ മൂടൽമഞ്ഞു നിറഞ്ഞ വനപാതകളും, ഭരതന്റെ ഗ്രാമീണ പ്രണയഭൂമികളും, പ്രിയദർശന്റെ ചിത്രങ്ങളിലെ വർണ്ണാഭമായ വീടുകളും, അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണന്റെ ചരിത്രപരമായ നാലുകെട്ടുകളുമെല്ലാം മലയാളിയുടെ മനസ്സിൽ ലൊക്കേഷനുകളെ ഒരു കഥാപാത്രമായിത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ക്യാമറക്കണ്ണുകൾ ഒപ്പിയെടുത്ത പ്രകൃതിസൗന്ദര്യത്തെ തേടി സഞ്ചാരികൾ നടത്തുന്ന യാത്രകൾ പുതിയൊരു സാംസ്കാരിക വിനിമയത്തിനാണ് തുടക്കമിടുന്നത്.

മണിരത്നവും ബേക്കൽ കോട്ടയും: സിനിമ ടൂറിസം പദ്ധതിയുടെ തുടക്കം

കേരള ടൂറിസം ഔദ്യോഗിക പോർട്ടൽ വ്യക്തമാക്കുന്നതനുസരിച്ച്, വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പ് മന്ത്രി പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപം നൽകിയ സിനിമ ടൂറിസം പദ്ധതിക്ക് ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഇതിഹാസ സംവിധായകൻ മണിരത്നം നൽകിയ പൂർണ്ണ പിന്തുണയാണ് പദ്ധതിക്ക് വലിയൊരു മൈലേജ് സമ്മാനിച്ചത്. മണിരത്നം തന്റെ സൂപ്പർഹിറ്റ് സിനിമകളിൽ ദൃശ്യവൽക്കരിച്ച കേരളത്തിലെ മനോഹരമായ ലൊക്കേഷനുകൾ ഈ പദ്ധതിയുടെ ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ പ്രൊമോട്ട് ചെയ്യാൻ തീരുമാനമായി.

ദി ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതുപോലെ, കാസർകോട്ടെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ബേക്കൽ കോട്ടയിൽ വെച്ച് സംഘടിപ്പിച്ച പ്രത്യേക പരിപാടി ഇതിന്റെ പ്രധാന തുടക്കമായിരുന്നു. 1650-ൽ ശിവപ്പ നായ്ക്കർ നിർമ്മിച്ച പടുകൂറ്റൻ ബേക്കൽ കോട്ടയും അതിലേക്ക് ആഞ്ഞടിക്കുന്ന അറബിക്കടലിന്റെ തിരമാലകളും ‘ബോംബെ’ സിനിമയിലെ എ.ആർ. റഹ്മാന്റെ ‘ഉയിരേ’ എന്ന ഗാനത്തിലൂടെയാണ് ഇന്ത്യയൊട്ടാകെയുള്ള സംഗീത-സിനിമാ ആസ്വാദകരുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ പതിഞ്ഞത്. ഈ ഗാനം റിലീസായി മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിടുമ്പോഴും ഇന്നും ബേക്കൽ കോട്ടയിലേക്ക് എത്തുന്ന സഞ്ചാരികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ആ പഴയ സംഗീത വിസ്മയം അനുഭവിച്ചറിയാൻ കൊതിക്കുന്നവരാണ്.

മണിരത്നത്തിന്റെ ‘ഗുരു’ എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഐശ്വര്യ റായ് നൃത്തം ചെയ്ത ‘ബർസോ രേ മേഘാ’ എന്ന ഗാനരംഗവും, ‘ദിൽ സേ’യിലെ ‘ജിയാ ജലേ’യും ചിത്രീകരിച്ച അതിരപ്പള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം ഈ സിനിമാ സർക്യൂട്ടിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന ആകർഷണമാണ്. ബോളിവുഡും കോളിവുഡും ടോളിവുഡും ഒരുപോലെ കൊതിക്കുന്ന ലൊക്കേഷൻ ഹബ്ബായി കേരളം മാറിയതിന്റെ ചരിത്രമാണ് ഇതിലൂടെ അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നത്.

അറബിക്കടലിന്റെ തിരമാലകൾ തലോടുന്ന ചെങ്കൽ മതിലുകളും, ശത്രുക്കളുടെ നീക്കങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാനായി പണിതുയർത്തിയ ഒബ്സർവേഷൻ ടവറും, രഹസ്യ തുരങ്കങ്ങളും ബേക്കൽ കോട്ടയ്ക്ക് നൽകുന്നത് അസാധാരണമായ ഒരു നിഗൂഢതയാണ്. ‘ബോംബെ’ക്ക് പുറമെ മോഹൻലാലിന്റെ ആദ്യകാല ഹിറ്റ് ചിത്രമായ ‘ഉണരൂ’ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി തെന്നിന്ത്യൻ സിനിമകൾക്ക് ബേക്കൽ പശ്ചാത്തലമായിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തോടുള്ള തന്റെ അടങ്ങാത്ത സ്നേഹം മണിരത്നം തന്റെ മിക്ക ചിത്രങ്ങളിലും പ്രകടമാക്കിയിട്ടുണ്ട്; ‘രാവണൻ’, ‘പൊന്നിയിൻ സെൽവൻ’ തുടങ്ങിയ ബ്രഹ്മാണ്ഡ ചിത്രങ്ങളുടെ സുപ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ അതിരപ്പള്ളിയിലും മലയാറ്റൂർ വനമേഖലകളിലുമാണ് അദ്ദേഹം ചിത്രീകരിച്ചത്.

എ.ആർ. റഹ്മാന്റെ സംഗീതത്തിൽ ഹരിഹരനും കെ.എസ്. ചിത്രയും ചേർന്ന് പാടിയ ‘ഉയിരേ’ എന്ന ഗാനം ഹെഡ്‌ഫോണിൽ കേട്ടുകൊണ്ട് കോട്ടയുടെ മുകളിലൂടെ നടക്കുന്ന അനുഭവം സഞ്ചാരികളിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വൈകാരിക തരംഗം പറഞ്ഞറിയിക്കാനാവാത്തതാണ്. ബേക്കൽ റിസോർട്ട്സ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് കോർപ്പറേഷന്റെ (BRDC) നേതൃത്വത്തിൽ ബേക്കലിനൊപ്പം റാണിപുരത്തെ തണുപ്പാർന്ന മൊട്ടക്കുന്നുകളും ചന്ദ്രഗിരി കോട്ടയും ചേർത്ത് വടക്കൻ മലബാറിന്റെ സിനിമാ സർക്യൂട്ട് വികസിപ്പിക്കാനുള്ള നടപടികൾ ദ്രുതഗതിയിൽ മുന്നേറുന്നുണ്ട്. കോട്ടയുടെ പുൽത്തകിടികളിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ കടലിൽ നിന്നടിക്കുന്ന ഉപ്പുതരികൾ നിറഞ്ഞ കാറ്റ് സഞ്ചാരികൾക്ക് അവിസ്മരണീയമായ അനുഭവമാണ് സമ്മാനിക്കുന്നത്. ചരിത്രവും കലയും ഇവിടെ ഒരുപോലെ കൈകോർക്കുന്നു.

കിരീടം പാലവും തിരുവനന്തപുരത്തെ സിനിമാ പൈതൃകവും

ദി ഇക്കണോമിക് ടൈംസ് ട്രാവൽ റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, തലസ്ഥാന നഗരത്തിനടുത്തുള്ള വെള്ളായണി കായലിന് കുറുകെയുള്ള ഒരു കൊച്ചു പാലം ഇന്ന് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ സിനിമാ സ്മാരകങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. 1989-ൽ ലോഹിതദാസിന്റെ തിരക്കഥയിൽ സിബി മലയിൽ സംവിധാനം ചെയ്ത് മോഹൻലാലും തിലകനും അനശ്വരമാക്കിയ ‘കിരീടം’ എന്ന ക്ലാസിക് സിനിമയിലെ ക്ലൈമാക്സ് രംഗമാണ് ഈ പാലത്തെ ചരിത്രത്തിലേക്ക് കയറ്റിവിട്ടത്. സേതുമാധവൻ എന്ന ചെറുപ്പക്കാരന്റെ ജീവിതം കണ്ണീരിൽ അവസാനിക്കുന്ന രംഗം പിറന്ന ആ പാലം പിന്നീട് അറിയപ്പെട്ടത് തന്നെ ‘കിരീടം പാലം’ (Kireedam Palam) എന്നാണ്.

ഈ പാലത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ടൂറിസം വകുപ്പ് 1.22 കോടി രൂപയുടെ ഭരണാനുമതി നൽകി ‘സിനി ടൂറിസം പ്രൊജക്റ്റ് – കിരീടം പാലം’ നടപ്പിലാക്കി. കായലിന്റെ മനോഹാരിത ആസ്വദിക്കാനുള്ള ഇരിപ്പിടങ്ങൾ, വാക്ക് വേകൾ, കിരീടം സിനിമയുടെ ഓർമ്മകൾ ഉണർത്തുന്ന ഫോട്ടോ പോയിന്റുകൾ, പരമ്പരാഗത ശൈലിയിലുള്ള തെരുവ് വിളക്കുകൾ എന്നിവയോടെ ഈ പ്രദേശം ഒരു പ്രധാന അനുഭവവേദ്യ ടൂറിസം (Experiential Tourism) കേന്ദ്രമായി വികസിപ്പിച്ചു.

ഒരു സാധാരണ ഗ്രാമീണ പാലം സിനിമയുടെ മാന്ത്രിക സ്പർശത്താൽ എങ്ങനെ ഒരു പ്രധാന ടൂറിസം കേന്ദ്രമായി മാറുന്നു എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും ഉജ്ജ്വലമായ ഉദാഹരണമാണ് വെള്ളായണി. പ്രദേശത്തെ കർഷകർക്കും കച്ചവടക്കാർക്കും ഈ പദ്ധതി വലിയൊരു വരുമാന മാർഗ്ഗമാണ് സമ്മാനിച്ചിരിക്കുന്നത്.

തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മകൻ ഒരു ക്രിമിനലായി മാറിയെന്ന യാഥാർത്ഥ്യം ഉൾക്കൊള്ളാനാവാതെ ഹെഡ് കോൺസ്റ്റബിളായ അച്യുതൻ നായർ സ്വന്തം തൊപ്പി ഊരിപ്പിടിച്ച് വിങ്ങിപ്പൊട്ടുന്ന രംഗം വെള്ളായണി പാലത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കണ്ട മലയാളി പ്രേക്ഷകർ ഒരിക്കലും അത് മറക്കില്ല. തലസ്ഥാന നഗരത്തിലെ ശംഖുമുഖം കടൽത്തീരവും, കോവളവും, പത്മനാഭപുരം കൊട്ടാരവുമെല്ലാം ഇത്തരത്തിൽ നിരവധി ക്ലാസിക് സിനിമകളിലൂടെ വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ മനസ്സിൽ ചിരപ്രതിഷ്ഠ നേടിയ മറ്റ് പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. പാലത്തിനരികിലൂടെ ഒഴുകുന്ന വെള്ളായണി കായലിലെ ആമ്പൽപ്പൂക്കളും ശാന്തമായ ഗ്രാമീണ ജീവിതവും സഞ്ചാരികളുടെ മനം കവരുന്നു. സിനിമാ ഓർമ്മകൾക്കൊപ്പം പ്രകൃതിഭംഗി ആസ്വദിക്കാനും ഇത് മികച്ച വേദിയാണ്. സേതുമാധവന്റെ കണ്ണീരണിഞ്ഞ മുഖം ഓരോ മലയാളിയുടെയും ഹൃദയത്തിൽ ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ആ വികാരം ഈ പാലത്തെ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കി മാറ്റി.

ബാഹുബലിയിലെ അതിരപ്പള്ളിയും മഞ്ഞുമ്മൽ ബോയ്സിലെ ഗുണാ ഗുഹകളും: ലൊക്കേഷൻ തരംഗങ്ങൾ

ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബോക്സ് ഓഫീസ് ചരിത്രം കുറിച്ച എസ്.എസ്. രാജമൗലിയുടെ ‘ബാഹുബലി ദി ബിഗിനിംഗ്’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ പടുകൂറ്റൻ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ രംഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിച്ചത് തൃശൂരിലെ അതിരപ്പള്ളിയിലാണ്. ബാഹുബലി ശിവലിംഗം ചുമലിലേറ്റി വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന് മുന്നിലൂടെ നടക്കുന്ന രംഗം പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ അതിരപ്പള്ളിയിലേക്ക് എത്തുന്ന ഉത്തരേന്ത്യൻ സഞ്ചാരികളുടെ എണ്ണത്തിൽ വൻ വർദ്ധനവാണുണ്ടായത്. ഹോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങൾക്ക് സമാനമായ ഈ ദൃശ്യഭംഗി കേരളത്തിന്റെ വിനോദസഞ്ചാരത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ഉയർത്തിക്കാട്ടി.

സമീപകാലത്ത് മലയാള സിനിമ ലോകമെമ്പാടും സൃഷ്ടിച്ച വൻ വിജയങ്ങളിൽ ഒന്നായ ചിദംബരം സംവിധാനം ചെയ്ത ‘മഞ്ഞുമ്മൽ ബോയ്സ്’ (Manjummel Boys) സിനിമ ടൂറിസത്തിന് നൽകിയ ഉത്തേജനം അഭൂതപൂർവ്വമാണ്. തമിഴ്നാട്ടിലെ കൊടൈക്കനാലിലുള്ള ഗുണാ ഗുഹകളുടെ (Guna Caves / Devil’s Kitchen) പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഒരുക്കിയ ചിത്രം തമിഴ്നാട്ടിലേക്കും കേരളത്തിലേക്കുമുള്ള യുവാക്കളുടെ വൻ സഞ്ചാര പ്രവാഹത്തിനാണ് വഴിയൊരുക്കിയത്. സിനിമ റിലീസ് ചെയ്തതിന് ശേഷം ഗുണാ ഗുഹകളിലേക്ക് എത്തിയ വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ എണ്ണത്തിൽ നാലിരട്ടിയിലധികം വർദ്ധനവുണ്ടായി.

സമാനമായ രീതിയിൽ ‘അയ്യപ്പനും കോശിയും’ സിനിമയിലൂടെ പ്രശസ്തമായ പാലക്കാട്ടെ കാവയും അട്ടപ്പാടിയും, ‘പ്രേമം’ സിനിമയിലൂടെ ശ്രദ്ധേയമായ ആലുവ യു.സി കോളേജും, ‘മഹേഷിന്റെ പ്രതികാരം’ സിനിമയിലൂടെ ഇടുക്കിയിലെ പ്രകാശ് സിറ്റി കവലയും മലയാളികളുടെ സിനിമാ സ്മരണകളിൽ ഇഴചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ലൊക്കേഷൻ ടൂറിസം കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറി.

‘ഇന്ത്യയുടെ നയാഗ്ര’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന അതിരപ്പള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം ഇന്ന് ഇന്ത്യൻ സിനിമയുടെ തന്നെ ഭാഗ്യ ലൊക്കേഷനാണ്. ഷാരൂഖ് ഖാനും ഐശ്വര്യ റായിയും പ്രഭാസും മുതൽ ഇന്നത്തെ യുവതാരങ്ങൾ വരെ ചുവടുവെച്ച ഈ വന്യസൗന്ദര്യം വിദേശ സഞ്ചാരികളെപ്പോലും ആകർഷിക്കുന്നു. സിനിമകൾ കണ്ടിറങ്ങുന്ന യുവാക്കൾ അതേ ആവേശത്തോടെ ബാഗുകൾ തോളിലിട്ട് സിനിമയിൽ കണ്ട പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര തിരിക്കുന്ന ‘ബാക്ക്പാക്കർ സംസ്കാരം’ (Backpacker Culture) സമീപകാലത്ത് കേരളത്തിൽ വലിയ തോതിൽ വളർന്നിട്ടുണ്ട്. മൺറോ തുരുത്തും കടമക്കുടിയുമെല്ലാം ഇതിലൂടെയാണ് സഞ്ചാരികളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറിയത്.

പാലക്കാട്ടെ ഒറ്റപ്പാലത്തുള്ള വരിക്കാശ്ശേരി മനയാണ് മലയാള സിനിമയുടെ ഏറ്റവും ഐതിഹാസികമായ തറവാട് ലൊക്കേഷൻ. മംഗലശ്ശേരി നീലകണ്ഠനും ജഗന്നാഥനും വീര്യം കാട്ടിയ ആ പടിപ്പുരയും നടുത്തളവും കുളക്കടവും കാണാൻ പ്രതിദിനം നൂറുകണക്കിന് ആളുകളാണ് വരിക്കാശ്ശേരി മനയിലെത്തുന്നത്. തൊണ്ണൂറുകളിലെ സൂപ്പർഹിറ്റ് മാസ്സ് പടങ്ങളിലൂടെ പകർന്നുനൽകിയ ഫ്യൂഡൽ തറവാട്ടു പ്രൗഢിയുടെ ഗൃഹാതുരത്വം ഇന്നും സഞ്ചാരികളെ ഇവിടേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു. അതുപോലെ ‘കുമ്പളങ്ങി നൈറ്റ്സ്’ സിനിമയിലൂടെ ആഗോള പ്രശസ്തി നേടിയ കുമ്പളങ്ങിയിലെ കായലുകളും രാത്രിയിലെ തിളങ്ങുന്ന വെള്ളവും (Bioluminescence / കവര്) വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ പുതിയ വിസ്മയമായി മാറി. മഴക്കാലത്ത് അതിരപ്പള്ളിയിൽ പതഞ്ഞൊഴുകുന്ന ജലപ്രവാഹം ഏതൊരു സിനിമാപ്രേമിയെയും വിസ്മയപ്പെടുത്തും. പ്രകൃതിയുടെ സംഗീതവും വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ ഇരമ്പലും ഇവിടെ ഒത്തുചേരുന്നു.

കേരളത്തിലെ സിനിമ ടൂറിസം: ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലെ വികസന സാധ്യതകൾ

സിനിമ ടൂറിസം കേവലം വിനോദം മാത്രമല്ല, കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ വാർഷിക വിറ്റുവരവുള്ള ശക്തമായൊരു ഗ്രാമീണ വിപണിയാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്:

• ഹോംസ്റ്റേകൾക്കും റിസോർട്ടുകൾക്കുമുള്ള ഡിമാൻഡ്: സിനിമ ചിത്രീകരിച്ച ശാന്തമായ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ആളുകൾ രാത്രി തങ്ങാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതോടെ ഗ്രാമീണ ഹോംസ്റ്റേകൾക്ക് വലിയ തോതിലുള്ള ബുക്കിംഗുകൾ ലഭിക്കുന്നു. ഉത്തരവാദിത്ത ടൂറിസം മിഷനുമായി ചേർന്ന് നാട്ടുകാർക്ക് ഇത് വലിയ വരുമാനമുണ്ടാക്കുന്നു.
• പ്രാദേശിക ഭക്ഷണശാലകളും ഗൈഡുകളും: സിനിമകളിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ കഴിച്ച നാടൻ ഭക്ഷണങ്ങൾ ആസ്വദിക്കാനും, സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണ അനുഭവങ്ങൾ കേട്ടറിയാനും സഞ്ചാരികൾ താല്പര്യം കാണിക്കുന്നു. പ്രദേശത്തെ ചെറുപ്പക്കാർക്ക് സിനിമ ഹിസ്റ്ററി ഗൈഡുകളായി (Cine Guides) മാറി തൊഴിൽ കണ്ടെത്താൻ സാധിക്കുന്നു.
• സിനിമാ ഷൂട്ടിംഗ് ഇക്കോസിസ്റ്റം: ഒട്ടേറെ സിനിമകൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ പാകത്തിൽ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിലൂടെ പ്രാദേശിക ഡ്രൈവർമാർക്കും ആർട്ട് ഡയറക്ടർമാർക്കും ജൂനിയർ ആർട്ടിസ്റ്റുകൾക്കും കാറ്ററിംഗ് യൂണിറ്റുകൾക്കും വർഷം മുഴുവൻ തുടർച്ചയായ തൊഴിൽ ലഭിക്കുന്നു.

സിനിമകളിൽ കാണിച്ച നാടൻ ഷാപ്പുകളും ചായപ്പീടികകളും പിന്നീട് സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ വൈറലാകുന്നതും സഞ്ചാരികൾ അവിടേക്ക് ഒഴുകിയെത്തുന്നതും പതിവുകാഴ്ചയാണ്. പരമ്പരാഗത വള്ളംതുഴച്ചിൽ തൊഴിലാളികൾക്കും ചെറുകിട കച്ചവടക്കാർക്കും സിനിമ ടൂറിസം നൽകുന്ന സാമ്പത്തിക ഉണർവ്വ് വളരെ വലുതാണ്. വീക്കെൻഡുകളിൽ സിനിമാപ്രേമികൾക്കായി പ്രത്യേക ‘സിനിമാറ്റിക് ട്രെക്കിംഗ്’ പാക്കേജുകൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന പുതിയ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളും കേരളത്തിൽ ഉയർന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാൻ വിനോദസഞ്ചാരത്തിന് വലിയ പങ്കുണ്ട്. പ്രദേശവാസികൾക്ക് അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള വരുമാനം ഇതിലൂടെ ലഭിക്കുന്നു എന്നത് വലിയ കാര്യമാണ്. നാട്ടിലെ കലാകാരന്മാർക്കും സംഗീതജ്ഞർക്കും തങ്ങളുടെ കഴിവുകൾ പ്രദർശിപ്പിക്കാനുള്ള വേദിയായും ഈ ടൂറിസം കേന്ദ്രങ്ങൾ മാറുന്നുണ്ട്.

ആഗോള അനുഭവങ്ങൾ: ന്യൂസിലാൻഡും സ്പെയിനും നൽകുന്ന പാഠങ്ങൾ

ജേണലിസം യൂണിവേഴ്സിറ്റി അക്കാദമിക് റിവ്യൂ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നത്, സിനിമ ടൂറിസത്തെ ശാസ്ത്രീയമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത രാജ്യങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ജി.ഡി.പിയിൽ വലിയൊരു പങ്ക് ഈ മേഖലയിലൂടെയാണ് സമാഹരിക്കുന്നത് എന്നാണ്. പീറ്റർ ജാക്സന്റെ ‘ലോർഡ് ഓഫ് ദ റിംഗ്സ്’ (The Lord of the Rings) ചലച്ചിത്ര പരമ്പര പുറത്തിറങ്ങിയതിന് ശേഷം ന്യൂസിലാൻഡ് തങ്ങളുടെ രാജ്യത്തെ ‘ഹോബിറ്റൺ’ (Hobbiton) എന്ന തീം വില്ലേജാക്കി മാറ്റുകയും പ്രതിവർഷം ലക്ഷക്കണക്കിന് അന്താരാഷ്ട്ര സഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

സമാനമായി ‘ഗെയിം ഓഫ് ത്രോൺസ്’ (Game of Thrones) സീരീസിലൂടെ സ്പെയിനിലെ ജിറോണയും നോർത്തേൺ അയർലൻഡും അന്താരാഷ്ട്ര ടൂറിസം ഭൂപടത്തിൽ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ചു. ചിത്രീകരണം കഴിഞ്ഞ് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും ആ ലൊക്കേഷനുകളെ അതേപടി സംരക്ഷിച്ച് മ്യൂസിയങ്ങളും സ്മരണിക വിപണികളും തീം പാർക്കുകളുമാക്കി മാറ്റാൻ ഈ രാജ്യങ്ങൾക്ക് കഴിഞ്ഞു.

കേരളത്തിനും ഇത്തരം വിദേശ മാതൃകകൾ വിജയകരമായി നടപ്പാക്കാവുന്നതാണ്. ഒട്ടപ്പാലത്തെ വരിക്കാശ്ശേരി മനയിൽ ‘ദേവാസുരം’ മുതൽ ‘ആറാം തമ്പുരാൻ’ വരെയുള്ള സിനിമകളുടെ പ്രത്യേക പ്രദർശനങ്ങളും, കഥാപാത്രങ്ങളുടെ വേഷവിധാനങ്ങളും ഡയലോഗുകളും പുനരവതരിപ്പിക്കുന്ന ഇന്ററാക്ടീവ് മ്യൂസിയങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചാൽ അത് ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളെ ആകർഷിക്കും.

സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെ മനോഹരമായ ആൽപ്സ് മലനിരകളെ തന്റെ പ്രണയ സിനിമകളിലൂടെ ആഗോളതലത്തിൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയ ബോളിവുഡ് സംവിധായകൻ യാഷ് ചോപ്രയുടെ പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചാണ് സ്വിസ് സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന് ആദരമർപ്പിച്ചത്. ആ തടാകത്തിന് ‘യാഷ് ചോപ്ര തടാകം’ എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. കേരളത്തിന്റെ പ്രകൃതിസൗന്ദര്യത്തെ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തുറന്നുകാട്ടിയ പ്രതിഭാധനരായ ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകരെ ആദരിക്കാനും ലൊക്കേഷനുകളിൽ അവരുടെ സ്മരണകൾ നിലനിർത്താനും നമുക്കും ഇത്തരം മാതൃകകൾ പിന്തുടരാവുന്നതാണ്. സിനിമയും സാഹിത്യവും ടൂറിസവുമായി സമന്വയിപ്പിക്കുന്നത് നാടിന്റെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തെ അടുത്ത തലമുറയിലേക്ക് കൈമാറാൻ സഹായിക്കും.

സിംഗിൾ വിൻഡോ ക്ലിയറൻസും ഗ്രീൻ പ്രോട്ടോക്കോളും: നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികൾ

സിനിമ ടൂറിസം പദ്ധതിക്ക് കേരളത്തിൽ വലിയ സാധ്യതകളുണ്ടെങ്കിലും ചില ഭരണപരമായ തടസ്സങ്ങൾ ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്:

• അനുമതികൾക്കുള്ള ഏകജാലക സംവിധാനം (Single Window Clearance): മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് സിനിമകൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ വരുന്ന നിർമ്മാതാക്കൾക്ക് തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നും വനംവകുപ്പിൽ നിന്നും പോലീസിൽ നിന്നും പത്തിലേറെ അനുമതികൾ വെവ്വേറെ വാങ്ങേണ്ടി വരുന്നത് വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ഇതിന് പകരമായി കെ.എസ്.എഫ്.ഡി.സിയുടെ (KSFDC) മേൽനോട്ടത്തിൽ ഒരൊറ്റ ഓൺലൈൻ പോർട്ടൽ വഴി 48 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ ഷൂട്ടിംഗ് അനുമതി നൽകുന്ന ഏകജാലക സംവിധാനം പൂർണ്ണതോതിൽ നടപ്പിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
• പരിസ്ഥിതിലോല പ്രദേശങ്ങളിലെ മാലിന്യ ഭീഷണി: വലിയ സിനിമാ സംഘങ്ങളും തുടർന്ന് എത്തുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് സഞ്ചാരികളും കാവ, അട്ടപ്പാടി, നെല്ലിയാമ്പതി, മൂന്നാർ തുടങ്ങിയ പരിസ്ഥിതിലോല പ്രദേശങ്ങളിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങൾ തള്ളുന്നത് ഗുരുതരമായ ഭീഷണിയാണ്. കർശനമായ ഗ്രീൻ പ്രോട്ടോക്കോളും വേസ്റ്റ് മാനേജ്‌മെന്റും ഇവിടെ നിർബന്ധമാക്കണം.
• സാംസ്കാരിക പൈതൃകങ്ങളുടെ സംരക്ഷണം: പഴയ കോവിലകങ്ങളും ചരിത്ര കോട്ടകളും സിനിമ ഷൂട്ടിംഗുകളുടെ പേരിൽ വികൃതമാക്കപ്പെടുകയോ കേടുപാടുകൾ വരുത്തുകയോ ചെയ്യാതിരിക്കാൻ പുരാവസ്തു വകുപ്പിന്റെ കർശന മേൽനോട്ടം ഉറപ്പാക്കണം.

വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ സിനിമ ചിത്രീകരണത്തിനായി എത്തുന്ന പ്രൊഡക്ഷൻ കമ്പനികൾക്ക് 20 മുതൽ 30 ശതമാനം വരെ നികുതിയിളവുകളും ക്യാഷ് സബ്‌സിഡിയും നൽകിയാണ് അവർ ടൂറിസത്തെ പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നത്. കേരളത്തിലും കൂടുതൽ അന്യഭാഷാ സിനിമകളെ ആകർഷിക്കുന്നതിനായി ആകർഷകമായ ഫിലിം പ്രൊമോഷൻ സബ്‌സിഡികളും സുതാര്യമായ താരിഫ് നയങ്ങളും നടപ്പിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഓരോ ജില്ലാ കളക്ടറേറ്റുകളിലും ടൂറിസം വകുപ്പുമായി ഏകോപിപ്പിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രത്യേക ‘ഫിലിം ഫെസിലിറ്റേഷൻ യൂണിറ്റുകൾ’ (Film Facilitation Units) സ്ഥാപിക്കുന്നത് സിനിമാ സംഘങ്ങളുടെ താമസം, സുരക്ഷ, ഗതാഗതം എന്നിവ സുഗമമാക്കാൻ സഹായിക്കും. പരാതികളില്ലാതെ അതിവേഗം അനുമതികൾ ലഭ്യമാക്കുന്നത് കേരളത്തിലേക്ക് കൂടുതൽ വൻകിട സിനിമാ പ്രൊജക്റ്റുകളെ ആകർഷിക്കും. സുതാര്യമായ ഭരണസംവിധാനങ്ങൾ നിക്ഷേപകരിൽ വലിയ ആത്മവിശ്വാസമാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. ഇത് നാടിന്റെ വ്യാവസായിക വളർച്ചയ്ക്ക് അടിത്തറ പാകുന്നു.

ഭാവിയിലേക്കുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ: കേരള സിനിമ ടൂറിസത്തിന്റെ കർമ്മപദ്ധതി

ഈ പദ്ധതി കൂടുതൽ ജനകീയവും സുസ്ഥിരവുമാക്കുന്നതിനായി ഇനിപ്പറയുന്ന നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്:

• കേരള സിനിമാ ട്രയൽ മാപ്പുകൾ (Cinema Trail Maps): സഞ്ചാരികൾക്ക് സ്വന്തമായി യാത്ര ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്ന രീതിയിൽ ഓരോ ജില്ലയിലെയും പ്രമുഖ സിനിമാ ലൊക്കേഷനുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി മൊബൈൽ ആപ്പുകളും ഇന്ററാക്ടീവ് ഡിജിറ്റൽ മാപ്പുകളും തയ്യാറാക്കുക.
• സിനിമാറ്റിക് ഫെസ്റ്റിവലുകളും ഓപ്പൺ എയർ സ്ക്രീനിംഗും: ബേക്കൽ കോട്ടയിലും അതിരപ്പള്ളിയിലും ആ ലൊക്കേഷനുകളിൽ വെച്ച് ചിത്രീകരിച്ച സിനിമകൾ രാത്രികളിൽ ഓപ്പൺ എയർ തിയേറ്ററുകളിൽ വലിയ സ്ക്രീനുകളിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുക.
• ലൊക്കേഷൻ സംരക്ഷണ ഫണ്ട്: ലൊക്കേഷൻ ഫീസിൽ നിന്നുള്ള തുകയുടെ ഒരു നിശ്ചിത ശതമാനം ആ ഗ്രാമങ്ങളിലെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുമായി മാറ്റിവെക്കുക.
• തദ്ദേശീയ ഗൈഡുകൾക്ക് സിനിമാ പരിശീലനം: ചിത്രീകരണ ലൊക്കേഷനുകളുടെ സവിശേഷതകളും ചരിത്രവും വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് മനോഹരമായി വിവരിച്ചുകൊടുക്കാൻ പ്രാദേശിക യുവതീയുവാക്കൾക്ക് പ്രത്യേക ടൂർ ഗൈഡ് സർട്ടിഫിക്കേഷൻ നൽകുക.
• സിനിമാ സുവനീറുകളുടെ വിപണനം: സിനിമകളിലെ ഐതിഹാസിക വസ്തുക്കളുടെയും വസ്ത്രങ്ങളുടെയും ചെറു മാതൃകകൾ നിർമ്മിച്ച് കുടുംബശ്രീ വഴി വിപണനം ചെയ്യുക.

ഉപസംഹാരം

കലയും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള മനോഹരമായ സംഗമമാണ് സിനിമ ടൂറിസം. വെള്ളിത്തിരയിൽ നാം കണ്ട ആസ്വദിച്ച സ്വപ്നതുല്യമായ ദൃശ്യങ്ങളെ നേരിട്ടുകണ്ട് തൊട്ടറിയാനുള്ള മനുഷ്യന്റെ ആഗ്രഹത്തിന് സാക്ഷാത്കാരം നൽകാൻ കേരളത്തിന് സാധിക്കും. ബേക്കൽ കോട്ടയിലെ കടൽക്കാറ്റും അതിരപ്പള്ളിയിലെ വെള്ളത്തുള്ളികളും കിരീടം പാലത്തിലെ വികാരങ്ങളും വെറും സിനിമ മാത്രമല്ല; മറിച്ച് ഈ നാടിന്റെ സംസ്കാരത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അടയാളങ്ങളാണ്.

പരിസ്ഥിതിയെയും പൈതൃകത്തെയും മുറിവേൽപ്പിക്കാതെ, ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും കാര്യക്ഷമമായ നയങ്ങളുടെയും കരുത്തിൽ മുന്നോട്ടുപോയാൽ കേരളത്തിലെ സിനിമ ടൂറിസം നാടിന്റെ വിനോദസഞ്ചാര രംഗത്ത് വിപ്ലവകരമായ പുതിയൊരു സുവർണ്ണ അധ്യായം രചിക്കും. വെള്ളിത്തിരയിലെ വർണ്ണക്കാഴ്ചകൾ നാടിന്റെ പച്ചപ്പുമായി ഇഴചേരുമ്പോൾ അവിടെ വിരിയുന്നത് വിനോദസഞ്ചാരത്തിന്റെ പുതിയൊരു സുവർണ്ണ വസന്തമാണ്. സിനിമയെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരു ജനതയ്ക്ക് ഇതിലും വലിയൊരു സമ്മാനം നൽകാനാവില്ല. വെള്ളിത്തിരയിൽ നാം കണ്ട ആ മാസ്മരിക ദൃശ്യങ്ങൾ ജീവനുള്ള അനുഭവങ്ങളായി മാറുമ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ ടൂറിസം ഭൂപടം കൂടുതൽ ശോഭയുള്ളതായി മാറും. സിനിമയും പ്രകൃതിയും കൈകോർക്കുന്ന ഈ യാത്ര നാടിന് വലിയൊരു അനുഗ്രഹമാണ്. ഈ മഹത്തായ ഉദ്യമം വിജയകരമായി മുന്നോട്ടുപോകട്ടെ. ഓരോ യാത്രികനും സിനിമാപ്രേമിക്കും ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്ന മനോഹരമായ അനുഭവങ്ങൾ സമ്മാനിക്കാൻ കേരളത്തിന് സാധിക്കട്ടെ. ഇത് വിനോദസഞ്ചാര വിപണിക്ക് പുതിയൊരു ജീവവായുവാണ്. നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് ഈ സ്വപ്നത്തെ വരവേൽക്കാം. കേരളത്തിന്റെ ഭംഗി ലോകമെമ്പാടും പ്രശോഭിക്കട്ടെ. ഇത് ഓരോ മലയാളിക്കും അഭിമാനിക്കാവുന്ന വലിയൊരു ചരിത്ര നേട്ടമാണ് എന്നതിൽ സംശയമില്ല. ഇത് കേരളത്തിന്റെ ശോഭനമായ ഭാവിക്ക് കൂടുതൽ തിളക്കമേകും.

സ്രോതസ്സുകൾ

• Mani Ratnam Lends Support to Cinema Tourism Project — Kerala Tourism Official Portal
• Kireedam Bridge in Thiruvananthapuram Developed Under Cine Tourism Project — The Economic Times Travel
• Kerala Cinema Tourism Project gets filmmaker Mani Ratnam’s support to boost scenic locations — The Times of India
• Cinema Tourism as an Economic Engine: Lessons for Indian States — Journalism University Academic Review